Sizə bir rəssam şairdən danışmaq istəyirəm, yaxud da bir şair rəssamdan – Sehran Allahverdidən…

Mənim şeir zövqümdə rəssam şairlərin şeirlərinin öz yeri var – Adil Mirseyidin sözlə çəkdiyi rəsm şeirlərinin, məsələn… “Uşaqlar, göyərçinlər, göyərçinlər, uşaqlar…” – Bu misra tablodu mənimçün, sözlə çəkilmiş tablo. Adil Mirseyiddən sonra mən sözlə çəkilmiş tabloları Sehran Allahverdinin şeirlərində gördüm…

Bayırda narın yağış.
Rəssam otaqda yalqız.
Otaq soyuqdu,
bumbuz.
Tabloların əlindən
barmaq basmağa yer yox...
Meşə, orman, heyvanlar,
çay, körpülər, balıqçı,
dəniz, gəmi,
günəş, bulud, dağ, dərə,
səhra, dəvə, dəvəçi,
at, araba, yol, cıgır,
ana rəsmi,
körpəsi,
nə bilim, nələr, nələr...

Mənə həmişə maraqlı olub, bir rəssam niyə şeir yazmağa ehtiyac duysun ki! Axı rəsmlər şeirlərdən daha canlı, rənglər sözlərdən daha parlaq, fırça qələmdən daha “işgüzardır”. Hər halda, mənə belə gəlib həmişə. Bəs necə olur ki, insan rənglərdən əl çəkib sözə keçir, fırçanı yerə qoyub qələmi götürür əlinə və yağlı boya ilə kətana köçürə bilmədiklərini adi qələmlə ağ kağıza yazır?..

Ürəyimi ağrıdır,
hara yazım adını?
Daşa, divara, quma –
hara cızım adını?

Rəssam Nəvai Mətinin Sehran Allahverdinin “Nəsimi” portreti haqda dediyi sözləri xatırlayıram, “Sehran bu şəkli çəkməyib, sanki yazıb”. Mənsə deyərdim ki, Sehran bəzi şeirlərini yazmayıb, sanki çəkib. Hətta bir portretdə belə “yazmağa” nəsə tapan rəssam, hətta sevgi şeirlərində belə “çəkməyə” nəsə tapan şairdi həm də…

Üstünə "Səni sevirəm" sözün
cızdıgım o partalar
necə oldu, görəsən?..

Necə oldu. görəsən,
O göyçək qız, o yanmış?
O gün
çərşənbə tonqalından
bir parta taxtasını
güclə xilas elədim – parası odda yanmış.

Sehranın şeirlərində qəribə bir orijinallıq var, həm forma, həm ifadə, həm də düşüncə tərzinə görə. Bizim alışmadığımız notlar var misralarda, hətta bəzən adama elə gəlir ki, nəsə düz deyil bu şeirlərdə. Amma başqa cür olsa, sehri azalar bu şeirlərin:

Sevgi,
istək,
alışma
bir talemi, bir qədərmi, görəsən?..
Bu ara düşünürəm,
sevgidən doğulan uşaqların sayı
nə qədərdir, görəsən?..

Onun heca şeirlərində sərbəst şeirlərində olan orijinallıq az hiss olunur, bəlkə də, ona görə ki, bir rəssamın düşüncələri hecaya sığmır, məzmun formadan kənarlara daşır, deyə bilmədikləri dediklərinin fonunda görünür sanki…

Qadınlar xəyaldı, daldığım xəyal,
Xəyal pərən-pərən. birin sevirəm.
Ruhumu isidən ocağım sönsə,
Külünü süpürən birin sevirəm…

Sonda Sehran Allahverdiyə öz dünyasından qopub gələn belə rəngli şeirlərdən daha çox yazmasını arzulayıram…
Səhər ƏHMƏD


Sehran Allahverdinin şeirləri

ÇƏKİRƏM

Tavan – kətan, fikir – boya
Dünya boyda dərd çəkirəm.
Pozub böyük şəhərləri,
Kiçik-kiçik kənd çəkirəm.

Yox edirəm cəhətləri,
Var edirəm qəhətləri,
Yıxıb tikan sərhədləri,
Cığırlarla sədd çəkirəm.

Buludları oydururam,
Çoxlu Günəş uydururam,
Taxta vicdan qoydururam,
Qəlbləri abad çəkirəm.

Soy kökünü dərin bilən,
Tanrısını kərim bilən,
Böyük-kiçik yerin bilən
Həyanı sərhəd çəkirəm.

Sərhədimi pozanların,
Kətanımda azanların,
Məni yanlış yozanların
Cavabını rədd çəkirəm.

Mən yuxusuz belə canam
Həm şairəm, həm rəssamam,
İşim budur, buracanam,
İz salıram, rəd çəkirəm.

TƏNHA RƏSSAM

Bayırda narın yağış.
Rəssam otaqda yalqız.
Otaq soyuqdu,
bumbuz.
Tabloların əlindən
barmaq basmağa yer yox...
Meşə, orman, heyvanlar,
çay, körpülər, balıqçı,
dəniz, gəmi,
günəş, bulud, dağ, dərə,
səhra, dəvə, dəvəçi,
at, araba, yol, cıgır,
ana rəsmi,
körpəsi,
nə bilim, nələr, nələr...
Bu rəsmlər
örtüb divarın çatlarının eybini.
Çılpaq, ya yarıçılpaq
qadın rəsmlərinin
heç nə örtmür eybini.
Deyir ki,
yüngüləxlaq imişlər,
çoxdan atıb onları.

Ehtiraslı rəsmlər
dolu olan otaqdan
qadın iyi heç gəlmir.
Şəkilləri toz basıb,
bəlkə də,
bura çoxdan
bircə qadın da gəlmir.
Günəş onun çəkdiyi
rəsmlərdən boylanır pəncərəsiz otağa,
nəfəslik nəfəs almır,
nəfəs alsa, boğular
önündəki toz basmış boyaların iyindən.

Bu rəssamın
hər nəyi var, köhnədi,
dünya gözündə köhnə,
gülüş üzündə köhnə.
Satılmayan şəkillər
küncdə çoxdan köhnəlib.
Niyə satılmır, görən?
"Burda insanlar kasıbdı",
deyir, "Sadə məntiqdi"
guya.
Üzbəüz rəsmləri əyib, əyri göstərən
güzgü də çox köhnədir,
Deyir, "Əntiqdi", güya.

Bu otaqda
qəribə ruh dolanır
yatağının üstündə,
yarımçıq bir rəsmdən
rəssam özü boylanır,
bu da avtoportret.
Uzun saçı saqqalına qarışıq,
solğun, arıq,
amma çox yaraşıqlı,
kəskin, dərin baxışlı.
Yanında – yörəsində
sərxoş adamlar kimi,
tirlənib ora-bura boş içki şüşələri.
Dolu külqabı isə
onun yolun gözləyir,
durub, gəlib eşəcək,
sonacan sümrülməmiş
bir kötüyü təzədən
dil-dodaq yana-yana
ciyərinə çəkəcək.

Yağış yağır,
tavan damır,
otağının sükutu boğulur damcılarda.
Rəngli qablar düzülüb damcıların altına.
Adama elə gəlir,
rənglidi damcılar da.
Fırçaların heç tükü də dəbərmir,
qarma-qarışıq boyaların içində.
Rəssam gecə gec yatıb,
yuxuda
sevimli natürumortu kətana gəlin köçür,
örpəyin yana atıb.
Yatır,
yuxuda rəssam
rəngli yağış səsinə
elə hey gülümsəyir...
O büzüşüb,
üşüyür.
Yağışsa kəsmək bilmir...

Sükür sənə, İlahi,
ta keçmişdən bu günə
rəssamlar nələr çəkmiş.
Həqiqətsə budur ki,
dünya hərraclarında
milyonlara satılan
o böyük əsərləri
tənha rəssamlar çəkmiş.

YALANÇI ŞUŞAM

Səndən xəbərsizik, gör neçə ildi,
Gözlərin yollara dikili qalıb.
Qaçıb gələrdinmi ayağın olsa,
Qolların qoynunda bükülü qalıb.

Bəlkə, ayağını özün kəsmisən,
Atıb gəlməyəsən, bezib ağrıdan.
Bizim yollarımız kəsilməyib ki...
Kəsik ayaqlardı ürək ağrıdan.

Ayaqlar kəsildi, cığırlar itdi,
İtmiş cığırlarla qalandı Şuşam.
Ayağın olsaydı, yenə gəlməzdin,
Yalandı, yalandı, yalandı, Şuşam.

27-ci QAR QIZ

köhnə ilin son günləri...
bir addımlıqdadı yeni il.
atəşfəşanlıq gözlənilir,
hər il olduğu kimi.
hələliksə
atəşkəs üşüdür səngərləri.

yəqin, qar yağır indi oralara,
qanlı küçələrə,
damsız evlərə,
lütlənmiş ağaclara.

qar yağır indi
dözüb qalmış,
budağından qopmamış yarpaqlara da,
işğalda olan torpaqlara da.

yenə
namusagir olub gəlir Yeni il,
qardan ağ tutub üzünə də.
axı o gələndə hər yerə gəlməlidi,
səngərin o üzünə də.

gəlir...

yenə qoca, xəstə şaxta babasıyla,
göyçək, bakirə qar qızıyla gəlir.
bir igidin ömrünə
göz yaşını silə-silə gəlir.
31-i saat 24:00-da əsir düşəcəyini
bilə-bilə gəlir.

yenə Qarabağımız üşüyəcək...
27-ci qar qızımız əsir düşəcək.

QADIN

Sənin də
çaşqınlığını ələ verdi
"namərd" gözlərin,
mərd qadın.

Bir baxışdan ömrünə
günəşin doğa biləcəyini də,
çox yox,
bircə dəqiqə sonra
bütün keçmişini unudub
şaqqanaq çəkib güləcəyini də...

Satdı səni gözlərin, qadın.
Gözünün içində
uşaqlıqda qurduğun evciyin
böyüyüb həyət-baca olmuşdu,
şüşə bəbəkli gəlinciyin
yalançı səslə ağlamırdı ta,
gözü gerçək dolmuşdu.

Bir əks cinsli oyuncağa
tovlanmışdı, bəlkə də,
ovlanmışdı, bəlkə də...

Görürsən,
hər şeyin əks cinsi var,
hətta kəlmələrin də...
Bir şey salım yadına,
"ovçu" kişiyə aid,
"ov" kəlməsi qadına.

Gözlər də ovçular kimi
namərd olurmuş, demə...
Xəyallar qırılırmış
şüşə bəbək dolanda,
bir ov qəşəng,
ovçu namərd olanda.

Səni baxışların ələ verdi,
mərd qadın,
kədər qadın,
dərd qadın.
Namərd ovçu hardan anlasın ki,
sənin gözündən yağan
ehtiras yox,
sevdiyin kişiyə
ona bənzər oğul doğmaq istəyi...
Nə qansın ki
xoşbəxtlikdən
süstləşmiş ovcundan düşən
bütün xəyanətləri
yumub boğmaq istəyi.

Səni gözlərin ələ verdi,
nə qoyaq ki adını,
bəxt,
tale,
qədər,
şans...
Bilmirəm ki, hansı gerçək, hansı yox.
Bir şey dəqiq,
nə yazıq ki, ovun ovçu
seçməyə heç şansı yox.

Sevgi,
istək,
alışma
bir talemi, bir qədərmi, görəsən...
Bu ara düşünürəm,
sevgidən doğulan uşaqların sayı
nə qədərdir, görəsən?..

HARA YAZIM ADINI

Ürəyimi ağrıdır,
hara yazım adını?
Daşa, divara, quma,
hara cızım adını?

Xəyal məni aparır...
nola,
müəllimlər gələ,
qulağımdan dartalar...
Üstünə "Səni sevirəm" sözün
cızdığım o partalar
necə oldu, görəsən?..

Necə oldu, görəsən,
o göyçək qız, o yanmış?
O gün
çərşənbə tonqalından
bir parta taxtasını
güclə xilas elədim –
parası odda yanmış.

Yanıq yarası olanlar anlar məni...
Bir gün
ürəyimin üstünə dağ basdım,
dişlərimi bir-birinə sıxa-sıxa...
o qızın adının axırına çıxa-çıxa…

İndi
mən bir evin kişisi,
sən bir evin qadını,
hara yazım adını?..

Çoxdan anlamışam ki,
dəriyə
döymələr ziyan,
ağacı cızmaq olmaz,
partanı yazmaq olmaz,
şeirdən hamı duyar,
qumu ləpələr yuyar,
buludlar
daşları, divarları çimizdirər yağışla...

Hara yazım adını?
Yer tapmıram,
bağışla !

PAYIZ, DARIXMAQ…

Payızın göz yaşları
Tabloları naxışlar…
Hər şey ayrılıq dadar,
Kətan, fırça, naxışlar.

Kətan qandı, ayrılıq!
Fırçam yandı, ayrılıq!
Bəlkə, qandın, ayrılıq…
Birimizi bağışla!

Gəl, inanma nağıla di…
Bu tablom da ağladı.
Son günümüz ağladı,
İslatdılar yağışlar.

/"Ulduz". - İyun.-2020/