TİGAD-ın 13-cü Rəqəmsal Media Çalıştayı Türkiyənin müxtəlif şəhərlərindən 100-yə yaxın jurnalisti Iğdırda bir araya gətirdi. Beş gün davam edən proqramda rəqəmsal medianın gələcəyi, süni intellekt, dezinformasiya, müəllif hüquqları və jurnalistlərin peşəkar problemləri müzakirə edildi. Lakin Iğdır səfəri yalnız konfrans salonları ilə məhdudlaşmadı. Jurnalistlər Tuz mağarasında halay çəkdi, yerli toy mərasimində gənc cütlüyün sevincinə şərik oldu, Karsda Arpaçay sahilində isə Ermənistan tərəfinə baxaraq tarix, 44 günlük Zəfər və Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığı barədə duyğu və düşüncələrini bölüşdülər.

Türkiyə İnternet Jurnalistikası Dərnəyinin (TİGAD) təşkilatçılığı ilə keçirilən 13-cü Rəqəmsal Media Çalıştayı 6-10 avqust 2026-cı il tarixlərində Iğdırda baş tutdu.

Türkiyənin 81 vilayətindən gələn təxminən 100-ə yaxın jurnalist, media rəhbəri və akademik beş gün ərzində həm peşəkar məsələləri müzakirə etdi, həm də Iğdır və ətraf bölgələrin tarixi, mədəni və təbii zənginlikləri ilə tanış oldu.

Çalıştay Iğdır Valiliyinin himayəsi ilə keçirildi. Proqramın əsas hissəsi avqustun 7-də Iğdır İl Mədəniyyət və Turizm İdarəsinin konfrans salonunda təşkil olundu.

Çalıştayın fəxri qonağı isə Türkiyənin Ədliyyə naziri Akın Gürlek idi.

ƏDLİYYƏ NAZİRİ JURNALİSTLƏRİN SUALLARINI CAVABLANDIRDI

Forum Türkiyənin Ədliyyə naziri Akın Gürlekin jurnalistlərlə söhbəti ilə başladı.

TİGAD-ın başqanı Okan Geçgelin moderatorluğu ilə keçirilən görüşdə nazir jurnalistlərin gündəmində olan bir sıra məsələlərə münasibət bildirdi, iştirakçıların suallarını cavablandırdı.

Gürlek hüquqi proseslər, qanunvericilikdəki yeniliklər, cinayət işləri və illərdir cəmiyyətdə müzakirə olunan açılmamış cinayətlərlə bağlı açıqlamalar verdi.

Nazir sosial mediada geniş auditoriyaya sahib jurnalistlərin “Terrorsuz Türkiyə” prosesinin cəmiyyətə doğru çatdırılmasında mühüm rol oynadığını bildirdi.

Gürlek həmçinin indiyədək aidiyyəti qurumların fəaliyyəti nəticəsində 29 faili məlum olmayan cinayətin açıldığını söylədi.

Onun çıxışında əsas mesajlardan biri bu oldu: ədalət insanın kimliyinə, vəzifəsinə və statusuna görə dəyişməməlidir.

“Kim olursa olsun, ortada cinayət varsa, mütləq ortaya çıxarılmalıdır” fikri çıxışın əsas xəttini təşkil etdi.

TİGAD-DAN YENİ PEŞƏKAR TƏŞKİLATLANMA TƏKLİFİ

Çalıştayın mühüm mövzularından biri jurnalistlərin peşəkar təşkilatlanması oldu.

TİGAD-ın başqanı Okan Geçgel internet jurnalistikasının və rəqəmsal medianın son illərdə böyük dəyişikliklərdən keçdiyini vurğuladı.

Onun sözlərinə görə, media sahəsində baş verən transformasiya jurnalistlərin peşəkar hüquqlarının qorunması və ümumi təmsilçilik məsələsini də yenidən gündəmə gətirir.

Geçgel müxtəlif media qurumlarında çalışan jurnalistlərin vahid çətir altında təmsil olunmasını təmin edəcək “Türkiyə Jurnalistlər Birliyi”nin yaradılmasını təklif etdi.

Hazırlanan geniş dosye Ədliyyə naziri Akın Gürlekə təqdim edildi.

Dosyedə jurnalistika peşəsinin dəyişən strukturu, rəqəmsal medianın inkişafı, jurnalistlərin hüquqlarının qorunması və yeni media dövrünün yaratdığı problemlərlə bağlı təkliflər yer alıb.

Nazir də bu təşəbbüsü dinləyərək müvafiq qanuni tənzimləmələrin həyata keçirilməsi istiqamətində dəstək verəcəyini bildirib.

SÜNİ İNTELLEKT: RƏQİB, YOXSA YENİ TƏRƏFDAŞ?

Çalıştayın ilk sessiyasında “Süni intellekt dövründə oxucu: Xəbərdən gözləntilər necə dəyişib?” mövzusu müzakirə edildi.

Haberler.com və SonDakika.com İdarə Heyətinin sədri Dr. Ekrem Teymurun moderatorluğu ilə keçirilən sessiyada media ilə süni intellekt arasındakı münasibət geniş şəkildə müzakirə olundu.

İnternethaber İdarə Heyətinin sədri Hadi Özışık “Gələcəyin jurnalistikası: Süni intellektlə rəqabət, yoxsa əməkdaşlıq?” mövzusunda çıxış etdi.

Özışık jurnalistlərin süni intellektdən qorxmaq əvəzinə onun imkanlarından istifadə etməli olduğunu bildirdi.

Onun fikrincə, süni intellekt artıq yalnız media sahəsinin deyil, həyatın bütün istiqamətlərinin bir hissəsinə çevrilib.

“OXUCU XƏBƏRİN NECƏ HAZIRLANDIĞINI BİLMƏLİDİR”

Haberler.com-un baş redaktoru vəkil Bedia Teymur isə yeni nəsil müəllif hüquqlarından danışdı.

O, xüsusilə güclü olmayan media qurumlarının və jurnalistlərin əməyinin qorunmasının vacibliyini vurğuladı.

Yeni Birlik qəzetinin baş redaktoru Okan Alkan Sarıkaya isə süni intellektlə hazırlanmış xəbərlərdə şəffaflığın vacibliyinə diqqət çəkdi.

Sarıkayaya görə, jurnalistin hazırladığı müsahibənin süni intellekt vasitəsilə mətnə çevrilməsi ilə xəbərin tamamilə süni intellektə yazdırılması eyni məsələ deyil.

Oxucunun qarşısındakı materialın jurnalistin araşdırması nəticəsində, yoxsa süni intellektin iştirakı ilə hazırlandığını bilməsinin vacib olduğu vurğulandı.

DEZİNFORMASİYAYA QARŞI “DOĞRULAMA MASASI”

Yeni Akit qəzetinin baş redaktoru Murat Alan isə sosial mediada yayılan yanlış məlumatlarla mübarizə məsələsini gündəmə gətirdi.

O, yoxlama mərkəzli “Doğrulama masası” yaradılmasının mümkünlüyündən danışdı.

Alan həmçinin süni intellektlə yaradılan mətn və görüntülərin bunun açıq şəkildə qeyd olunması şərti ilə paylaşılmasının vacibliyini bildirdi.

Onun fikrincə, media savadlılığının artırılması da dezinformasiyanın qarşısının alınmasında əsas vasitələrdən biridir.

“XXI ƏSRİN ƏN KRİTİK CƏBHƏSİ EKRANLARDIR”

Jurnalist Nalan Yazgan “Rəqəmsal media, informasiya müharibələri və yeni NATO dövrü” mövzusunda çıxış etdi.

Yazgan müasir dövrdə informasiya üstünlüyünün strateji əhəmiyyət daşıdığını bildirdi.

Onun fikrincə, keçmişdə müharibələrin taleyini tanklar və silahlar müəyyən edirdisə, bu gün alqoritmlər, məlumat axını və informasiya üstünlüyü də mühüm rol oynayır.

Jurnalistlərin vəzifəsinin yalnız xəbər çatdırmaqdan ibarət olmadığını vurğulayan Yazgan həqiqətin qorunmasının da jurnalistikanın əsas missiyalarından biri olduğunu qeyd etdi.

YERLİ MEDİA VƏ DEZİNFORMASİYA

Çalıştayda yerli medianın problemləri də diqqətdən kənarda qalmadı.

Atatürk Universitetinin müəllimi dosent Dr. Aslıhan Köseoğlu yerli medianın iqtisadi problemlərinə diqqət çəkdi.

Onun sözlərinə görə, iqtisadi çətinliklərlə mübarizə aparan yerli mediadan eyni zamanda dezinformasiya ilə mübarizədə böyük rol oynamasının gözlənilməsi müəyyən ziddiyyət yaradır.

Yerli medianın gücləndirilməsinin həm jurnalistikanın, həm də cəmiyyətin doğru informasiya əldə etməsinin vacib şərtlərindən biri olduğu vurğulandı.

“SAHƏDƏ ƏMƏK ÇƏKƏN JURNALİSTLƏRİN HAQQINI UNUTMAYIN”

Kanal D müxbiri İbrahim Konar isə süni intellekt dövründə sahə jurnalistikasının əhəmiyyətindən danışdı.

Konar jurnalistikanın yalnız kompüter qarşısında hazırlanan mətnlərdən ibarət olmadığını, hadisə yerinə gedən, risk alan, insanlarla görüşən və xəbərin arxasınca düşən jurnalistlərin əməyinin xüsusi əhəmiyyət daşıdığını bildirdi.

İHA İstanbul 1-ci bölgə müdiri Mustafa Biçer isə sürətli xəbər istehsalının rəqəmsal mediada vacib olduğunu, lakin sürətin heç vaxt doğruluğun qarşısına keçməməli olduğunu vurğuladı.

FORUM SALONLARLA MƏHDUDLAŞMADI

Iğdırda keçirilən proqramın ən maraqlı tərəflərindən biri də jurnalistlərin yalnız konfrans salonlarında qalmaması idi.

Türkiyənin müxtəlif şəhərlərindən gələn media nümayəndələri Iğdırın tarixi, mədəni və təbii məkanlarını ziyarət etdilər.

Tuzluca rayonuna səfər edən jurnalistlərin proqramdakı son dayanacağı Tuz mağarası oldu.

Mağaranı gəzən jurnalistlər xatirə şəkilləri çəkdirdilər.

Sonra isə gözlənilməz və olduqca səmimi bir mənzərə yarandı.

Musiqi səsləndi.

Jurnalistlər əl-ələ verib halay çəkməyə başladılar.

Gün ərzində rəqəmsal medianın gələcəyindən, süni intellektdən, dezinformasiyadan danışan media nümayəndələri bu dəfə bütün peşəkar gündəmdən uzaqlaşıb birlikdə əyləndilər.

Tuz mağarasının fərqli atmosferində çəkilən halay günün yorğunluğunu və gərginliyini bir anda aradan qaldırdı.

Ortaya həm də çalıştayın ən rəngarəng görüntülərindən biri çıxdı.

JURNALİSTLƏR TUZLUCADA TOY SEVİNCİNƏ DƏ ŞƏRİK OLDULAR

Iğdır proqramının daha bir yaddaqalan anı Tuzluca rayonunda keçirilən toy mərasimində yaşandı.

Tuzluca bələdiyyə başqanı Ahmet Sait Sadrettin Türkanın qardaşı oğlu Erkan Türkan ilə Tarsusdan Iğdıra gəlin gələn Melis Gelegen evləndi.

Toy Tuzluca Terapiya Mərkəzinin bağçasında keçirildi.

Gənc cütlüyü ailələri, dostları və yaxınları ilə yanaşı TİGAD-ın çalıştayında iştirak edən jurnalistlər də tək qoymadılar.

Gecənin sürprizi isə bəyin əmisi, Tuzluca bələdiyyə başqanı Ahmet Sait Sadrettin Türkanın nikahı şəxsən özü kəsməsi oldu.

Cütlüyün nikah şahidləri arasında Iğdır valisi Mustafa Fırat Taşolar, Jandarma Alay Komandanı tuğgeneral Zafer Özden, Ədliyyə Komissiyasının sədri Ali Öztürk, Iğdır Universitetinin rektoru Prof. Dr. Ekrem Gürel və Iğdır Emniyyət müdiri Niyazi Turgay yer aldı.

Nikahdan sonra evlilik şəhadətnaməsi gəlinə təqdim edildi.

Həyəcanlı gəlin sənədlə kamera qarşısında şəkil çəkdirməyi unutduqda isə Vali Taşoların “Zəfər pozası ver” deməsi gecənin gülüş doğuran anlarından birinə çevrildi.

Vali Taşolar gənc cütlüyə Iğdırspor forması da hədiyyə etdi.

Gecənin davamında jurnalistlər də toy iştirakçıları ilə birlikdə halay çəkərək ailənin sevincinə şərik oldular.

ARPAÇAY SAHİLİNDƏ DUYĞULU ANLAR

Iğdır proqramının ən emosional dayanacaqlarından biri isə Karsda yaşandı.

Jurnalistlər proqram çərçivəsində Karsın Arpaçay ərazisində, Türkiyə-Ermənistan sərhədinə yaxın Arpaçay çayının sahilinə getdilər.

Çayın o biri tərəfində Ermənistan ərazisi görünürdü.

Bir müddət jurnalistlər səssiz şəkildə qarşı sahilə baxdılar.

Gün ərzində jurnalistika, texnologiya və medianın gələcəyini müzakirə edən insanlar bu dəfə başqa bir mövzu ətrafında düşüncələrini bölüşdülər.

Tarixdən danışdılar.

Sərhədlərdən danışdılar.

Qafqazın yaşadığı acılardan və bölgənin gələcəyindən danışdılar.

Arpaçayın digər sahilində görünən Ermənistan ərazisi jurnalistlər üçün sadəcə coğrafi məkan deyildi.

Bu mənzərə onları tarixə, keçmişə və bu günə dair düşünməyə vadar etdi.

44 GÜNLÜK ZƏFƏR VƏ AZƏRBAYCAN-TÜRKİYƏ QARDAŞLIĞI

Arpaçay sahilində söhbətlərin əsas mövzularından biri də Azərbaycanın 44 günlük Vətən müharibəsində qazandığı tarixi Zəfər oldu.

İnternethaber İdarə Heyətinin sədri Hadi Özışık və Kanal D müxbiri İbrahim Konar 44 günlük müharibədən, Azərbaycanın Zəfərindən və Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığından danışdılar.

Jurnalistlər Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpasının tarixi əhəmiyyətini vurğulayaraq, 44 günlük müharibənin Azərbaycan xalqının yaddaşında xüsusi yer tutduğunu qeyd etdilər.

Söhbət Azərbaycan və Türkiyə arasındakı qardaşlıq münasibətlərinə də gəlib çıxdı.

İki ölkə arasındakı münasibətlərin yalnız siyasi və diplomatik əlaqələrdən ibarət olmadığı, xalqların ortaq duyğuları və mənəvi bağları üzərində qurulduğu vurğulandı.

Arpaçayın sahilində bu mövzuların müzakirəsi isə ayrıca bir məna daşıyırdı.

Çayın bir tərəfində Türkiyə, digər tərəfində Ermənistan...

Və bu mənzərənin qarşısında Azərbaycan-Türkiyə qardaşlığından, 44 günlük Zəfərdən danışan jurnalistlər.

Bəzən bir mənzərə uzun bir nitqdən daha çox şey deyir.

Arpaçay da həmin gün belə bir mənzərəyə çevrildi.

JURNALİSTİKA YALNIZ XƏBƏR YAZMAQ DEYİL

Iğdır çalıştayının ümumi mənzərəsinə nəzər salanda, proqramın üç mühüm xətt üzərində qurulduğunu görmək mümkündür.

Birinci xətt medianın gələcəyi idi.

Süni intellekt, sosial media, rəqəmsal yayım, müəllif hüquqları, dezinformasiya və doğrulama kimi mövzular jurnalistikanın qarşıdakı illərdə hansı istiqamətdə inkişaf edəcəyinə dair mühüm suallar ortaya qoydu.

İkinci xətt jurnalistlərin peşəkar hüquqları və təşkilatlanması idi.

“Türkiyə Jurnalistlər Birliyi” təklifi bu baxımdan çalıştayın ən diqqətçəkən təşəbbüslərindən biri oldu.

Üçüncü xətt isə tarix, coğrafiya və yaddaş idi.

Tuz mağarasındakı halay, Tuzlucadakı toy mərasimi və Arpaçay sahilindəki duyğulu söhbətlər jurnalistləri yalnız həmkar kimi deyil, eyni zamanda eyni coğrafiyanın şahidləri kimi bir araya gətirdi.

Çünki jurnalistika təkcə xəbər hazırlamaq deyil.

Jurnalist bəzən hadisəni yazır, bəzən tarixə şahidlik edir, bəzən də insanların duyğularını gələcəyə daşıyır.

Iğdırda keçirilən 13-cü Rəqəmsal Media Çalıştayı da məhz bu baxımdan yadda qaldı.

IĞDIRDA YENİ BİR SƏHİFƏ

Çalıştay iştirakçılara təşəkkür plaketlərinin təqdim olunması və kollektiv foto ilə başa çatdı.

Amma beş günlük proqram yalnız bir media tədbiri kimi yadda qalmadı.

Iğdırda rəqəmsal medianın gələcəyi müzakirə edildi.

Süni intellektin jurnalistikaya gətirdiyi imkanlar və risklər araşdırıldı.

Dezinformasiyaya qarşı mübarizə, müəllif hüquqları, yerli medianın problemləri və jurnalistlərin peşəkar hüquqları gündəmə gətirildi.

Jurnalistlərin yeni təşkilatlanma modeli ilə bağlı təklif irəli sürüldü.

Ədliyyə naziri ilə jurnalistlər birbaşa fikir mübadiləsi apardılar.

Bununla yanaşı, jurnalistlər Iğdırın və Karsın tarixi və təbii mənzərələri ilə tanış oldular.

Tuz mağarasında halay çəkdilər.

Tuzlucada bir ailənin sevincinə şərik oldular.

Arpaçay sahilində isə qarşı sahilə baxaraq tarix, Zəfər və qardaşlıq barədə düşündülər.

Bəlkə də Iğdır çalıştayının ən böyük mesajı elə burada gizlənirdi:

Jurnalist yalnız xəbəri yazan insan deyil. O, həm də dövrün yaddaşını yaradan, gördüyünü gələcəyə çatdıran və yaşadığı coğrafiyanın hekayəsini dünyaya danışan şahiddir.

Iğdırda beş gün ərzində yaşananlar isə həm Türkiyənin rəqəmsal media dünyasının gələcəyinə dair müzakirələri, həm də bölgənin tarixini, mədəniyyətini və insanlarını bir araya gətirən yaddaqalan bir media səfərini yaddaşlara yazdı.

Dr. Şəhla Aslan,
Araşdırmacı, yazar

Türkiyə/ Iğdır