Dənizimə

Səni mələklərin qanadlarında
gətirdi baxtıma Yaradan, bala
mən səni görürəm, səni duyuram
boylanıb baxsam da haradan, bala.

Dünyanın suları, okeanları
sənin gəlişinlə gözümdən düşdü
sel olub selləndi Xəzərim o gün;
ləpələr sevindi, sular gülüşdü

Dəniztək ömrün də uzun olacaq
bilirəm, ay ömrüm, ay günüm mənim
qatıb qabağına apardı, yoxdu,
arxada qalıbdı pis günüm mənim

Xəzərin qoynunda gəldin dünyaya
Xəzərtək şəffafım, dərinim mənim
yeni həyatımın başlanğıcısan
çiçəyim, göyçəyim, şirinim mənim...

Hələ ki, körpəyəm, cocuğam indi
mən səndən ömür, gün, il - öyrənirəm
sənin qığıltına qulaq asıram,
sənin qığıltından dil öyrənirəm...

Qayıt gəl

İndən belə göz yaşına rəhm elə
indən belə gəlirsənsə, qayıt gəl.
Üz-gözünü turşutmağa əsas yox
yatmışları silkələ gəl, oyat gəl.

Dərdim mülkdür ürəyimdə, - daşınmaz,
daş yumşalar, daş nazilər, daş anmaz
Aparıbsan sevincimi, daşınmaz
sənsiz mənə, məndən sənə, boyat gəl

Söz danışmaq, düz danışmaq səninki
sevincini parçalamaz qəmin ki...
Hər şey elə həmənkidi, həmən ki
Ürəyini gəl buz elə, soyut gəl.

İlahi, rəhm eləmə

Üzümü söykəməyə gövdəndə yer gəzirəm
budaqların qol kimi sarmaşmır daha mənə,
qaranlıq dərə bilib ovcumda əl gəzirəm
qoşa əlin ovucu, qaranlıq kaha mənə...

İlahi, daha rəhmin gəlməsin mən zalıma
çöhrəmdə sevinc nədir,
kədər də donmaz daha
bu mənasız həyatda çiynimi söykədiyim
bu ağac budağına
quşlar da qonmaz daha...

Gözlərimin işığı öləziyib şam kimi
əriyib yoxa çıxır qəlbimin nisgili də.
Bir həyatın dibindən boylanıb üzü bəri
alın yazım oxunur... oxunur kölgəlikdə.

Daha heç nə qəlbimin sarı simini qırmaz;
nə bacımın göz yaşı, nə anamın ağısı
çiynimi söykədiyim bu ağacın gövdəsi
üzümü söykədiyim yarpaqların ağrısı...

İlahi, rəhm eləmə, qoy uzansın bu ömür
yaş olan yanaqların tamı, duzu bilinsin
İlahi, qələmindən boy verən alnımdakı
hər yetənə oxunan yazıların silinsin.

Mən quru yarpaqlar misalı kimi

Sən Allah, get daha, işin-gücün var
bu mənim işimdi, sənə nə qalıb
yaşadım, ya da yox, heç də darılma
qaraltma qanını məndən ötəri!

Allahdan oyana kimsəm tapılmaz
səndən də bu yana kimim var axı
qalmışam arada, çox uzaqsınız
nə səni atıram, nə də Allahı.

Amma ki sən mənə baş qoşma daha
bir ovuc su verən tapılar mənə
üzümü görməzsən, niqab kimidir-
arxamca bağlanan qapılar mənə.

Bir ovuc su dedim, dodaqlarımın
səhra cadarına məlhəmdir deyə
səni axtarmaqdan ayaqlarımın
heyi də yox idi ta yeriməyə

sən Allah, öz dərdim başımdan aşır
sənin işlərin də az deyil axı
hələ də ümidlə sübhü gözləyib
oyaq qarşılayıram gələn sabahı.

Mən quru yarpaqlar misalı kimi
ovuca alınsam ovulmaqdayam
elə kövrəlmişəm sarı sim kimi
dillənsən toxtayıb ovunmaqdayam

daş ki, daşımıram... olub-keçəni
içimdən kənara qoya bilmirəm
yazıq ürəyimə bir ovuc xoş gün,
bir udum da sevgi...doya bilmirəm

elə istəyirəm gəlsin xoş sabah,
elə istəyirəm...
gəlmir, nə edim.

bu şəhər, bu səhər yad adam kimi
üzümə gülmədi, baxmadı mənə
sən şeir yazdığın ulduzlu səma
damından su daman daxmadı mənə

məni saxlamağa çalışma, bala,
zənciri qırılan lövbər kimisən...
asıbsan özünü dor ağacından
havasız yellənən yelkən kimi, sən

atacam özümü bu gur sulara
dalğalar nəşimi yusun, nə olar
bu qara ömrümün, qoy ağ kəfəni
qoy olsun yam-yaşıl yosun, nə olar



***
Uzaq bir adada tək qalsan əgər
başının üstündə uçsa qağayı
ətrafı yosunlu çopur bir qaya
yorğun kürəyinin olsa dayağı

gözlərin dikilib lap uzaqlara
üzən bir gəminin xəyalın etsə
özünü, üzünü sürtüb qumlara
səndən uzaqlara xəyalın getsə,

hayına hay verən tapılmayınca
başının üstündə uçan qağayı
uçub uzaqlardan qayıtmayınca
bağışla məni...

Bağışla suları duzlu dənizə
qaya gövdəsində axşama qədər
yatan yarasaya bağışla məni...
dənizin üzünə qız saçları tək
dağılan yosuna bağışla məni
səni gözlərimdən irağ qoymayan
yaxına, uzağa bağışla məni…

Heca şeirinin sətirləri tək
ard-arda üstünə gələn ləpələr
ayağının altından qum dənəsini
özüylə götürüb gedən ləpələr
yaxana sığınan xəfif meh kimi
təzədən qayıdıb gəlirsə, bəs sən
nə üçün geriyə dönmürsən axı…
içimin, çölümün kinin-küdrətin
yumaq istəyirəm, sıx gözlərin
islat göz yaşınla - yağışla məni
bağışla məni…

Sən axı bilmədin

Sən axı bilmədin tənhalıq nədir
yaşadın səhrada su tapan kimi, -
sevincin bürüdü bütün aləmi.
itirib özünü xəlvətdə bir gün
qarşına çıxmadın özün-özünün...

Sən axı bilmədin tənhalıq nədir
dözüb küləklərə ağ yelkən kimi
sinənə çəkmədin acı rüzgarı
sıxıb bir-birinə dodaqlarını
adını demədin özün özünün.

Sən axı bilmədin tənhalıq nədir
yanında dostların tapılmadı heç
sənə ünvanlanan sevinc payları
əldən-ələ düşüb qapılmadı heç
payını yemədin özün-özünün...

Sən axı bilmədin tənhalıq nədir
görmədin, sevmədin ayırılıqları...

Səni göylər üçün doğubdur anan

Ürəyim sıxılır, sən ki görürsən
imkan tap, get ordan, görmə ağrımı..
ya da ki qanad aç, pırr elə, uç get,
gözə də görünmə, qon buludlara, –
səni göylər üçün doğubdur anan...

Sifəti şaxtadan qarsımış, donmuş,
əlləri qoynunda tilsimə düşmüş
qocanın, ahılın, – yəni yaşlının
cavanın, çevikin, xoş baxışlının
gözünün toruna düşüb qalma heç,
qanad aç göylərə, mələk misallım,
səni göylər üçün doğubdur, anan...

Oxuna bilinmir alnımda yazı,
hansı əlifbadır, nə yazılıb, nə?
Havadan asılı qalmaz sözlərim
yağış damlasıtək tökülər yerə...
Sənisə buludlar ovcuna alar,
başımın üstündə dövrə vurub get,
səni göylər üçün doğubdur anan...

İncimə, demə ki, sildi qəlbindən;
yalandır, yamandır səni unutmaq,
mənim ürəyimin ağrılarından
sənə don biçilməz, ay mələk adam
səninlə göylərə yanaşı uçmaq
mənim taleyimə heç yazılmayıb
mən yerin oğluyam, torpaqdır yerim,
səni göylər üçün doğubdur anan..

Mən necə bağlayım sabaha ümid

Bürüyün məni sevincinizə,
bələyin məni gülüşünüzə,
çöhrənizə qondurun məni,
dodaqlarınızda dondurun məni,
nə edə bilirsinizsə, özünüz edin
yaşadırsız, yaşadın,
öldürürsüz, öldürün…

Mən siz deyən olmadım...
Heç özümün də belə yaşamağa
həvəsim olmaz.
Tıncıxıb qalmışam divar küncündə,
doğma insanlara istilik verən
hərarətim olmaz, nəfəsim olmaz.
Neynirsiz özünüz edin,
mənim sizlər ilə qovğam heç olmaz.
Nəyimə gərəkdir hər gün çıxan gün,
hər gün qürub edən günü neynirəm,
ətrafım bu qədər solğun və küskün;
bu qanqal ömrümdə gülü neynirəm.
Bu çaxan şimşəyin alovu məni
tutmursa,
Göy qurşağının rəngi
alnıma yazılan yazının rəngi kimisə,
mən necə bağlayım sabaha ümid?
Mən necə bağlayım ümid kiməsə,
bir ovuc göz yaşı bəsimdir mənim.
Yuyacam içimin dərdini bu gün
hamısın, həm də ki, hamıdan xəlvət…

Günün birində

Mən də öləcəyəm günün birində,
məni də dostlarım yad edəcəklər.
Elə kəndimizin qəbiristanında,
dədəmin, əmimin, əmim oğlunun,
hələ bığ yerinə təzə tər düşmüş
qardaşım oğlunun həndəvərində,
qırx günlük ömrünü kəpənək kimi
yaşayıb köç etmiş böyük qızımın
hələ süd qoxusu verən qəbrinin
yanında məzara ad edəcəklər...

Mən də öləcəyəm, yaxşı bilirəm,
belini bükəcəm qardaşlarımın.
Hıçqıra-hıçqıra yanağı boyu
qızımın dumduru göz yaşlarının
sinəmə tökülən damcılarını
yanan ürəyimə sərinlik bilib
rahat uyuyacam torpağın altda...

Mən də öləcəyəm, yaxşı bilirəm,
oğlumun ürəyi körük daşıtək
qərar tutmayacaq gen sinəsində
çöməlib oturub bir küncdə sakit,
əli dustaq olub lal çənəsində...
Mən də öləcəyəm, yaxşı bilirəm,
mələklər duracaq dörd bir yanımda
adım heca-heca donub qalacaq
məni sevənlərin dodaqlarında...



***
Bircəciyim, de sözünü, duruxma,
Ömür keçir, gözləyəmməz yaş durub,
Məndən xəlvət ağlamısan deyəsən,
Qurumayıb, yanağında yaş durub.

Belə getmə, görənlər var, dur görüm,
Bir gülümsə, gözlərində nur görüm.
Günahım var, gəl boynumu vur görüm,
Müntəzirdi, qabağında baş durub.

Ay gözləri yaşla dolan ağıllım,
Ay baxışı min ovsunlu, nağıllım,
İçərimdən söküm-söküm dağıldım
Ağlayacaq əvəzimdə daş durub

Bu qədər gecikmək
olmazdı axı

Bu qədər gecikmək olmazdı axı
Bu qədər yol gəlmək sevincə doğru
Bu qədər ləngimək.
Əzab verəcək
əllərdə bir əlin təması, inan
başının üstündə dövrə vuracaq,
nə çən çəkiləcək, nə də ki duman…
Sən şirin yuxular həsrətindəsən
Bir nağıl ömür var, sonunda işıq
Hələ yuxulardan dad çəkəcəksən
Hələ yuxuların qarmaqarışıq.

Nə qədər çoxalıb alma dərənlər
Qılıncı qındadır Məlikməmmədin.
Sənin varlığığından ürəklənənlər
Bağrını yaracaq qara zülmətin.
Sənli xatirələr xoş sabah kimi
Üzümə-gözümə sərin meh vurar.
Gözlərim görəndən tutubdur səni,
əllərim bəs haçan əlindən tutar?
Elə inciyirsən, elə küsürsən
Elə gözlərindi səni aldadan.
Körpə uşaq kimi dodaq büzürsən,
Bəlkə nigaransan sən həyatından?
Bəlkə də… amma ki çox gecikmisən,
Mən də tələsmişəm deyəsən bir az.
Payız ömrümüzdən sarı yel əsib,
Bahar ömrümüzə qaytarar bu yaz.

Görmüsən

Başqa nə ola bilər axı
Elə, düz görmüsən,
sən gördüyündü.
Elə körpəlikdən qəm içindəyəm-
anamın laylası gözü yaşlıydı
görmürsən, büsbütün nəm içindəyəm?

Başqa nə ola bilər axı,
mən Tanrı sevgisinə sığınammadım.
Mənim sevdiklərim sevmir ki, məni-
əlindən tutmağa kimsəm qalmayıb,
əlimdən tutanlar gör nə qədərdi.

Başqa, ürəyinə heç nə gəlməsin,
mən bu məmləkətin qara daşıyam.
Doğma bildiklərim məndən küsməsin,
bir isti ocaq yox küncdə-bucaqda
yansın korun-korun məni isitsin-
mən acı rüzgarla qarşı-qarşıyam.

Nəfəsi bəsimdi balalarımın,
adı üstümdədir qardaşlarımın,
adını dilimim ucunda gördüm
məni tanımayan doğmalarımın.

Tüprsəm, adları sürüşüb düşər
dilimin ucundan ayağım alta,
özləri yanımdan uzaqlaşarlar
bu qədər yaxında olan tanışlar
təzə doğmalarla qucaqlaşarlar.

Elə sən deyəndi, sən gördüyündü,
içirəm dərdimi şərab əvəzi
dizimi əlimlə qucaqlayıram,
yoxdur ürəyimin başqa həvəsi.

İçmək istəyirəm sabaha kimi,
anamın gözünün yaşını hər gün
ixtiyar yaşında əli qoynunda
dayanıb qardaşdan, bacıdan küskün-
yolumu gözləyir, əli qoynunda.

Əlinin qabarı bax, ürəyimin
damarı kimidir, qarmaqarışıq,
mən uşaq vaxtından istiqanlıyam
qəmlə anlaşırıq, doğmalaşırıq-
dərd mənə doğmadı qəm içindəyəm,
anamın laylası məni ağladıb,
görmürsən büsbütün nəm içindəyəm?!



***
Yenə sinəm ağrıyır, yenə sızlayır içim
ağrılar düyün-düyün, ağrılar biçim-biçim
ömrü yarı etmişəm, geri qayıtmaq olmaz,
qarşıda təpəlik var, gərək fırlanım keçim.
Ətrafda qumlu sahil, xırda qayalıq da var,
qayalıqdan aşağı, dalağaların qoynunda
gövdəsi yosun tutan köhnə bir qayıq da var, -
üzü çopur qayalar ləpələrin yalağı-
qumluqda daşa dönüb neçə balıq qulağı...

Dənizdən əsən külək günəşi doğurub da
dalğaların ovcunda gətirəcək sabahı,
günəş batana qədər, sular qırçına dönüb
yuyacaq bu vaxtadək elədiyim günahı...
Sahildən çox uzaqda lövbərindən asılıb
qara tüstü buraxır, ağ gövdəli bir gəmi
elə bil yas saxlayır ölən dənizçilərə,-
neçə qızın, gəlinin, beli sınmış atanın
göz yaşları tökülüb, qarışıb ləpələrə...

Deyəsən tək qalmışam köhnə taxta körpüdə,
dünən gedən gəmilər görünməyir hələ də
xırda, qırçın ləpələr necə çəkir adamı
ürəklər sızıldayır, gözlərdənsə su damır...
səfil bir qoca gəlir, əlində çirkli zənbil
zənbilin içi dolu, hamısı da zir-zibil...

Qoca baxır üzümə, çürük dişləri ilə
dilini tutub sıxıb, amma əlləri ilə
nəsə demək istəyir,
başa düşmürəm, bəlkə
məndən yemək istəyir,
axı nəyim var verim?
daha papirosla da qurtarmışam haçandır
xoşbəxtlik o vaxtdan məndən küsüb qaçandı...

Qayıtmaq istəmirəm, oturub daşın üstə
ayağımı yalayan sulara baxa-baxa
günü başa vururam, gecə tutur əlimdən,
aparır arxasıyca məni üzü sabaha....

Uzaqdan gəlir yenə gəmilərin fit səsi,
qəfil gələn bu səsə tutulmur ki, nəfəsim.
Yenə çırpınır sinəm, yenə sızlayır içim
ağrılar düyün-düyün, ağrılar biçim-biçim...
qarşıda düyün dolu təpələrin yanından
gərək fırlanım keçim...

Məni özün ağla

Daha yığış gəl, mən də köçürəm
oğlumun, dostumun, qonum-qonşunun
çiyninə qonmuşam, kəndə köçürəm,
gəl, başına bir qara örpək salıb, gəl,
gəl, məni sənin kimi heç kəs ağlamaz...

Anama yazığım gəlir,
dözmək çətindir,
nə namərd oğulam,
xoş gün vermədim
o yazıq arvada.
Əli ürəyinin üstündə dustaq
elə gözlərinə yaş gətirdim, yaş
əlini göy üzü saxlayammadı.
Dostların, oğulun çiyinlərində
kəndə getməyimlə, yazıq arvadın
tanrıdan başına daş gətirdim, daş
o öz gününə, dərdli qəlbinə
ağlayıb, balasının kəfin-dəfnini
gözünün yaşında qusul edəcək...
sən isə dayanma, gəl məni ağla...

Qızımın "ay ata" deyib susması,
buludun gözünü qırpmağı kimi...
sel-su aparacaq kəndin yolunu
torpaq qurbanını canına alar
sevinər xəzinə tapması kimi
ağı söyləyəcək kənd arvadları -
amma heç kəs məni sən tək ağlamaz

Sinəmə çox düyün, çox dağ sıxılıb
yarası qan verən şəhid kimiyəm
hamının barmağı ağzında kilid
gecikmiş nəsihət, öyüd kimiyəm
gəl məni bir ağız tək özün ağla...

Arada

Arada
kəndimizin
üstündən uçan buluda
oturmaq istəyirəm,
istəyirəm
ayaqlarımı sallayam aşağı
və yelləyəm,
gözlərim kəndimizin
tozlu yollarında doğmalarımı gəzə...

Arada
könlümdən ağrı dolu ayrılıqları
yenidən yaşamaq keçir,
baxmaq istəyirəm
itirdiklərimin əzabına necə dözməyimə,
ürəyi qubarlı,
dodağı papiroslu,
üzü tüklü gəzməyimə,
baxım görüm
necə görünürdüm, görəsən?

Arada
sevincli anlarımı sapanda qoyub
atmaq istəyirəm kəndimizə tərəf
istəyirəm anamın nəvələri -
qardaşlarımın, bacımın balaları
atdığım bir sapand sevincin
havasına qol qaldırsınlar...

Arada
istəyirəm
ayrılığın nədən baş verdiyini
necə yaşandığını,
heç bildinmi,
mənim balam, -
deyənim olsun.
İstəyirəm ki, kəndimizin üstü ilə
uçan buludun üstündə oturum,
ayaqlarımı təndirə sallamış kimi
aşağı salıb yelləyəm - qızınam
xırtdanaq kimi qopam təndirin divarından.
Sonra da yağış damlası kimi
çırpam özümü
ayrlılqların baş verdiyi kənd yollarına.

Bir kimsə bilmədi

Gəldim uzaq bir səfərdən
Gəldim bir kimsə bilmədi
ürəyimdəki ağrıya
Güldüm, bir kimsə bilmədi.

Bağrım başı paramparça
De kimdə var ağrı bunca
Gözlərimi yaş olunca
Sildim, bir kimsə bilmədi.

Gözü qara bulaq üstə
De sözünü varaq üstə
Səndən ötrü ayaq üstə
Öldüm bir kimsə bilmədi....

Yoluma çıxma

Bir də yoluma çıxma,
gözləmə məni;
hərdən nəfəsim gedir,
qayıtmaq istəmir,
sənin kimi...

Arada vaxtın olsa, boylan
çiyinlərinin ardından
arxada qalan yola,
gör dərdlilər necə girib qol-qola...
Bir də yoluma çıxma,
qaranlıqlardan
gün üzünə çıxmaq qədər
gözləmişdim səni...



***
Ay bağrıma sıxmadığım
təkim, göyçəyim, gəl gedək.
Gözlərini nə gizlədib
telin, birçəyin, gəl gedək.

Qar yağmadı bu qış yenə,
yağır qarğış-yağış yenə
özün dedin “yığış” yenə
gəldim, çiçəyim, gəl gedək.



***
Bəs necə oldu ki, qoya bilmədin
sən daşı gətirib daş üstə, oğul?
Sənin daşlarını əzizləyərəm,
götürüb qoyaram baş üstə, oğul.

Sən gəl keç bu tərəfə,
tərəfin yoxdu
ətimi kəsiblər, səsim titrəyir,
Allahın verdiyi səbrə dözmürəm,
Allah kəsə bilmir, kəsin səbrimi –
nəfəsim gəlməyir, səbrim titrəyir.

Mənim qucağımda yuva qurubdur
göylərdə sərgərdan uçan durnalar.
Sən getdin, qayıtdın, amma bilmirəm,
qayıdıb gələcək haçan durnalar?..

Təqdim etdi: Tural Adışirin
MANERA.AZ