MANERA.AZ UASB Azərbaycan təmsilçisi, Dünya Sülh Rəssamı Nəvai Metinin yazısını təqdim edir.

Milli kökə, akademik rəsmə söykənməyən abstrakt rəsm əsərləri uzun ömürlü ola bilməz

Bu mövzu sənət nəzəriyyəsində uzun illər müzakirə edilən və müxtəlif yanaşmalarla izah olunan bir məsələdir. Abstrakt sənət, özündə sərhədsiz yaradıcılıq azadlığını ifadə etsə də, milli köklərə və akademik təməllərə söykənməməsi onun uzunmüddətli təsir gücünü zəiflədir. Bunun bir neçə səbəbini aşağıda ətraflı izah edək.

Milli kök və onun sənətdəki əhəmiyyəti

Milli köklər sənət əsərinin ruhunu təşkil edir. Hər bir sənət əsəri, yarandığı cəmiyyətin tarixini, mədəniyyətini və dünyagörüşünü əks etdirir. Milli köklərə bağlı olmayan əsərlər, öz mənəvi dayaqlarını itirərək, universal dəyərlərə uyğunlaşsa da, onu yaradan cəmiyyətin yaddaşında uzun müddət qala bilmir.

Milli köklərə əsaslanan sənət əsərləri izləyicidə emosional bağlılıq və mənəvi rezonans yaradır. Məsələn, bir Azərbaycan rəssamının xalça naxışlarından, milli musiqidən və ya tarixi hadisələrdən ilhamlanaraq çəkdiyi əsər, həm öz xalqı, həm də xarici izləyicilər üçün dərin məna kəsb edir. Abstrakt sənət isə çox vaxt konkret milli elementlərdən uzaq olduğu üçün cəmiyyətin ruhuna toxunmaqda çətinlik çəkir.

Akademik rəsm və onun sənət üçün vacibliyi

Akademik rəsm, əsrlər boyu sənətkarların öyrəndiyi texnika və ifadə vasitələrinin əsasını təşkil edir. Bu təməl olmadan yaradılan abstrakt sənət çox vaxt təsadüfi və texniki baxımdan zəif görünə bilər. Akademik biliklər rəssama kompozisiya, rəng harmoniyası və forma üzərində peşəkar nəzarət verir. Bu biliklər əsasında yaradılan abstrakt sənət daha güclü, dərin və təsirli olur.

Akademik əsaslardan məhrum olan abstrakt sənət, çox vaxt izləyicidə “nəyə əsaslanır?” və ya “bu, sənətdirmi?” kimi suallar yaradır. Uzun müddət davamlı təsir yaratmaq üçün sənət əsərinin texniki olaraq güclü olması vacibdir.

Abstrakt sənətin davamlılıq problemi

Abstrakt sənət təxəyyülə və fərdi ifadəyə əsaslansa da, çox vaxt onun anlamı yalnız rəssamın özündə gizlidir. Milli kökə və ya universal sənət qanunlarına söykənməyən əsərlər izləyicilər üçün anlaşılmaz ola bilər. Belə əsərlər müasir dövrdə maraq doğursa da, zaman keçdikcə dəyərini itirə bilər.

Əksinə, milli və akademik təməllər üzərində qurulan abstrakt əsərlər daha uzunömürlüdür. Belə əsərlər həm texniki mükəmməlliyi, həm də mənəvi dərinliyi birləşdirir, bu da onların gələcək nəsillər üçün maraqlı olmasını təmin edir.

Milli və akademik əsaslarla zənginləşdirilmiş abstrakt sənətin uğuru

Milli köklərə və akademik biliklərə əsaslanan abstrakt sənət universal dilə çevrilə bilir. Belə birləşmələr sənət əsərinin həm öz xalqı, həm də beynəlxalq arenada anlaşılan və qəbul edilən bir dəyərə çevrilməsinə şərait yaradır. Məsələn, Azərbaycan rəssamlarından Toğrul Nərimanbəyovun əsərləri həm milli motivlərə, həm də müasir abstrakt yanaşmaya əsaslanaraq uzunömürlü və dəyərli sənət nümunələrinə çevrilmişdir.

Nəticə

Milli kökə və akademik təməllərə əsaslanmayan abstrakt sənət əsərləri, ilk baxışda təxəyyül azadlığını ifadə etsə də, uzunmüddətli təsir gücünə malik olmaqda çətinlik çəkir. Sənət tarixində uzunömürlü nümunələr yaradan əsərlər hər zaman milli kimliyə və texniki ustalığa əsaslanan sənətkarların yaratdıqlarıdır. Rəssamlıq bir tərəfdən fərdiliyi ifadə etsə də, onun əsas gücü milli dəyərlərdən ilhamlanaraq universallıq əldə etməsindədir. Buna görə də, “milli kök və akademik təməllər sənətin güzgüsüdür” ifadəsi abstrakt sənət üçün də keçərlidir.