https://manera.az/ Manera.Az DataLife Engine https://manera.az/index.php?newsid=18461 https://manera.az/index.php?newsid=18461 ]]>

Şeiri güllələmək: Qarabağın İşğal Olunmayan Səsləri

​Kubilay Serhat Topçu

​İşğal nə deməkdir?

Bir yerin və ya mülkün hər hansı bir qüvvə və ya şəxs tərəfindən ələ keçirilməsi, zəbt edilməsi mənasını verir. Torpağın işğal oluna biləcəyini başa düşdük, bəs mədəniyyət necə işğal oluna bilərmi?

​Sizi 1992-ci ilin o qaranlıq may günlərinə, Şuşa küçələrinə aparmaq istəyirəm.

Şuşa Mədəniyyət Mərkəzinin həyətində üç tunc büst dayanırdı: şair Xurşidbanu Natəvan, sənətçi Bülbül (Murtaza Məmmədov) və Azərbaycan Milli Marşının bəstəkarı Üzeyir Hacıbəyov.

Şəhər ələ keçirilmişdi. Lakin hücum bununla bitmədi.
Bu üç büst yanaşı düzüldü və yaxın məsafədən güllələndi.
İnsan istər-istəməz düşünür: Bir torpağı ələ keçirmək müharibənin bir hissəsi ola bilər. Bəs bir şairin, bir bəstəkarın, bir sənətçinin heykəlinə nə üçün qurşun sıxırsınız?

​Bu yazıda Şuşadan qoparılaraq illərlə Bakıda qalmış həmin üç büstün hekayəsini və Şuşanın sənətlə, şeirlə, musiqi ilə yoğrulmuş yaddaşını qələmə almaq istəyirəm.

​QAFQAZIN ŞAİRLƏR QALASI: ŞUŞA

​Bu gün xəritəyə baxdıqda Şuşanın şiş qayalıqlar üzərində salınmış, keçilməsi çətin olan hərbi qala olduğunu görə bilərsiniz. Bu, doğrudur. Şuşa Qarabağ və Qafqaz üçün strateji əhəmiyyətli şəhərdir.

Amma Şuşanı Şuşa edən təkcə onun qayalıqları və sədləri deyildi.

Şəhərin əsl qüdrəti əsrlər boyu yetişdirdiyi sənətkarlarda, şairlərdə və fikir adamlarında gizlənirdi. Demək olar ki, hər küçəsində, hər qədim imarətində bir hekayə yatırdı.
​XIX əsrə gəldikdə Şuşada əsl ədəbi və intellektual mühit formalaşmışdı. Bu mühitin ən diqqətçəkən simalarından biri də mənim şəxsən böyük heyranlıq duyduğum Xurşidbanu Natəvan idi.

Qarabağ xanının qızı olan Natəvan sarayda oturub yalnız qəzəllər yazan zadəgan xanım deyildi.

O, Şuşada yaratdığı "Məclisi-Üns" ətrafına dövrün şairlərini və ziyalılarını toplayır, şəhərin ədəbi həyatına istiqamət verirdi. Üstəlik, bununla da kifayətlənmirdi. Öz şəxsi vəsaiti və imkanları hesabına Şuşa dağlarından şəhərə içməli su çəkilməsi üçün kilometrlərlə kanal tikdirdi. Bu gün "Xanqızı bulağı" kimi tanınan su mənbəyi də məhz onun bu xeyriyyəçilik fəaliyyətinin nəticəsidir.

​Natəvanın şəxsiyyətini tam dərk etmək üçün 1858-ci ilə nəzər salmaq lazımdır.

“Üç muşketyor” və “Monte-Kristo qrafı” kimi əsərlərin müəllifi Aleksandr Düma Qafqaz səyahəti zamanı bölgəni ziyarət edir. Dümanın səyahətnaməsində 26 yaşlı Natəvanla görüşünə dair olduqca maraqlı bir epizod var.
Natəvanın yanında həyat yoldaşı Həsəqulu xan və fransızdilli qonaqlar da olur. Söhbət bir müddət sonra strategiya oyunlarına gəlib çıxır və ortaya şahmat taxtası gətirilir.

56 yaşlı Aleksandr Düma ilə 26 yaşlı Natəvan qarşı-qarşıya otururlar.
Gedişlər başlayır.
Rəvayətə görə, Düma gənc şairənin şahmat oyunundakı məharətinə heyran qalır və oyunda Natəvan qalib gəlir.
​Bu gün bu əhvalata sadəcə bir şahmat oyunu kimi baxmaq haqsızlıq olardı.
XIX əsr Qafqazında yaşayan gənc bir qadın şairin Avropanın ən məşhur yazıçıları ilə eyni masanı bölüşməsi belə özlüyündə maraqlı bir hekayədir.
Həmçinin Dümanın Natəvana Parisdən gətirdiyi fil sümüyündən hazırlanmış Napolyon şahmat dəsti və naxışlı qılınc hədiyyə etdiyi də qeyd olunur.
Həmin fil sümüyündən olan şahmat dəsti bu gün Bakıdakı Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat Muzeyində nümayiş etdirilir.
​Natəvanın həkayəsi bununla bitmir.
O, həm də çox qüdrətli şair idi. Xüsusilə çəkdiyi iztirabları və yaşadığı itkiləri şeirlərinə köçürmüşdü. Məni də dərindən təsirləndirən misralarından bəziləri bunlardır:
​Səninlə kim açılıb qəlbimin şüküfələri,
​Mürüvət elə, əzizim, edib xəzan, getmə
​Döymə gözlərimi, qoy görüm doyunca, bari getmə
​Natəvan gənc yaşında oğlu Mir Abbası itirmişdi. Saray həyatının ağırlığı, ailəvi itkilər və çəkdiyi acılar onun yaradıcılığında əksini tapmışdı.
Lakin sənət onun üçün təkcə şeirdən ibarət deyildi.
O, rəssamlıqla da məşğul olur, öz əli ilə hazırladığı və “Gül dəftəri” adlandırdığı albomda çiçək və təbiət təsvirlərinə yer verirdi. Nəqqaşlıq (təzhip) sənətinə də böyük maraq göstərirdi.
Bundan əlavə, Natəvan xalqından uzaq düşmüş saray nümayəndəsi deyildi.
Xalqının rifahı üçün bulaqlar çəkdirmiş, bir çox xeyriyyə işləri həyata keçirərək bütün imkanlarını səfərbər etmişdi.
​Amma tarix həmişə hər zaman ədalətli davranmır.
1992-ci ilin mayında Şuşa işğal olunduqda şəhərdəki mədəni irs də düşmən hücumunun hədəfinə çevrildi.
Şuşa Mədəniyyət Mərkəzinin həyətindəki Natəvan büstü 1982-ci ilin yayında quraşdırılmışdı. Azərbaycanlı qadın heykəltəraş Həyat Abdullayevanın əsəri olan bu abidədə Natəvan əlində kitabla təsvir edilmişdi.
İşğaldan sonra bu büstlər vəhşicəsinə qurşunlandı.
Natəvan heykəlinin baş barmağı qırıldı.
​İngilis jurnalist Tomas de Vaal sonralar Bakıda yenidən gördüyü həmin büstləri belə təsvir edirdi:
​"Bu üç bürünc büstü acınacaqlı vəziyyətdə, qurşun deşikləri içində, Bakıdakı Qırmızı Xaç komitəsinin həyətində uzanmış halda gördüm. Şairə Natəvanın başı örpəklə örtülmüşdü, əlində kitab tuturdu, baş barmağı qırıq idi; bəstəkar Hacıbəyov qurşun izləri ilə örtülmüşdü, ikiüzlü pencək geyinmişdi və eynəyi sınmışdı..."
​Bir şəhərin işğalı ilə onun mədəniyyətinə edilən hücum arasındakı fərq bəlkə də məhz burada üzə çıxır.
Çünki bu büstlər hərbi hədəf deyildi.
Onlar Şuşanın şəxsiyyətinin və Azərbaycan türklərinin sivilizasiya yaddaşının daşıyıcıları idi.

​ŞUŞANIN KÜSƏKƏN ÇİÇƏYİ: XARİBÜLBÜL

​Məhz bu məqamda Şuşanın digər bir simvolunu xatırlamaq yerinə düşər: Xarıbülbül.
Qarabağın sarp qayalıqlarında və yaylalarında bitən bu çiçək illərdir bölgənin ən güclü rəmzlərindən biri hesab olunur.
Xarıbülbül ilə bağlı maraqlı bir rəvayət də mövcuddur: Deyilənə görə, bu çiçək başqa torpağa köçürüldükdə yaşaya bilmir, tez quruyur və sanki öz doğma torpağına küsür.
​Bəlkə də elə buna görədir ki, Xarıbülbül Şuşanın hekayəsinə bu qədər uyğun gəlir, qoşa çəkilir.
Çünki Şuşanın tarixində də torpaqla, yaddaşla və milli aidiyyətlə sıx bağlı, bir-birindən ayrıla bilməyən bir taleyin hekayəsi var.
Natəvanın "Gül dəftəri"ndəki təsvirlərdən Qarabağın sənətinə, şeirlərindən bu gün də yaşayan rəmzlərə qədər uzanan zəngin bir mədəniyyət yaddaşı...

​HEYKƏLLƏRİN EVİNƏ QAYIDIŞI

​1992-ci ildə məlum oldu ki, həmin büstlər metal qırıntısı (metalolom) kimi satılmaq üçün bölgədən çıxarılıb.
O dövrdə Azərbaycanın mədəniyyət naziri olan Polad Bülbüloğlu vəziyyəti Heydər Əliyevə çatdırdı. Heydər Əliyevin qətiyyətli təşəbbüsü sayəsində aparılan danışıqlar və tədbirlər nəticəsində üç büst satın alınaraq Azərbaycana qaytarıldı və Bakıdakı Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin həyətində yerləşdirildi.
Lakin üzərlərindəki qurşun izləri qalırdı.
Natəvanın baş barmağı hələ də qırıq idi.
Onların hər üçü 29 il boyunca öz doğma şəhərlərindən uzaqda həsrətlə gözlədi.
​Nəhayət, təqvim 2020-ci ili göstərdi.
Şanlı Qarabağ müharibəsindən sonra Şuşa azad olunaraq yenidən Azərbaycanın suverenliyinə qayıtdı.
Və 2021-ci ilin yanvarında illərlə Bakıda həsrətlə gözləyən həmin büstlər yenidən Şuşaya aparıldı.
Tam 29 il sonra.
​Vaxtilə qurşunlanan, yerindən qoparılan və bəsit metal kimi satılmaq istənilən heykəllər yenidən doğma şəhərin torpağına qovuşdu.
Məsələnin mahiyyəti əslində budur: Bir şəhəri silah gücü ilə ələ keçirə bilərsiniz, abidələri qurşunlaya, hətta onları satmağa da cəhd göstərə bilərsiniz.
Amma barıt qoxusu çəkilib gedəndə geridə tək bir həqiqət qalır: Bir xalqın ruhuna, qan yaddaşına həkk olunmuş hafisəni hansı mərmi silə bilər ki?
​Aradan keçən 29 ildən sonra öz əzəli ünvanına — Şuşaya qayıdan o yaralı büstlərə baxanda mən məhz bunu görürəm. Onlar artıq sadəcə bir heykəl deyil, Azərbaycanın yaşayan mədəniyyətinin, ədəbiyyatının və əbədi yaddaşının canlı simvoludurlar.

Manera.az

]]> Mehemmed Tue, 22 Sep 2026 20:50:17 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18460 https://manera.az/index.php?newsid=18460 ]]>
Əməkdar incəsənət xadimi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, görkəmli yazıçı-dramaturq Elçin Hüseynbəyli nüfuzlu beynəlxalq mükafata layiq görülüb.

Yazıçı Abay International Poetry Academy tərəfindən təsis edilən “Abay Kunanbayev Qızıl Medalı” ilə təltif olunub.

Mükafat ədəbiyyat xadimlərinə dünya ədəbiyyatının inkişafına verdikləri mühüm töhfələrə və bu sahədə qazandıqları əhəmiyyətli nailiyyətlərə görə təqdim edilir.

Elçin Hüseynbəyliyə təqdim olunan diplom Abay International Poetry Academy-nin prezidenti Uluqbəy Esdövlət tərəfindən imzalanıb.

Diplom və “Abay Kunanbayev Qızıl Medalı”nı Elçin Hüseynbəyliyə Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin sədri, Xalq yazıçısı Anar təqdim edib.

Qeyd edək ki, Elçin Hüseynbəyli müasir Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış nümayəndələrindən biri kimi nəsr və dramaturgiya sahəsində çoxsaylı əsərlərin müəllifidir.
]]> Mehemmed Mon, 21 Sep 2026 10:42:29 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18459 https://manera.az/index.php?newsid=18459 ]]>
Akademik Nizami Cəfərovun 67 yaşı tamam olur

Bu gün görkəmli Azərbaycan alimi, tanınmış türkoloq, dilçi və ədəbiyyatşünas, filologiya elmləri doktoru, professor, Əməkdar elm xadimi, Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının həqiqi üzvü Nizami Cəfərovun doğum günüdür. Akademik Nizami Cəfərovun 67 yaşı tamam olur.

Nizami Qulu oğlu Cəfərov 21 sentyabr 1959-cu ildə Ağstafa rayonunun Zəlimxan kəndində anadan olub. Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki Bakı Dövlət Universiteti) Filologiya fakültəsini fərqlənmə diplomu ilə bitirib.

Əmək fəaliyyətinə 1985-ci ildə Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Nəsimi adına Dilçilik İnstitutunda başlayan Nizami Cəfərov sonrakı illərdə elmi, pedaqoji və ictimai fəaliyyəti ilə Azərbaycan filologiyasının və türkologiyasının inkişafına mühüm töhfələr verib. O, müxtəlif illərdə “Ədəbiyyat və incəsənət” qəzetində, Bakı Dövlət Universitetində çalışıb, universitetin Filologiya fakültəsinin dekanı və Ümumi dilçilik kafedrasının müdiri kimi fəaliyyət göstərib.

Akademik Nizami Cəfərovun elmi yaradıcılığı Azərbaycan dilinin tarixi, ümumi türkologiya, Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi, Azərbaycan türkcəsinin milliləşməsi, qədim türk və türk xalqları ədəbiyyatı, müasir ədəbi proses, eləcə də Azərbaycanşünaslığın nəzəri və tarixi problemləri kimi geniş istiqamətləri əhatə edir.

Alimin çoxsaylı monoqrafiya, kitab, dərslik və elmi məqalələri Azərbaycan filologiyası və türkologiyasının zənginləşməsinə xidmət edib. Onun hazırlayıb nəşr etdirdiyi dördcildlik “Türk xalqları ədəbiyyatı” türk xalqlarının ədəbi irsinin sistemli şəkildə öyrənilməsi baxımından mühüm elmi əsərlərdən biridir. Nizami Cəfərov həmçinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı üzrə dərsliklərin hazırlanmasında yaxından iştirak edib.

Nizami Cəfərovun elmi fəaliyyətində Azərbaycanşünaslıq xüsusi yer tutur. Onun “Azərbaycan mədəniyyəti məsələləri”, “Azərbaycanşünaslığa giriş”, “Azərbaycanşünaslıq məsələləri”, “Azərbaycanşünaslığın əsasları”, “Azərbaycan xalqının tarixi və tərcümeyi-halı” və digər əsərləri bu istiqamətdə aparılan tədqiqatlara mühüm töhfədir.

Akademik Nizami Cəfərov uzun illərdir Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinə rəhbərlik edir. Onun elmi və ictimai fəaliyyətində Azərbaycan–Türkiyə elmi-mədəni əlaqələri, ortaq türk dili, ədəbiyyatı və mədəni irsinin araşdırılması və təbliği də mühüm yer tutur.

Azərbaycan elminin inkişafındakı xidmətlərinə görə Nizami Cəfərov 2000-ci ildə “Əməkdar elm xadimi” fəxri adına layiq görülüb, 2019-cu ildə isə “Şöhrət” ordeni ilə təltif edilib.

Manera.az olaraq görkəmli alim, akademik Nizami Cəfərovu 67 yaşı münasibətilə təbrik edir, ona möhkəm cansağlığı, uzun ömür, elmi və ictimai fəaliyyətində yeni uğurlar arzulayırıq.
]]> Mehemmed Mon, 21 Sep 2026 08:27:36 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18458 https://manera.az/index.php?newsid=18458 ]]>
Nərgiz Cabbarlı

Azərbaycanın milli kimliyinə əsaslanan müasir mədəniyyət modelinin yaradılması, inkişafı və 2040-cı ilədək digər mədəniyyətlərlə qarşılıqlı əlaqəsinin genişləndirilməsi məqsədilə “Azərbaycan mədəniyyəti – 2040” Konsepsiyası dövlətin mədəniyyət siyasətini əks etdirməklə bərabər, mədəniyyətə və ədəbiyyata fundamental yanaşma tələb edən bir sənəddir. Onunla bağlı təkliflər üçün müxtəlif səviyyələrdə və sahələrdə müzakirələrin keçirilməsi, fikirlərin dinlənilməsi çox böyük əhəmiyyət daşıyır.

Məlum olduğu kimi, üç mərhələdə – 2026–2030 (birinci), 2031–2035 (ikinci), 2036–2040-cı illər (üçüncü mərhələ) həyata keçirilməsi nəzərdə tutulan Konsepsiyada Azərbaycan dili, davranış və bilgi mədəniyyəti, ədəbiyyat, incəsənət və mədəni irs sahələri əhatə olunmuşdur. Ədəbiyyat və Azərbaycan dili ilə bağlı xüsusi bəndlər mövcuddur. Dünən Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Nizami Gəncəvi adına Ədəbiyyat İnstitutunda “Azərbaycan mədəniyyəti – 2040” Konsepsiyasında ədəbiyyatla bağlı məsələlər müzakirə edildi. Əvvəlcə qeyd edim ki, müzakirədə bəzən əsas mövzudan kənara sapmalar olsa da, ümumilikdə bir çox maraqlı təkliflər səsləndirildi. Müzakirədə iştirak edən biri kimi müəyyən məqamlarla bağlı, xüsusilə şəxsən verdiyim, həmçinin digər həmkarlarımın səsləndirdiyi təkliflər haqqında bir sıra qeydlər etmək istərdim.

Bəlli olduğu kimi, Konsepsiyada Azərbaycan ədəbiyyatının və incəsənətinin araşdırılması, inkişafı və beynəlxalq səviyyədə təbliği, ölkədə peşəkar sənət mühitinin zənginləşdirilməsi məsələlərinə xüsusi diqqət yetirilibdir.

“Azərbaycan ədəbiyyatı mədəniyyətin inkişafında, eləcə də fərdlərin məntiqi, tənqidi və yaradıcı təfəkkürünün formalaşmasında mühüm rol oynamaq potensialına malik” olduğu üçün sənəddə ədəbiyyatın rolunun artırılması, təbliğinin, o cümlədən nəşriyyat işinin inkişafının sistemli fəaliyyət şəklində həyata keçirilməsi əsas prioritet istiqamətlərdən biri kimi müəyyənləşdirilib.

Düşüncəmizə görə, bu istiqamətdə görüləcək əsas iş cəmiyyətin əhəmiyyətli hissəsini təşkil edən şagirdlərin, yəni böyüyən nəslin Ədəbiyyat haqqında təsəvvürünü və biliklərini formalaşdıran Ədəbiyyat və Azərbaycan dili dərsliklərinin keyfiyyətinin artırılmasıdır. Əgər bu dərsliklər kifayət qədər əhatəli deyilsə, təqdim edilən bədii mətnlərin bədii səviyyəsi aşağıdırsa, müəlliflərin və əsərlərin seçimində hansısa prinsiplər sona qədər qorunmursa, bu cür tədris vəsaiti ilə böyüyən nəslin biliklərinin səviyyəsi haqqında nə söyləmək olar ki? Yaxud onların məntiqi, tənqidi və yaradıcı təfəkkürünün formalaşmasında ədəbiyyatın mühüm rol oynaması necə təmin edilə bilər?

Təəssüf ki, bir çox müasir yanaşmalarda ədəbiyyatın funksiyası və təsiri məqsədli şəkildə zəiflədilir və ona ikinci, üçüncü dərəcəli sahə kimi baxılır. Lakin müasir təhsilin məqsədi şəxsiyyətyönümlü tədrisdirsə, deməli, Ədəbiyyat və Azərbaycan dili dərsləri və dərslikləri də bu işdə çox böyük rol oynaya bilər. Deməli, onlar həm də xüsusi strateji yanaşma tələb edir. Çünki məhz Ədəbiyyat və Ana dili bilgiləri şəxsiyyətin inkişafında, dünyagörüşünün formalaşmasında, insanpərvər və vətənpərvər bir fərd kimi yetişməsində əsaslı rol oynayır. Lakin müasir Azərbaycan dili dərsliklərində bədii mətn səviyyəsinin çox aşağı olması, bütün diqqətin standartların tələbləri üzərində köklənməsi, mətn seçimi üçün yetərli qədər material verən Ədəbiyyatımıza əsaslanmanın zəifliyi böyük problemdir.

Bundan başqa, Ədəbiyyat dərsliklərində dərsliklərarası varislik əlaqəsi, inteqrasiya xüsusiyyətləri, demək olar ki, qorunmur. Məsələn, Ümumi tarix dərsliyinin 10-11-ci siniflərində dünya mədəniyyəti haqqında məlumat verilərkən dünya tarixi və mədəniyyətinin gedişatında, inkişafında rolu olan bir sıra yazıçılarının adları qeyd edilir. İnteqrasiya tələb edir ki, o sinfin şagirdləri, ən azından, bu yazıçılar haqqında Ədəbiyyat dərsliyi vasitəsilə məlumatlı olsunlar. Bu zaman fənlərarası inteqrasiyanın qurulması mümkünləşər. Lakin Ədəbiyyat dərsliklərində bu əsərləri də, məlumatları da görə bilmirik. Yaxud Ədəbiyyatın təqdimatında, məsələn, həm dünya ədəbiyyatı ilə, həm də Azərbaycan ədəbiyyatı ilə bağlı (yalnız 10-11-ci sinif dərsliklərini qismən çıxmaq şərtilə) hər hansı bir sistemlilik müşahidə edilmir və s. Təbii ki, bir il ərzində hazırlanan dərsliklərin əksər hallarda yazılmasına daha az, ekspertizasına daha çox zaman sərf edilməsi səbəbdir. Qısa müddət ərzində həm standartların tələblərini reallaşdırmaq, həm də bədii mətn axtarışı ilə məşğul olmaq müəllif və ya müəlliflər üçün real deyil. O da həqiqətdir ki, dərslik hazırlanması prosesi çətindir və böyük zəhmət tələb edir. Lakin bu bizə dərsliklərin bu qədər problemli şəkildə hazırlanması üçün əsas vermir. Bu və bir sıra başqa məqamları göz önündə tutaraq təklif edirəm:

1. Dərsliklərin hazırlanmasında müvafiq olaraq Azərbaycan dili və ədəbiyyat üzrə mütəxəssislərdən, xüsusilə də tədqiqat institutlarının dövrlər üzrə tədqiqat aparmış peşəkarlarından ibarət komanda yaradılsın. Və bu komanda dərsliklərin ekspertiza edilməsində deyil, yazılmasında iştiak etsin. Bu zaman nəticə daha yüksək olacaqdır. Çünki təcrübə göstərir ki, mütəxəssislərin yalnız ekspertiza mərhələsində işə cəlb olunması gözlənilən nəticəni əldə etməyə şərait yaratmır.



İkinci təklif müasir ədəbiyyatın təbliği ilə bağlıdır. Məlum olduğu kimi, Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “Azərbaycan dilində latın qrafikası ilə kütləvi nəşrlərin həyata keçirilməsi haqqında” 12 yanvar 2004-cü il tarixli Sərəncamı vardır. Və bu Sərəncam əsasında 100-dən artıq klassik və müasir Azərbaycan yazıçısı və şairinin əsərləri nəşr edilmişdir. Lakin təəssüf ki, müasir ədəbiyyatımızın, xüsusilə də müstəqillik illərindən bəri yazılan əsərlərin və müəlliflərin həm geniş oxucu kütləsinə, həm də mütəxəssislərə çatdırılması işində problemlər mövcuddur. Hətta ədəbiyyatın ali məktəblərdə tədrisində belə “müasir yazıçılar, şairlər” dedikdə B.Vahabzadə, X.Ulutürkdən, ən yaxşı halda Ramiz Rövşən, Vaqif Səmədoğludan sonrakı nəsil yazıçı və şairlərimizi, demək olar ki, tanımırlar. Bu səbəbdən:

2. “Ən yeni Azərbaycan ədəbiyyatı” seriyasının nəşri təklif olunur. Bu kitabların, əsərlərin siyahısının müəyyən edilməsi zamanı dövrü bilən, əsərlərin bədii dəyərini anlayan mütəxəssislərdən ibarət heyət təşkil edilməsi də təmin edilməlidir.

3. Ədəbiyyatın inkişaf etdirilməsi istiqamətində atılan əsas addımlardan biri də ədəbiyyatla bağlı mükafatların və müsabiqələrin təsis edilməsidir. Bu şərtdir. Lakin bu zaman əsas diqqət yetirilməli məsələ mükafatları dəyərləndirən komissiyaların tərkibinin müəyyənləşdirilməsidir. Bəzən uzun illər həyatını hansısa bir sahəyə həsr etmiş mütəxəssisin, yazıçının, elm adamının kitabını dəyərləndirən şəxs o sahəni bilməyən təsadüfi şəxslər, yaxud çox gənc insanlar olur. Əlbəttə, gənclərə hər sahədə yer verilməsi, şərait yaradılması mütləqdir. Lakin hər hansı bir sahə üzrə mütəxəssis olan birinin kitabını o sahəni, ən azı, onun qədər bilən mütəxəssis(lər) dəyərləndirməlidirlər. Bu faktın göz önündə tutulması vacibdir. Mükafatlandırma, dəyərləndirmə komissiyalarının tərkibi müəyyənləşdirilərkən bununla bağlı müəyyən tələblər qoyulması təklif olunur.

4. Konsepsiyada peşəkar sənət əsərlərinin keyfiyyətinin artırılması, nəşriyyat işi ilə bağlı dəyərlər zəncirinin təkmilləşdirilməsi bölümünün də olduğunu nəzərə alaraq, bu sahədə təcrübəsi olan biri kimi, bir məsələyə də diqqət yönəldilməsini vacib hesab edirəm. Nəşriyyat işinin inkişaf etdirilməsi üçün kitab nəşrində vacib funksiya daşıyan redaktorların, korrektorların, texniki redaktorların hazırlanması şərtdir. Əlbəttə ki, müəyyən ali məktəblərdə bu sahə ilə bağlı tədris mövcuddur. Hətta bəzən tələbələrin təcrübə keçməsi üçün nəşriyyatlara göndərilməsi kimi bir praktikadan da istifadə edilir. Lakin görünən budur ki, hələ ki, istənilən nəticəni əldə etmək olmur. Belə bir yanlış təsəvvür mövcuddur ki, hər bir yaxşı filoloq həm də yaxşı redaktor ola bilər. Amma bu tamamilə yanlış təsəvvürdür. Çünki redaktor və korrektorlardan tələb olunan bacarıqlar tamamilə fərqlidir. Və bunun üçün hansısa nəşriyyat daxilində, yaxud bəlkə, azad bir struktur kimi redaktor, korrektorlar üçün təlim mərkəzinin yaradılması təklif olunur.

Müzakirə zamanı digər mütəxəssislərin də təklifləri səsləndi ki, bunları ümumiləşdirərək qeyd etmək və dəstəklədiyimi bildirmək istərdim:

5. Azərbaycan ədəbiyyatının auido və elektron kitab bazasının yaradılması;

6. Azərbaycan ədəbiyyatı nümunələrinin dünya dillərinə sistemli şəkildə tərcümə olunması işinin təşkili;

7. Ədəbiyyatın bir fənn olaraq DİM imtahanlarına salınması;

Onu da xüsusi olaraq vurğulamaq istəyirəm ki, bəzi təkliflər səsləndirilərkən Mədəniyyət Nazirliyinin Azərbaycan dili və ədəbiyyatı sektorunun müdiri Xəyal Məmmədovun yerində və dərhal, ən xırda detallarına qədər verdiyi şərhlər bu istiqamətdə çox məlumatlı olduğunu göstərməklə bərabər (təqdirəlayiq bir məqam kimi qeyd etməyi özümə borc bildim!), bir çox sahələrdə artıq müəyyən işlərin aparıldığını göstərir. Məsələn, Azərbaycan ədəbiyyatının audiokitab bazasının yaradılması ilə bağlı müəyyən işlər görülüb. Yaxud Azərbaycan ədəbiyyatının tərcümə edilməsi ilə bağlı müəyyən proqramların alınması istiqamətində işlər aparılır və s.

Bir də... Orada səsləndirməsəm də, daha bir təklifi qeyd etmək istəyirəm:

8. Ədəbiyyatın təbliğ olunmasında televiziyalar qarşısında müəyyən məcburi tələblərin müəyyən edilməsi. Fikrimcə, bu da Ədəbiyyatın təbliği məsələsini fərdi təşəbbülər səviyyəsindən çıxararaq dövlət qayğısı altına alınması və müəyyən qurumların üzərinə daha böyük məsuliyyətlərin qoyulması demək olacaq.

Sonda onu da vurğulamaq istəyirəm ki, Ədəbiyyat və kitab nəşri sahəsində (mədəniyyətin bir çox sahələrində olduğu kimi) inkişaf getsə də, bir çox işlər görülsə də, bu Konsepsiya həm məqsədləri, həm də hədəfləri müəyyənləşdirmək üçün hər birimizdən daha masştablı və konseptual baxış, eyni zamanda da boşluqları, çatışmazlıqları görmək, göstərmək, təhlil etmək və aradan qaldırmaq əzmi tələb edir.

]]> Mehemmed Mon, 21 Sep 2026 07:34:53 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18457 https://manera.az/index.php?newsid=18457 ]]>

Ankarada “Kültür Yolu” Festivalının açılışı Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsinə həsr olunub, hər iki ölkənin opera sənətçilərinin möhtəşəm konsert proqramı təqdim edilib.

Türkiyənin paytaxtı Ankarada keçirilən “Kültür Yolu” Festivalının açılışı dahi Azərbaycan bəstəkarı, Azərbaycan professional musiqi sənətinin banisi Üzeyir Hacıbəylinin xatirəsinə həsr olunub. Bu münasibətlə CSO Ada Ankara Ana Salonunda “İki dövlət – bir səhnə: Qardaş nəğmələr” adlı möhtəşəm konsert proqramı təqdim edilib.

Konsert Azərbaycan Respublikasının Türkiyə Respublikasındakı Səfirliyinin nəzdindəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi ilə Türkiyə Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin Dövlət Opera və Bale Baş Müdirliyinin birgə layihəsi çərçivəsində, iki ölkənin mədəniyyət nazirliklərinin dəstəyi ilə təşkil olunub.

18 sentyabr – Azərbaycanda Milli Musiqi Günü və Üzeyir Hacıbəylinin doğum günü münasibətilə keçirilən konsert proqramı 19 sentyabr tarixində Azərbaycan və Türkiyənin tanınmış opera sənətçilərini eyni səhnədə bir araya gətirib. Layihənin əsas məqsədi Üzeyir Hacıbəylinin zəngin yaradıcılıq irsinin Türkiyədə geniş təbliği, iki qardaş ölkə arasında mədəni əlaqələrin daha da möhkəmləndirilməsi və ortaq musiqi dəyərlərinin beynəlxalq ictimaiyyətə təqdim olunması olub.

Tədbirdə Azərbaycan Respublikasının mədəniyyət nazirinin müavini Fərid Cəfərov, Türkiyə Respublikasının mədəniyyət və turizm nazirinin müavini Sərdar Çam, Azərbaycanın Türkiyədəki fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Rəşad Aslanov, hər iki ölkənin dövlət və hökumət qurumlarının nümayəndələri, Türkiyədə akkreditə olunmuş diplomatik korpusun təmsilçiləri, Türkiyədə yaşayan azərbaycanlılar, ictimaiyyət nümayəndələri, mədəniyyət, incəsənət xadimləri, çoxsaylı musiqisevərlər izləyiblər.

Konsertdən əvvəl Üzeyir Hacıbəylinin həyat və yaradıcılıq yolu haqqında məlumat verilib. Bildirilib ki, dahi bəstəkar müsəlman Şərqində ilk operanın müəllifi, Azərbaycan professional musiqi sənətinin və milli bəstəkarlıq məktəbinin banisidir. Onun zəngin yaradıcılığının yalnız Azərbaycan musiqisinin deyil, bütövlükdə Türk dünyasının musiqi mədəniyyətinin inkişafına mühüm təsir göstərdiyi diqqətə çatdırılıb.
Qeyd olunub ki, Üzeyir Hacıbəyli milli musiqi ənənələrini Avropa klassik musiqisinin forma və janrları ilə yüksək peşəkarlıqla birləşdirərək yeni yaradıcılıq məktəbi formalaşdırıb.

Konsert Azərbaycan Respublikasının Xalq artisti, tanınmış dirijor Yalçın Adıgözəlovun rəhbərliyi ilə Ankara Dövlət Opera və Balet Orkestri və Xorunun, eləcə də Azərbaycan və Türkiyənin tanınmış opera sənətçiləri Mara Hüseynova, Mahir Tağızade, Mehmet Yılmaz, Şenol Tanınlı, Ezgi Karakaya və Tar ifaçısı Mirnöfəl Hüseynovun iştirakı ilə təqdim olunub.

Proqramda Üzeyir Hacıbəylinin zəngin yaradıcılıq irsindən seçilmiş əsərlərlə yanaşı, Azərbaycan və Türkiyə bəstəkarlarının müxtəlif musiqi nümunələri, opera əsərlərindən parçalar və hər iki xalqın ortaq mənəvi-mədəni dünyasını əks etdirən kompozisiyalar səsləndirilib.

Azərbaycan və Türkiyə sənətçilərinin birgə çıxışları iki qardaş ölkənin musiqi mədəniyyətləri arasındakı yaxınlığı, ortaq duyğu və estetik dəyərləri parlaq şəkildə nümayiş etdirib. Peşəkar səhnə tərtibatı, zəngin repertuar və ifaçıların yüksək sənətkarlığı konsertə xüsusi rəng qatıb.
Konsert proqramı tamaşaçılar tərəfindən böyük maraq və alqışlarla qarşılanıb.






]]> Mehemmed Mon, 21 Sep 2026 07:29:30 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18456 https://manera.az/index.php?newsid=18456 ]]>
Nobel Fondu 2026-cı ildə Nobel mükafatının məbləğini hər kateqoriya üzrə 12 milyon krona (1,22 milyon dollar) qədər artırmaq qərarına gəlib.

Manera.az xəbər verir ki, bu barədə fondun yaydığı press-relizdə bildirilib.

Fondun məlumatına görə, mükafatın məbləği 1 milyon kron (101 min dollar) artırılıb.

Qeyd olunub ki, 1901-ci ildə ilk Nobel mükafatları təqdim edilərkən hər kateqoriya üzrə mükafatın məbləği 150782 kron təşkil edib. Son 15 ildə mükafatın məbləği dəfələrlə dəyişdirilib. 2012-ci ildə məbləğ 10 milyon kronadan 8 milyon krona endirilib. Həmin vaxtdan mükafatın məbləği üç dəfə artırılıb.

Qeyd edək ki, bu il Nobel mükafatı laureatlarının adları oktyabrın 5-dən 12-dək açıqlanacaq. /Kulis.az ]]> Mehemmed Sat, 19 Sep 2026 06:40:25 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18455 https://manera.az/index.php?newsid=18455 ]]>
İnnovasiya və Rəqəmsal İnkişaf Agentliyinin (İRİA) təşəbbüsü çərçivəsində Azərbaycanın aparıcı texnologiya şirkətləri və startapları ilə “Ecosystem Meetup” görüşü keçirilib. “Baku ID” çərçivəsində baş tutan görüşdə 20-yə yaxın şirkətin nümayəndəsi iştirak edib.

Rəqəmsal İnkişaf və Nəqliyyat Nazirliyindən Manera.az-a bildirilib ki, nazir müavini Rəşad Həsənov ölkədə rəqəmsal inkişaf sahəsində həyata keçirilən irimiqyaslı islahatlar, “Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026−2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı”ndan irəli gələn prioritetlər və innovasiya sahəsində qanunvericilik təşəbbüsləri, o cümlədən “OpenWave” Açıq İnnovasiya Proqramı və dövlət qurumlarının əməkdaşlarının rəqəmsal savadlılığının artırılmasını nəzərdə tutan “Rəqəmsal Üfüqlər” layihəsi haqqında ətraflı məlumat verib.

Azərbaycanda IT sahəsində insan kapitalının yetişdirilməsi məsələsinə toxunan Rəşad Həsənov əmək bazarında müəyyən çağırışların olduğunu bildirib: “IT əmək bazarının tələb və təklifi arasında böyük fərq mövcuddur. IT ixtisası ilə məzun olanların sayı kifayət qədər olsa da, məzunlar öz sahələrinə uyğun iş tapmaqda çətinlik çəkirlər. Digər tərəfdən, IT şirkətləri sahə üzrə orta və yüksək təcrübəli əməkdaşlar tapmaqda çətinlik çəkir. Başqa sözlə, bazarda tələb və təklif arasında tarazlıq pozulur”.

O, həmçinin qeyd edib ki, bu məsələnin həlli üçün dünya təcrübəsi öyrənilib və müvafiq islahatlar çərçivəsində IT mütəxəssislərinin yetişdirilməsi, yenidən ixtisaslaşdırılması və əmək bazarına cəlb edilməsi mexanizmlərinin tətbiqi nəzərdə tutulub.

Nazir müavini, həmçinin “Rəqəmsal üfüqlər” Milli Rəqəmsal Savadlılıq Təlim Proqramı barədə məlumat verib. Belə ki, dövlət qurumlarında çalışan 30 min şəxs üçün yeni öyrənmə platforması hazırlanmış, platformada süni intellekt, kibertəhlükəsizlik sahələrini əhatə edən materiallar, imtahan modulları yerləşdirilmişdir. Proqrama oktyabr ayından etibarən start veriləcək.

Rəqəmsal bacarıqların sistemli şəkildə inkişaf etdirilməsi, dövlət idarəçiliyində rəqəmsal transformasiyanın sürətləndirilməsi və əməkdaşların müasir texnologiyalardan səmərəli və təhlükəsiz istifadə səriştələrinin gücləndirilməsi məqsədi daşıyır.

İRİA-nın İdarə Heyətinin sədri Fərid Osmanov çıxışı zamanı Agentlik tərəfindən hazırlanan “OpenWave” Açıq İnnovasiya Proqramını ekosistem nümayəndələrinin diqqətinə çatdırıb. Bildirib ki, proqram qurumların və təşkilatların real əməliyyat problemlərinin süni intellekt texnologiyası əsasında həlli imkanlarını ehtiva edir: “Bu proqram qurumların üzləşdiyi real çağırışlarla startap həlləri arasında körpü yaradır. Belə ki, qurumların müəyyən etdiyi problemlər üzrə vörkşoplar keçirilir və bu zaman startap həlləri təqdim edilir. Seçilmiş həllər real iş mühitində prototip səviyyəsində sınaqdan keçirilir və nəticə qurumlar tərəfindən təhlil edilir”. O əlavə edib ki, ilkin mərhələdə proqram “Plug and Play” ilə birlikdə “Azərbaycan Dəmir Yolları” QSC və “Bakı Metropoliteni” QSC üçün cari ilin sentyabrında həyata keçirilib.

Görüşün təqdimat hissəsindən sonra şirkətlərlə müzakirə baş tutub. Tədbir iştirakçıları texnoparklar, yerli və xarici bazarlarda genişlənmə potensialının artırılması, startapların üzləşdiyi çağırışlar və digər mühüm mövzularda fikir mübadiləsi aparıblar.

Qeyd edək ki, İRİA tərəfindən mütəmadi keçirilən “Ecosystem Meetup” tədbirlərinin əsas məqsədi innovasiya ekosistemində əlaqələri gücləndirmək, təcrübə, bilik, nailiyyətlər və planlar haqqında ətraflı müzakirə aparmaqdır. ]]> Mehemmed Sat, 19 Sep 2026 06:36:00 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18454 https://manera.az/index.php?newsid=18454 ]]>
entyabrın 18-də Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyasında Heydər Əliyev Fondunun və Mədəniyyət Nazirliyinin təşkilatçılığı ilə keçirilən Üzeyir Hacıbəyli XVIII Beynəlxalq Musiqi Festivalının açılışı olub.

MAnera.az xəbər verir ki, tədbir Mədəniyyət Nazirliyi və Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondu tərəfindən ICESCO Bakı Regional Ofisi, Azərbaycan Bəstəkarlar İttifaqı və Azərbaycan Milli Konservatoriyasının birgə təşkilatçılığı ilə reallaşıb.

Tədbirdən əvvəl qonaqlar Birinci Türkoloji Qurultayın 100 illiyinə həsr olunmuş sərgi ilə tanış olublar.

Festival çərçivəsində I Türk Dünyası Bəstəkarları Qurultayının qala-açılış konserti keçirilib.

Konsertdə Türk dünyasının müxtəlif ölkələrini təmsil edən bəstəkarların əsərləri səsləndirilib.

Üzeyir Hacıbəyli adına Azərbaycan Dövlət Simfonik Orkestrinin ifasında təqdim olunan konsert proqramını dirijor Fuad İbrahimov idarə edib. Solist qismində Macarıstandan violin ifaçısı Sandor Laszlo, həmçinin fleyta ifaçısı Nicat Salmanov və qoboy ifaçısı Alim Sadıxov çıxış ediblər.

Konsert Üzeyir Hacıbəylinin “Koroğlu” operasından uvertüra ilə başlayıb. Daha sonra Müslüm Maqomayevin “Şah İsmayıl” operasından uvertüra (işləmə Qara Qarayev), A.Raimkulovanın “Qozı Körpeş–Bayan Sulu” baletindən “Bulaq başında” dueti, M.Beqaliyevin “Bayram uvertürası” təqdim olunub.

Proqramda Ö.Gülbəyin fleyta, qoboy və orkestr üçün “Rapsodiya” əsəri, R.Nepesovun “Yunus”, R.Abdullayevin “Sevgi mahnısı”, eləcə də S.Laszlonun violin və orkestr üçün “Transilvaniya rəqsi” əsərləri də səsləndirilib.
]]> Mehemmed Sat, 19 Sep 2026 06:31:36 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18453 https://manera.az/index.php?newsid=18453 ]]>

Ankara Universitetinin Hüquq Fakültəsində görkəmli Azərbaycanlı ziyalı Əhməd Ağaoğlunun barelyefi və auditoriyasının açılışı olub.

Azərbaycan Respublikasının Türkiyədəki Səfirliyinin nəzdindəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin layihəsi ilə Ankara Universitetinin Hüquq fakültəsində Azərbaycan və Türkiyənin ictimai və mədəni həyatında mühüm rol oynamış, hüquqşünas, yazıçı, jurnalist və fikir adamı kimi türk dünyasının düşüncə həyatına dəyərli töhfələr vermiş Əhməd Ağaoğlunun xatirəsinə həsr olunmuş barelyefin və auditoriyanın açılışı keçirilib.

Tədbirdə Ankara Universiteti prorektoru prof. dr. Orhan Uzun, Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirinin müavini Fərid Cəfərov, Azərbaycanın Türkiyədəki Səfirliyi, TÜRKSOY, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin rəhbərliyi, alimlər, ziyalılar, yerli azərbaycanlılar iştirak ediblər.

Çıxış edənlər Ankara Universitetinin prorektoru Orhan Uzun, Universitetin Hüquq Fakültəsinin dekanı, prof. dr. İbrahim Ermenek, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin direktoru Samir Abbasov, Azərbaycanın Türkiyədəki Səfirliyinin müşaviri Füzuli Məcidli, "Əhməd Ağaoğlu Araşdırmar Mərkəzi" İctimai Birliyinin sədri, Ağaoğlular nəslinin nümayəndəsi Nigar Axundova, ədibin nəticəsi, İstanbulda yaşayan Əhməd Ağaoğlu çıxış edərək Azərbaycan Mədəniyyətinin beşiyi Şuşada doğulan Əhməd Ağaoğlunun öz ideyaları, əsərləri və mübarizəsi ilə Azərbaycanın milli oyanışına, Türk dünyasının ictimai və mədəni inkişafına, təhsil, hüquq, mətbuat, maarifçilik anlayışlarının güclənməsinə böyük töhfələr verdiyini, Türkiyədə hüquq təhsilinin və modernləşmə hərəkatının inkişafına öncülük etdiyini, qadın hüquqları və milli kimlik məsələlərində qabaqcıl fikirlər irəli sürdüyünü qeyd ediblər. Çıxışçılar Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin Əhməd Ağaoğlu haqqında fikirlərinə yer verərək, Ağaoğlunun milli oyanış hərəkatının ön sıralarında yer alan, vətənpərvər ziyalı və müsəlman Şərqində modernləşmənin qətiyyətli müdafiəçisi olduğunu qeyd ediblər.

Qeyd olunub ki, Əhməd bəy Ağaoğlunun ən böyük xidmətlərindən biri milli kimliyi müasirlik, təhsil, hüquq və azad düşüncə ilə bir arada nəzərdən keçirməsi idi. 1924-cü ildə Türkiyə Cümhuriyyəti Konstitusiyasının hazırlanmasında mühüm rol oynayan Ağaoğlu, 1925-ci ildə Ankarada “Ankara Ədliyyə Hüquq Məktəbi” adı ilə yaradılan Türkiyə Cümhuriyyətinin ilk hüquq məktəbinin təsisçilərindən olaraq, universitetdə müəllim kimi də çalışaraq, Türkiyədə hüquq təhsilinin inkişafına mühüm töhfələr vermişdir. Çıxışçılar, məhz, bir vaxtlar Əhməd bəy Ağaoğlunun qurucusu olduğu fakültədə, binanın qarşısında ədibin barelyefinin açılışının mühüm hadisə olduğunu qeyd etdilər.

Daha sonra Əhməd bəy Ağaoğlunun barelyefinin açılışı olub. Barelyef, Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin sifarişi ilə hazırlanıb.
Tədbirdə Ankara Universitetinin tələbələri tərəfindən Əhməd bəy Ağaoğluna həsr olunan bədii kompozisiya təqdim olunub.

Daha sonra Əhməd bəy Ağaoğlu auditoriyasının təmir və yenidənqurmadan sonra qonaqlara təqdim olunub. Türkiyədəki Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin layihəsi ilə yenidən qurulan auditoriyada Əhməd bəy Ağaoğlunun Azərbaycan və Türkiyə dövrünü əhatə edən fəaliyyətinə, həyat və yaradıcılığına dair məlumatların yer aldığı xüsusi guşələr yaradılıb. Auditoriyada görkəmli ziyalının elmi, hüquqi, publisistik və ədəbi irsini əks etdirən müxtəlif nəşrlər də nümayiş etdirilir.





]]> Mehemmed Sat, 19 Sep 2026 06:26:18 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18452 https://manera.az/index.php?newsid=18452 ]]>
AZƏRTAC silsilənin növbəti yazısında Azərbaycan Xalq şairinin qızı Aybəniz Vurğunun xatirələrini oxuculara təqdim edir. Bu dəfə o, Səməd Vurğunun tanınmış şair və yazıçılarla görüşlərindən danışır, həmçinin Moskvaya səfəri ilə bağlı səmimi xatirələrini bölüşür.

“Axşam atamın dostu və tərcüməçisi Pavel Antokolskinin qonağı olduq. Ukraynadan Mikola Bajan, Gürcüstandan Simon Çikovani, Moskva şairlərindən Konstantin Simonov, Mixail Lukonin, Aleksandr Mejirov da orada idilər. Mən Pavel Antokolskinin həyat yoldaşı Zoya xalanın yanında oturmuşdum. Əvvəlcə şairlər yeni yazdıqları şeirləri oxudular. Sonra atam məclisi ələ aldı. Ədəbiyyatda romantik qəhrəman problemindən söz açdı. Özünəməxsus səmimiyyət, ehtiras, yumorla danışırdı. Məclisdəkilər susub diqqətlə ona qulaq asırdılar. Zoya xala isə atama heyrətlə baxırdı. Birdən yerindən sıçrayıb:

– Pavel, sən məni öldürsən də, mən Səmədi öpəcəyəm, – dedi. Zoya xaladan sonra bütün qonaqlar ayağa qalxıb atamı qucaqlayıb öpdülər. Sevincimdən yerə-göyə sığmırdım. Kaş atamın o axşam dediyi sözləri qələmə alaydım... Neyləmək... Gənclik ölümə inanmır, övlad isə ata ölümünü heç təsəvvürünə belə gətirmir...

Mehmanxanada atamın yanına tərcüməçilər, o vaxt Moskvada təhsil alan azərbaycanlı tələbə və aspirantlar gələrdilər. Darıxmayım deyə atam bilet alıb məni teatra göndərərdi. Hər dəfə teatrdan qayıdanda isə tamaşa haqqında fikrimi soruşardı. Bir gün Böyük Teatrda “Qu quşu” baletinə tamaşa etməyə getməli idim. Həmişə olduğu kimi, mehmanxanadan çıxıb taksiyə mindim və hara gedəcəyimi şoferə bildirdim. Sürücü güldü, düşüb piyada getməyimi məsləhət gördü. Doğrudan da, bir az getmişdim ki, Böyük Teatr öz əzəməti ilə qarşımda canlandı. Qayıdanda bunu atama danışdım. Tezliklə peşman oldum, çünki atam bu əhvalatı yanına gələnlərin hamısına danışırdı.

Bir gün atamın yanına Rəsul Rza gəldi. O, bizi “Bakı” restoranına nahara dəvət etdi. Atamla Rəsul əmi musiqidən, poeziyadan danışırdılar. Arada bir az mübahisə də elədilər. Sonra başladılar uşaqlardan danışmağa. Rəsul əmi Yusifi, atam isə Anarı tərifləyirdi. Sonra Rəsul əmi mənə baxıb dedi:

– Səməd, Aybəniz sənə yaman oxşayır, yəqin elə ona görə də onu çox istəyirsən. Mən rəssam olsaydım, Aybənizin şəklini çəkərdim, əsl azərbaycanlı qızıdır.

Atam isə:

– Düz deyirsən, məndən daha çox anama oxşayır, ona görə bunu çox istəyirəm, – deyə cavab verdi”.

Ardı var...

/Azertac


]]> Mehemmed Thu, 17 Sep 2026 19:14:43 +0000