https://manera.az/ Təhsil - Manera.Az DataLife Engine https://manera.az/index.php?newsid=18318 https://manera.az/index.php?newsid=18318 ]]>

Bunu jurnalıstlərə müsahibəsində elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev deyib.

“Nəzərə almaq lazımdır ki, biz müxtəlif dillərdə 300-dən çox dərslik çap edirik və “səhvlər” deyəndə hansı səhvlərdən danışdığımız da vacibdir. Dərsliklər, müəyyən mənada, qısa müddətdə hazırlanır. Əvvəllər bu müddət daha qısa idi. İndi isə bu proses bəzi hallarda 2-3 il çəkir. Yəni əvvəlki dövrlərdə 6 ay ərzində kiməsə tapşırıq verilirdi ki, yüz minlərlə uşağın istifadə edəcəyi dərslik hazırlasın. O dərslikdə səhv olma ehtimalı var idimi? Əlbəttə. İndi isə proses fərqlidir. Dərslik yazılır, sonra ümumtəhsil müəssisələrinə bir illik sınaq üçün göndərilir. Daha sonra müəllimlərdən, şagirdlərdən rəylər toplanılır, dərslik yenidən işlənilir. Ondan sonra müvafiq qurumlara, yəni sahəvi müəssisələrə göndərilir. Dövlət İmtahan Mərkəzinin ekspertləri tərəfindən də rəy verilir. Ən vacibi isə bütün dərsliklər ictimaiyyət üçün açıqdır. Yəni dərslik çap olunmamışdan əvvəl Azərbaycan vətəndaşları onu görə, oxuya və rəy bildirə bilirlər. Ona görə mənim ikinci arqumentim bundan ibarətdir ki, dərslik üçün ürəyi yanan insanlar çapdan əvvəl həmin səhvləri tapsa, bu uşaqlar üçün də, bizim üçün də faydalı olar. Amma dərslik çap olunandan sonra kimsə çay içə-içə orada bir hərf səhvi tapıb bunu Azərbaycan təhsilinin ən böyük problemi kimi təqdim edirsə, mən bunu əhəmiyyətli hesab etmirəm."

"Dərsliklərdə hərf səhvləri həmişə olub. Məncə, bundan sonra da olacaq. Həm də biz çox qeyri-müəyyən saylardan danışırıq. Səhv deyəndə neçə səhvdən söhbət gedir? Mənə görə, riyazi olaraq, çox vacibdir ki, neçə səhifə dərslik çap olunur və onun neçəsində səhv var? Amma məndən soruşsanız ki, dərsliklərdə problem varmı? Bəli, bizim dərsliklərdə ciddi problemlər var. O mənada ki, bizim əsas məzmun problemimiz var. Yəni biz oturub fizika, kimya, biologiyanın gələcək nəslə uyğun olub-olmamasının mübahisəsini edək. Burada, daşıdığım vəzifənin funksiyası olmasa da, tənqid edən tərəf də ola bilərəm. Dərslikdə hansısa mövzu ümumiyyətlə yoxdursa, bu artıq ciddi problemdir. Hansısa mövzu artıqdırsa, bu da ciddi problemdir. Biz bu qədər mövzunu keçməliyikmi? Bəlkə, daha az mövzu keçməliyik? Bəlkə, fərqli mövzular keçməliyik? Bəlkə, Azərbaycan tarixi, Azərbaycan dili, kimya və ya biologiya dərsliklərinə yeni elmi nailiyyətləri daxil etməliyik? Mən nə mediada, nə də ictimai müzakirələrdə bu tip narazı mövqe görmüşəm. Görsəm, çox sevinərdim”, - nazir vurğulayıb.

Manera.az

]]> Mehemmed Mon, 22 Jun 2026 15:17:33 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18314 https://manera.az/index.php?newsid=18314 ]]>

Azərbaycanın Türkiyədəki Səfirliyinin nəzdində Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin layihəsi ilə Qazi Universitetində təşkil olunan Azərbaycan Türkçəsi Tədris Ocağında Dil kursunda təhsil alan müdavimlər üçün tədris proqramı üzrə yekun imtahanlar keçirilib.

Mərkəzdən manera.az-a verilən məlumata görə, şifahi imtahanın qiymətləndirmə komissiyasının tərkibində Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzinin Başkanı Samir Abbasov, Qazi Universitetinin Türk Dünyası Araşdırmaları və Tətbiqi Mərkəzinin müdiri, professor Bülənt Aksoy və kursun təlimçisi, dr. Şəhla İbişova iştirak ediblər.

Kurs iştirakçıları əvvəlcə yazılı imtahanda iştirak ediblər. İmtahan zamanı onların qrammatika, oxuyub-anlama, dinləyib-anlama və yazı bacarıqları yoxlanılıb. Yazılı mərhələni uğurla başa vuran müdavimlər daha sonra şifahi imtahana cəlb olunublar.

Şifahi imtahan öncəsi Azərbaycan dili kursunun təlimçisi, dr. Şəhla İbişova kursların fəaliyyəti və tədris prosesi barədə ətraflı məlumat verib. O, bu tədris dövründə kurslarda əsasən Türkiyə vətəndaşları iştirak etsələr də, Qazaxıstan, Şimali Makedoniya və Özbəkistandan olan tələbələr də Azərbaycan dilini öyrəndiyini, Türkiyədə bakalavr, magistratura və doktorantura səviyyələrində təhsil alan tələbələr Azərbaycan dilinin başlanğıc səviyyəsi üzrə proqramı uğurla tamamladığını qeyd edib.

Bildirilib ki, dərslər çərçivəsində yalnız Azərbaycan dilinin qrammatikası tədris edilməyib, eyni zamanda ölkəmizin tarixi, mədəniyyəti, ədəbiyyatı, musiqisi və ümumi mədəni irsi ilə bağlı mövzulara da geniş yer ayrılıb.

Qeyd olunub ki, Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi tərəfindən kurs müdavimləri üçün Bakı şəhərində yay məktəbi proqramı təşkil olunub. Proqram çərçivəsində iştirakçılar müxtəlif təhsil müəssisələrini, tarixi və mədəni məkanları ziyarət edib, tanınmış ədəbiyyat və elm xadimləri ilə görüşlər keçiriblər. Bildirilib ki, bu səfər tələbələrin dərslərdə əldə etdikləri bilikləri praktik şəkildə möhkəmləndirmələrinə və Azərbaycanı daha yaxından tanımalarına mühüm töhfə verib.

Daha sonra keçirilən şifahi imtahanda müdavimlərə kurs proqramı və ümumi dünyagörüşü ilə bağlı suallar ünvanlanıb.

İştirakçılar sualları Azərbaycan dilində cavablandıraraq dil üzrə əldə etdikləri başlanğıc səviyyəli bilik və bacarıqları nümayiş etdirib, eyni zamanda kurslarla bağlı təəssüratlarını bölüşüblər.

Həm yazılı, həm də şifahi imtahanlardan müvafiq nəticə əldə edən müdavimlərə Azərbaycan Mədəniyyət Mərkəzi ilə Qazi Universitetinin birgə əməkdaşlığı çərçivəsində rəsmi sertifikatların təqdim olunacağı bildirilib.

Məhəmməd,
Manera.az




]]> Mehemmed Fri, 19 Jun 2026 11:49:45 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18303 https://manera.az/index.php?newsid=18303 ]]>
Dövlət Proqramının iştirak tələblərinə cavab verən və I mərhələdə sənədlərini uğurla təqdim edən namizədlərlə bu gündən – 8 iyun tarixindən müsahibə mərhələsinə start verilib.

Bu barədə Elm və Təhsil Nazirliyindən məlumat verilib.

Bildirilib ki, 2026-2027-ci tədris ili üzrə “Gənclərin xarici ölkələrin nüfuzlu ali təhsil müəssisələrində təhsil almalarına dair 2022–2028-ci illər üçün Dövlət Proqramı” çərçivəsində bakalavriat, magistratura və doktorantura səviyyələri üzrə sənəd qəbulu mərhələsi başa çatıb.

Qeyd olunub ki, 15 aprel - 5 iyun tarixlərini əhatə edən sənəd qəbulu mərhələsində Dövlət Proqramı çərçivəsində xaricdə təhsil üçün dünyanın 21 ölkəsinə aid 106 ali təhsil müəssisəsi üzrə 1221 namizəd müraciət edib. Müraciət edən namizədlərin 271 nəfəri dünya reytinq cədvəllərində ("Times Higher Education", "QS World University Rankings", “Academic Ranking of World Universities (Shanghai)”) top 10-da yer tutan ali təhsil müəssisələrindən qəbul əldə edib.

Qeyd edək ki, müsahibə mərhələsinə dair məlumatlar namizədlərin portal.edu.az platformasındakı şəxsi kabinetləri üzərindən təqdim ediləcək.

Prezident İlham Əliyevin 12 avqust 2024-cü il tarixli, 248 nömrəli Sərəncamı rəhbər tutularaq Dövlət Proqramına qəbul üzrə kvota sayı illik 500 nəfərədək müəyyən olunmuşdur. Kvotanın 25 faizindən çox olmayan hissəsi bakalavriat səviyyəsini, 20 faizindən çox olmayan hissəsi doktorantura, qalan hissəsi isə magistratura səviyyəsini əhatə edir. ]]> Mehemmed Mon, 08 Jun 2026 13:07:42 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18302 https://manera.az/index.php?newsid=18302 ]]>
2026-2027-ci tədris ili üzrə Bakı şəhəri və ölkənin müxtəlif bölgələrində fəaliyyət göstərən bir sıra lisey və gimnaziyaların 7-ci sinfinə qəbul prosesi başlayır.

Bu barədə Azərbaycan Respublikasının Təhsil İnstitutundan məlumat verilib.

Bildirilib ki, qeydiyyat 9 – 19 iyun tarixlərində aparılacaq. Qeydiyyatdan keçmək üçün valideynlər (və ya qanuni nümayəndələr) şəxsi kabinetlərində “Sorğu yerləşdir” bölməsinə daxil olaraq öncə “Mərkəzi imtahanla qəbul” düyməsini, sonra isə imtahan keçiriləcək mərkəzi və müvafiq məlumatları seçməlidirlər.

Qeyd edək ki, şagird qəbulu mərkəzləşdirilmiş imtahan əsasında həyata keçiriləcək. İmtahanda şagirdlərə tədris dili və riyazi təfəkkürü ölçən müxtəlif tipli suallar təqdim edilir. Müvafiq bal toplayan şagirdlər seçim mərhələsinə buraxılır. Qəbul olunan şagirdlər üçün sistemdə avtomatik sorğular yaradılır və sənəd qəbulu prosesi aparılır. Lisey seçimi 2 mərhələdə, ehtiyac olduqda isə 3 mərhələdə həyata keçirilir.
]]> Mehemmed Mon, 08 Jun 2026 13:06:17 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18298 https://manera.az/index.php?newsid=18298 ]]>
Gələn il Xocalıda Qarabağ Universitetinin kənd təsərrüfatı fakültəsinin binası tikilməyə başlanılacaq.

XQ xəbər verir ki, bunu Xankəndi şəhərində, Ağdərə və Xocalı rayonlarında Prezidentin xüsusi nümayəndəsi Elçin Yusubov Ümumdünya Şəhərsalma Forumunun 13-cü Sessiyası (WUF13) çərçivəsində Azərbaycan pavilyonunda “Münaqişədən sonra şəhərsalma: Məhv edilmiş kimliyin bərpası və inteqrasiya olunmuş gələcəyin yenidən qurulması” mövzusunda keçirilən tədbirdə deyib.

Xüsusi nümayəndə bildirib ki, növbəti illərdən tələbə qəbulu həyata keçiriləcək. ]]> Mehemmed Mon, 25 May 2026 08:30:49 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18297 https://manera.az/index.php?newsid=18297 ]]>
2026 - 2027-ci tədris ili üçün ali təhsil müəssisələrinin (V ixtisas qrupu) və tam (11 illik) orta təhsil bazasında orta ixtisas təhsili müəssisələrinin xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasları (XQTİ) üzrə mayın 21-dən iyun ayının 1-dək aşağıdakı istiqamətlərin komissiyaları üzrə abituriyentlərin (subbakalavrların) qeydiyyatı aparılacaqdır.

Bu barədə Dövlət İmtahan Mərkəzindən məlumat verilib.

Bİldirilib ki, abituriyentlər (subbakalavrlar) müvafiq keçidə daxil olub qeydiyyatdan keçə bilərlər.

idman;

təsviri sənət;

musiqi sənəti;

teatr, kino və xoreoqrafiya sənəti.

Abituriyentlər ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinin xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisaslarının yalnız 1 istiqaməti üzrə ən çox 4 komissiyadan qeydiyyatdan keçə bilərlər.

Ali təhsil müəssisələrinin xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisasları üzrə "Abituriyent" jurnalının xüsusi buraxılışları yaxın günlərdə nəşr olunacaq. Qabiliyyət imtahanlarının iyun – avqust aylarında keçirilməsi nəzərdə tutulur. DİM-in internet səhifəsində abituriyentlərə (subbakalavrlara) "Qabiliyyət imtahanına buraxılış vərəqəsi"ni çap edə biləcəkləri tarixlər haqqında məlumat veriləcək. "Qabiliyyət imtahanına buraxılış vərəqəsi"ndə qabiliyyət imtahanlarının tarixi, keçiriləcəyi ünvan və vaxt göstəriləcəkdir.

Qəbul (buraxılış) imtahanını Azərbaycan dilindən fərqli dildə verən abituriyentlərin Azərbaycan dili (dövlət dili) üzrə imtahanının ilk cəhdinin nəticəsi "qeyri-məqbul" olsa belə, qeydiyyatdan keçə bilərlər. Lakin bu abituriyentlərin nəzərinə çatdırırıq ki, onlar 21 iyun tarixində keçiriləcək Azərbaycan dili (dövlət dili) üzrə imtahanının ikinci cəhdində "məqbul" aldıqları təqdirdə müsabiqəyə buraxılacaqlar.

Subbakalavrlar aldıqları orta ixtisas təhsilinə uyğun olan qabiliyyət imtahanı komissiyaları üzrə qeydiyyatdan keçə bilərlər. Xatırladaq ki, qeydiyyatdan keçən zaman ixtisaslar üzrə uyğun komissiyalar proqram təminatı vasitəsilə subbakalavra təqdim edilir. Subbakalavrlar iyun ayının 1-dək ərizələrini təsdiq etməlidirlər. Belə ki, ali təhsil müəssisələrinin və 11 illik təhsil bazasında orta ixtisas təhsili müəssisələrinin xüsusi qabiliyyət tələb edən ixtisaslarına qəbul olmaq istəyən abituriyentlərin elektron ərizələrinin qeydiyyatı 1 iyun saat 23:59-dək davam edəcəkdir. Subbakalavrlar qabiliyyət imtahanında iştirak üçün qeyd olunan tarixədək müvafiq qabiliyyət komissiyası üzrə qeydiyyatdan da keçməlidirlər. Təhsil məlumatları tam olmayan, XQTİ-lər üzrə qabiliyyət imtahanlarında iştirak etmək istəyən subbakalavrlara tələb olunan məlumatların 31 may tarixindən gec olmayaraq orta ixtisas təhsili müəssisəsinin məsul şəxsləri tərəfindən sistemə yerləşdirilməsini diqqətdə saxlamaları tövsiyə olunur. Orta ixtisas təhsili müəssisəsini cari ildə bitirəcək subbakalavrlar elektron ərizəni yadda saxladıqdan sonra qabiliyyət imtahanı üçün qeydiyyatdan keçə bilirlər. Ancaq həmin subbakalavrlar da orta ixtisas təhsili müəssisəsinin məsul şəxsləri tərəfindən tələb olunan məlumatlar sistemə yerləşdirildikdən sonra avqust ayının 2-dək öz ərizələrini təsdiq etməlidirlər.

Xüsusi qabiliyyət imtahanı ilə bağlı daha geniş məlumatla elanın tam mətnində tanış olmaq mümkündür. ]]> Mehemmed Sun, 24 May 2026 20:23:34 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18287 https://manera.az/index.php?newsid=18287 ]]>
Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən mayın 24-də II və III ixtisas qrupları üzrə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanı keçiriləcək.

Bu barədə DİM-dən məlumat verilib.

İmtahanlar Bakı, Xankəndi, Naxçıvan, Gəncə, Şəmkir, Ağstafa, Qazax, Sumqayıt, Abşeron, Şamaxı, Mingəçevir, Şəki, Zaqatala, Bərdə, Göyçay, Ucar, Kürdəmir, Şirvan, Sabirabad, Salyan, Lənkəran, Cəlilabad, Masallı, Quba və Xaçmazda təşkil olunacaq.

İştirakçılar mayın 15-dən etibarən Dövlət İmtahan Mərkəzinin saytından "İmtahana buraxılış vərəqəsi"ni çap edə bilirlər.

İmtahan saat 10:00-da başlanır.

II ixtisas qrupu üzrə imtahanda 28507, III ixtisas qrupu üzrə imtahanda isə 28340 nəfər olmaqla, ümumilikdə 56847 abituriyentin iştirakı nəzərdə tutulur. ]]> Mehemmed Thu, 21 May 2026 12:21:01 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18280 https://manera.az/index.php?newsid=18280 ]]>
Azərbaycanda ali təhsil sistemində ixtisasların siyahısı dövri olaraq yenilənir və əmək bazarının tələblərinə uyğunlaşdırılır. Son dəyişikliklərdən birinə əsasən, Baş nazir Əli Əsədov tərəfindən imzalanan qərarla “Ali təhsilin bakalavriat səviyyəsi üzrə ixtisasların Təsnifatı”na yeni, 6.46-cı bənd əlavə olunub. Bu dəyişiklik nəticəsində bakalavriat səviyyəsində “Daşınmaz əmlakın idarə olunması” ixtisası da rəsmi şəkildə ixtisaslar siyahısına daxil edilib.

Manera.az xəbər verir ki, bu barədə təhsil eksperti Ramin Nurəliyev Demokrat.az-a açıqlama verib.

O deyib ki, müasir dövrün tələbinə uyğun olaraq yeni ixtisasların açılması, eləcə də artıq əmək bazarında müəyyən məhdudiyyətləri olan və yaxud əmək bazarında artıq tələb olunmayan ixtisasların da çıxarılması həyata keçirilir:

“Bizdə də, əlbəttə ki, müasir dövrlə ayaqlaşaraq yeni ixtisasların təsnifat mərhələsində müəyyən dəyişiklik olunması zəruridir. Hazırda “Daşınmaz əmlakın idarə olunması” ixtisasının formalaşması hesab edirəm ki, daşınmaz əmlak sahəsində həqiqətən də Azərbaycanda çox böyük işlər görülür və bu istiqamətdə müəyyən qədər töhfə verəcək.

Əslində bizdə “Yerquruluşu və daşınmaz əmlakın kadastrı” ixtisasları var idi. Bu ixtisasların istiqaməti bir qədər fərqli idi. Yəni burada əsasən daşınmaz əmlak qurumlarında fəaliyyət göstərənlər, xüsusilə torpaqşünaslıq, yerlərin müəyyən olunması və təyinatının həyata keçirilməsi istiqamətinə uyğun idi. Amma “Daşınmaz əmlakın idarə olunması” ixtisası da yerində və doğru bir addımdır. Bu, çox gözəl bir təşəbbüsdür. Artıq bəzi ixtisaslarda müəyyən dəyişikliklərə ehtiyac var. Bəzi ixtisasların ümumilikdə tədris proqramından çıxarılması, bəzi ixtisasların isə əlavə olunması lazımdır”.

O bildirib ki, məsələn, kənd təsərrüfatına aid ixtisaslar yaxın gələcəkdə çox böyük perspektiv qazanacaq:

“Çünki süni intellekt bir çox sahələri əhatə etdikcə, kənd təsərrüfatı sahəsinə tələbat artacaq. Süni intellekt bir çox ixtisasa təsir edəcək və bəzi mütəxəssislər ixtisara düşə bilər. Bu halda insanlar alternativ fəaliyyət sahəsi kimi kənd təsərrüfatına yönələ bilərlər. Növbəti 10 il ərzində süni intellektin inkişafı ilə paralel olaraq bu sahəyə tələbat artacaq. Bu səbəbdən də kənd təsərrüfatı üzrə yeni ixtisasların açılması məqsədəuyğundur və artıq bu istiqamətdə müəyyən addımlar atılıb. Qida sənayesi istiqamətində də dünyada ciddi tələbat mövcuddur.
Məsələn, Türkiyədə bu sahə çox uğurla inkişaf edib. Bizdə də yaxın gələcəkdə qida sektoruna böyük ehtiyac yaranacaq. Ona görə də “Qida sənayesinin idarə olunması” ixtisasını uyğun hesab edirəm. Düzdür, “Qida mühəndisliyi” ixtisası var, lakin bu sahə daha çox istehsal yönümlüdür, “Qida sənayesinin idarə olunması” isə ümumi idarəetmə aspektini əhatə edir.

“Yazılım mühəndisliyi” də hazırda ən çox tələb olunan ixtisaslardan biridir. Bu sahə xüsusilə müdafiə sənayesi üçün önəmlidir. Məsələn, pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) istehsalı artıq həyata keçirilir və bu sahədə proqram təminatı əsas rol oynayır. “Yazılım mühəndisliyi” uçuş aparatlarının, raketlərin və digər texnologiyaların “beyni”nin yazılmasını təmin edir. Bu sahə Türkiyə, Avropa, Amerika və Yaponiyada ciddi inkişaf edib və bizdə də bu istiqamətə diqqət artırılmalıdır”.

O diqqətə çatdırıb ki, “Süni intellekt” ixtisası artıq dövrün tələbidir və bu ixtisasın açılması zəruridir:

“Eyni zamanda “Tibbi diaqnostika” ixtisasının da ayrıca tədrisi vacibdir. Çünki UZİ, MRT kimi müayinələri həyata keçirən ayrıca ixtisaslaşmış mütəxəssislərə ehtiyac var. Həkimlər bu prosedurları yerinə yetirmir, yalnız nəticələri qiymətləndirirlər. Ona görə də bu sahədə ixtisaslaşma vacibdir. Bəzi ixtisaslara gəldikdə isə, məsələn “Meşəçilik” ixtisasını artıq o qədər də perspektivli hesab etmirəm. Çünki “Ekologiya mühəndisliyi” kimi daha geniş sahə mövcuddur və bu ixtisasın sayını azaltmaq olar. “Genetika” isə mütləq ayrıca ixtisas kimi tədris olunmalıdır. Bu sahə artıq dünyada geniş inkişaf edib və qida sənayesindən tutmuş tibbi sahəyə qədər geniş tətbiq olunur.

Genetik dəyişikliklər və digər proseslər bu sahənin əhəmiyyətini artırır.

Eyni zamanda, əgər süni intellekt orta ümumtəhsil məktəblərində tədris olunacaqsa, bu sahə üzrə müəllimlərə də ehtiyac olacaq. Bu baxımdan “Süni intellekt müəllimliyi” ixtisasının yaradılması məqsədəuyğun ola bilər. Bu, informatika müəllimliyindən fərqli və daha spesifik sahədir. Digər tərəfdən, ali təhsil müəssisələrində “Tibb bacısı” ixtisasının bakalavriat səviyyəsində tədrisini o qədər də perspektivli hesab etmirəm. Çünki bu ixtisas artıq kolleclərdə mövcuddur.

Dörd illik ali təhsil səviyyəsində bu ixtisasın saxlanılması əvəzinə, onun yerinə “Genetika” kimi daha perspektivli sahənin əlavə olunmasını daha məqsədəuyğun hesab edirəm. Eyni zamanda, üçüncü ixtisas qrupunda bakalavriat səviyyəsində “Fəlsəfə” ixtisasını da o qədər perspektivli hesab etmirəm. Bu ixtisas daha çox magistratura səviyyəsində tədris oluna bilər və bakalavriat səviyyəsindən çıxarılması daha doğru olar”. ]]> Mehemmed Sun, 17 May 2026 20:34:50 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18277 https://manera.az/index.php?newsid=18277 ]]>

Azərbaycan xalqının Ümummilli lideri Heydər Əliyevin 1998-ci il 30 yanvarında “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 80 illiyinin keçirilməsi haqqında" Sərəncamı Cümhuriyyətin çoxsahəli fəaliyyətinə verilən ən yüksək qiymətdir. Ulu öndər Heydər Əliyev qeyd edərək demişdir: “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti cəmi 23 ay fəaliyyət göstərsə də, az yaşasa da xalqımızda azadlıq, müstəqillik fikirlərini daha da gücləndirmiş oldu. Müsəlman Şərqində ilk demokratik cümhuriyyətin məhz Azərbaycan torpağında yaranması xalqımızın XIX əsrin sonu XX əsrin əvvəllərində milli müstəqillik və azadlıq duyğulan ilə yaşaması ilə bağlıdır. O illərdə xalqımızın qabaqcıl şəxsiyyətləri, ziyalıları, xalqımızda milli azadlıq, milli müstəqillik duyğularını gücləndirmiş, milli dirçəliş əhval-ruhiyyəsini yaymışdır. Bunların hamısı məntiqi olaraq Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasına gətirib çıxarmışdır”.

Dövlət başçımız möhtərəm Prezidentimiz cənab İlham Əliyev Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti tarixinin, ədəbiyyatının, mədəniyyətinin araşdırılmasının vacibliyini istər çıxış və nitqlərində, istərsə də verdiyi müvafiq sərəncamlarda dəfələrlə xüsusi olaraq vurğulamışdır.

Cənab Prezidentimizin Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 90 və 100 illik yubileyləri haqqında verdiyi məlum sərəncamları ilə bərabər, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin tariximizdə tutduğu yerə və liderlərinə verdiyi böyük qiymətin bariz nümunələrindən biri də Bakıda “İstiqlal Bəyannaməsi” abidəsinin ucaldılması, Azərbaycanın üçrəngli bayrağının şərəfınə Dövlət Bayraq Meydanının inşası və bu meydanda dalğalanan bayrağımızın dünyanın ən uca bayrağı olmasıdır. Ulu Öndərin layiqli davamçısı Prezidentimiz İlham Əliyev 2018-ci il yanvar ayının 10-da verdiyi sərəncamla 2018-ci ili “Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti İli” elan etmişdir.

Zaqafqaziya Seyminin dağılmasından və meydana gəlmiş konkret tarixi şəraitdən istifadə edərək orada olan Azərbaycan nümayəndələri 1918-ci il mayın 27-də Azərbaycanın istiqlalını elan etdilər. Beləliklə, birinci Türk dövləti yaradıldı. Həmin il may ayının 30-da Tiflis şəhərində ilk respublikanın ilk hökuməti - Fətəli Xan Xoyskinin başçılığı altında Kabinet yaradıldı. Azərbaycan hökuməti ilk gündən geniş tədbirlər həyata keçirməyə başlamışdı.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin 30 iyun 1918-ci il tarixli qərarına əsasən Gəncədə Xalq Maarif Nazirliyinin dəftərxanası təşkil edildi, xalq maarifinin inkişafına çox böyük və mühüm təkan verən ilk tədbirlərdən biri türk dilinin dövlət dili elan edilməsi idi. Bu 1918-ci il 27 iyun tarixli qərara əsasən elan edildi. Fətəli Xan Xoyskinin baş nazir kimi imzaladığı həmin qərarla Azərbaycan türkcəsi Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin dövlət dili elan edildi, bütün dövlət orqanları, məhkəmə, təhsil müəssisələri və digər inzibati qurumlarda da bu dildən istifadə olunması tələb edildi. Parlamentin dəftərxanası bütün dövlət və ictimai təşkilatlara, ayrı-ayrı şəxslərə bildirdi ki, parlamentə, onun dəftərxanasına hər cür yazılı müraciət ancaq dövlət dilində olmalıdır.

AXC dövründə məktəblər milliləşdirildi. Azərbaycan Hökumətinn 28 avqust 1918-ci il tarixli qərarına əsasən, bütün ibtidai təhsil müəssisələrində təhsil ana dilində aparılmalıdır. Kəndlərdə, şəhərlərdə yeni ana dilli məktəblər açıldı.

AXC hökuməti məktəb dərsliklərinin hazırlanması və nəşri məqsədi ilə Maarif Nazirliyində xüsusi komissiya təşkil etmişdir. 1919-cu ildə “Türk əlifbası”, “Təzə elmi-hesab”, “İkinci il”, “Yeni məktəb”, “Ədəbiyyat dərsləri”, “Müntəxəbat”, “Türk çələngi”, “Tarixi-təbii”, “Rəhbər cəbr” dərslikləri nəşr olundu. Azərbaycan parlamenti 1919-cu il 18 sentyabr tarixli qərarı ilə türk dilində yeni kitablar almaq üçün Xalq Maarifi Nazirliyinin sərəncamına 1 milyon manat vəsait ayırmışdır. Bununla belə Türkiyədən dərsliklərin alınıb gətirilməsi barədə hökumətin 1918-ci ilin payızında belə bir qətnaməsi də var idi: “Azərbaycandakı təhsil müəssisələrinin milliləşdirilməsi üçün mütləq Türkiyədən dərs kitabları gətirilməli, bir qisim müəllimlər də dəvət edilməli və bu məqsədlə növbəti şəxs Konstantinapola (İstanbula) ezam olunmalıdır”. Bu dövrdə məktəblərdə çalışan məşhur müəllimlərin dərs kitablarından da istifadə edilirdi. A.Şaiq, A. Səhhət, H.Cavid, M.Mahmudbəyov, S.S.Axundov, F.Ağazadə belə müəllimlərdən idilər.

Dövlət dili olan Azərbaycan dilinin tədrisi icbarı surətdə həyata keçirilməli idi. Təhsilin, maarif sisteminin milliləşməsi müəllim kadrlarının çatışmaması çətinlik yaradırdı. Müəllimə olan ehtiyacı ödəmək uçun 1918-ci ildə Gəncə. Şəki, Zaqatalada qısamüddətli pedaqoji kurslar təşkil edildi və Xalq Maarif Nazirliyi Qori Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan şöbəsinin müstəqil seminariya kimi Qazağa köçürülməsi haqqında qərar qəbul etdi. Qori Müəllimlər Seminariyasının Azərbaycan bölməsi Firudin Bəy Köçərlinin rəhbərliyi ilə 1918-ci ildə Qazağa köçürüldü və ilk dərslər 1918-ci ilin 10 noyabrında fəlaiyyətə başladı. Orta və ali məktəblərdə dərs demək üçün Türkiyədən və Rusiyadan xeyli yüksək dərəcəli müəllimlər dəvət olundu. “Nina” rus qız məktəbləri milli qadın gimnaziyalarına çevrildi. Məktəb yaşından böyük olan vətəndaşlar üçün axşam savad kursları təşkil edildi. Şərqdə ilk dünyəvi ali təhsil verən - Bakı Dövlət Universiteti yaradıldı.

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin 1 sentyabr 1919-cu il tarixli iclasında Bakıda ilk dövlət universitetin təsis edilməsi haqqında qərar qəbul edilmiş və onun nizamnaməsi təsdiq edilmişdir. Ümummilli lider Heydər Əliyev BDU-nun yaradılması kimi mühüm tarixi hadisəyə qiymət verərək demişdir ki, əsrin əvvəlindən bu günə kimi Azərbaycan elminə çıraq tutan universitetimizin yaradılması xalqımızın tarixində ən əlamətdar hadisələrdən biridir
universitet ilk tədris ilini 2 fakültə ilə - Tarix-filologiya, Tibb fakültələri ilə fəaliyyətə başlamışdır. Daha sonralar fizika - riyaziyyat (1920), şərqşünaslıq (1922), hüquq (1928), kimya- biologiya (1934) fakültələri yaradılmışdır. İlk tədris ilində 44 müəllim olmuş və universitetin ilk rektoru görkəmli rus alimi, Kazan Universitetinin professoru, məşhur cərrah V.İ.Razumovski olmuşdur. Daha sonra 1926-1929 cu illərdə universitetin ilk azərbaycanlı rektoru Tağı Şahbazi olmuşdur.

Bakı Dövlət Universitetinin yaradılması heç də asanlıqla başa gəlməmşdir. Universitetin ilk rektoru V.İ.Razumovski yazırdı: “1919-cu ilin əvvəllərində Azərbaycan Respublikasının xalq maarif naziri Həmid bəy Şahtaxtinski Tiflis şəhərinə gəldi. O, Qafqaz rus universitetini Bakıya köçürmək təklifi ilə gəlmişdi, yaxşı binalar, maddi təminat və s. vəd edirdi...”. V.İ.Razumovski universitet şurasının iclasında Bakıdan alınmış təkliflərin daha real, daha məqbul və daha sanballı olmasını əsas gətirərək, məhz universiteti Bakıda yaratmaq təklifini irəli sürdü və təklif qəbul edildi.

Bakı Dövlət Universitetin yaranmasında Fətəli Xan Xoyskinin, Nəsib Bəy Yusifbəylinin, Həsən Bəy Ağayevin, Məmmədəmin Rəsulzadənın, Rəşid Xan Kaplanovun, Sultan Məcid Qənizadənin, Həmid Bəy Şahtaxtlının və başqalarının çox böyük böyük xidmətləri olmuşdur.

Dövrün ağır və mürəkkəb beynəlxalq şərtlərinə, xarici təhdidlərə, kəskin maliyyə və kadr çatışmazlığına baxmayaraq, milli hökumət ölkədə təhsil və mədəniyyətin inkişafına xüsusi diqqət yetirir, ciddi tədbirlər həyata keçirirdi. Universiteti professor-müəllim heyəti ilə təmin etmək məqsədilə 1918-ci il iyulun 23-də AXC hökumətinin qərarı ilə Türkiyədən 50 nəfər, Rusiyadan da 50 nəfər müəllim dəvət edilmişdi. Onlar 1919-cu ilin oktyabr ayının əvvəllərində Bakı Dövlət Universitetində müəllimlik fəaliyyətinə başlamışdılar. Onların arasında Rusiyadan - Komarovski, Makovelski, Seredinski, Marr, Meşşaninov və başqaları, Türkiyədən - İsmayıl Hikmət, Xəlil Fikrət, Mühittin Birgin, Mehmet Fuad Köprülüzadə, Bəkir Çobanzadə və başqaları universitetdə elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşlar.

Bu böyük alimlər çox dəyərli elmi- pedaqoji tədqiqat işləri, dərslik və dərs vəsaitləri də yazmışlar. Məsələn, İsmayıl Hikmət 4 cildlik “Türk ədəbiyyatı tarixi”, 2 cildlik “Azərbaycan ədəbiyyatı tarixi”, Möhyəddin “Psixoloji”, Fuad Köprülüzadə “Azəri ədəbiyyatına dair tədqiqlər”, Xəlil Fikrət “Tədris və tərbiyə tarixi” əsərlərini nəşr etdilmişlər.

1929-1930 - cu tədris ilində Şərqşünaslıq fakültəsindən məzun olmuş dosent Lətif Hüseynzadə xatirələrində yazır ki, tələbələr təhsil illərində dərin və hərtərfəli bilik qazanmaqla bərabər, həm də ciddi elmi - tədqiqat işləri ilə də məşğul olmuş, ictimai işlərdə fəal iştirak etmiş, faydalı təşəbbüslər irəli sürmüşlər. L.Hüseynzadə xatirələrində yazır ki, 1928-29-cu tədris ilində Lenin adına Azərbaycan Dövlət Darülfünunun (1922-ci ildə adı dəyişdirilmiş, 1924 cü ildə Leninin adı verilmişdir) 10 illik yubileyi ərəfəsində Şərq fakültəsi nəzdində jurnalistika şöbəsi yaradıldı. Mikayıl Müşfiq, Əhməd Cavad, Məmmədsəlim Tahirli, Əhməd Seyidov, Lətif Hüseynzadə və başqa fəal tələbələr dərsdən sonra jurnalistika şöbəsinin məşğələlərində iştirak edirdik. Bu şöbədə Qori Müəllimlər Seminariyasının məzunu, əsgəri xidmətdə olmuş, bizdən daha yaşlı və təcrübəli olan Əhməd Seyidovla daha yaxın münasibətlər quraraq məşğələlərə davamlı həvəslə gedir və birlikdə fəaliyyət göstərirdik. Burada qəzetçilik, müxbirlik, mətbəə ləvazimatı, redaksiya işlərinə dair çox maraqlı dərslər keçir, məqalələr yazırdıq. Jurna-listika fakültəsinin və jurnalistika şöbəsinin rəhbəri professor S.Seredinski idi. Bir gün rektorumuz Taği Şahbazi məşğələmizə gəldi və biz ona müraciət etdik ki, darülfünunda çoxtirajlı bir qəzet nəşr edək. Rektor da fikrimizi razılıqla qarşıladı və 1929 cu ilin iyun ayında Azərbaycan Dövlət Darülfünunda “Student jurnalist” adlı çoxtirajlı universitet qəzetinin ilk nömrəsini buraxmağa nail olduq. Bu ilk nömrədə Tağı Şahbazinin “Böyük yubiley qarşısında”, Hadi Mirzəzadənin “Darülfununda jurnalizm kafedrası”, M.Səlim-xanlının “Bizdə qəzetçilik sənəti”, Əbdüləziz Salamzadənin” Darülfünün bizə nə verdi”, S.Aşurbəylinin “Pedaqoji fakültənin yeni quruluşu.Prof. Fridonlu ilə müsahibə”, Lətif Hüseynzadənin “Azərbaycan necə öyrənilir”, Tanabeylinin “Lisaniyyat kafedrası. Professor Bəkir Çobanzadə ilə müsahibə”, Əhməd Seyidovun “Tibbi fakültədə yeni tədbirlər”, adlı məqalələri getmişdir”. Rəngli buraxılmış bu ilk qəzetin redaksiya heyətində Məmməd Arif, Adil Əfəndizadə, S.Aşurbəyli, Əhməd Seyidov və Lətif Hüseynzadənin adları görünməkdədir.

1999-cu ildə Bakı Dövlət Universitetinin yaradılmasının 80 illiyi tamam oldu. Bu münasibətlə 1999-cu il dekabrın 28-də universitet kollektivinə göndərdiyi təbrik məktubunda Azərbaycan Respublikasının Prezidenti Heydər Əliyev yazırdı: “Diqqətəlayiqdir ki, Bakı Dövlət Universiteti öz fəaliyyətinin bütün dövrlərində elm və təhsil məbədi olmaqla yanaşı, həm də Azərbaycan dilinin inkişafında, milli şüurun, vətənpərvərlik ruhunun inkişafında xidmətlər göstərmiş bir mərkəz rolunu oynamışdır. Bakı Dövlət Universitetinin əsasını qoyanların, onun inkişafına təkan vermiş insanların əməyini daim yüksək qiymətləndirərək, onların xatirəsini böyük minnətdarlıq və ehtiram hissi ilə yad edirəm”.

Bakı Dövlət Universitetinin ən böyük məzunu xalqına, onun mədəniyyətinə və mənəviyyatına son dərəcə bağlı olan, şəxsiyyəti ilə xalqımızın simvoluna çevrilən, Azərbaycan dövlətinin xilaskarı və qurucusu, dünya azərbaycanlılarının lideri Heydər Əliyevdir. Heydər Əliyev BDU-nun həm bütün Azərbaycan xalqının, həm də universitetimizin şöhrətini yüksəklərə qaldıran, millətinə xidmət göstərən ən şəhrətli məzunudur.

Bakı Dövlət Universitetinin inkişafının yeni mərhələsi Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin adı ilə bağlıdır. Prezident “Bakı Dövlət Universitetinin 100 illik yubileyinin keçirilməsi haqqında” 14 noyabr, 2017 - ci il tarixli xüsusi Sərəncam imzalamışdır. Həmin sərəncamda deyilir: “...2019-cu ildə Azərbaycanın nüfuzlu elm və təhsil ocağı Bakı Dövlət Universitetinin təsis edilməsinin 100 illiyi tamam olur. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yadigarı Bakı Dövlət Universiteti müsəlman Şərqində yeni tipli ali məktəb kimi yartandığı vaxtdan etibarən nailiyyətlərlə zəngin şərəfli bir yol keçmişdir... Bakı Dövlət Universiteti tarixən vətənpərvər ziyalıların fədakar əməyi sayəsində yetirdiyi ictimai-siyasi, elm və mədəniyyət xadimləri ilə Azərbaycanın mövcud simasının təşəkkülünə böyük töhfələr vermişdir...”

Beləliklə, deyə bilərik ki, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin mədəni-maarif, milli təhsil sahəsindəki qısa müddətdə həyata keçirdiyi tədbirlər xalqımızın tarixində silinməz izlər buraxmışdır.


Rüfət Hüseynzadə,
Pedaqoji elmlər doktoru, Professor, Əməkdar Müəllim

Soltanəli Qurbanov,
Səbail YAP “Üzeyir Hacıbəyov - 68” Ərazi Partiya Təşkilatının sədri, ADPU-nun dosenti ]]> Mehemmed Sun, 17 May 2026 20:06:13 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18247 https://manera.az/index.php?newsid=18247 ]]>
Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən 2026-cı il mayın 3-də tədrisi Azərbaycan dilindən fərqli dillərdə aparılan ümumi təhsil müəssisələrinin 9-cu və 11-ci sinif şagirdləri üçün buraxılış imtahanı çərçivəsində Azərbaycan dili (dövlət dili) imtahanı keçiriləcək.

Həmin gün ali və orta ixtisas təhsili müəssisələrinə qəbul imtahanını Azərbaycan dilindən fərqli dildə verən əvvəlki illərin məzunları üçün də Azərbaycan dili (dövlət dili) imtahanı keçiriləcək.

Bildirilib ki, imtahan, ümumilikdə 21 şəhər və rayonda 129 binada təşkil olunacaq. İmtahan bütün binalarda eyni vaxtda - saat 10:00-da başlanır. İmtahanın başlanmasına 15 dəqiqə qalmış saat 09:45-də buraxılış rejimi başa çatır. Bundan sonra gələn iştirakçılar imtahan binasına buraxılmır. İmtahan binasına buraxılış vərəqəsində qeyd olunan vaxtda gəlmək lazımdır.

Qeyd olunub ki, imtahanda ümumilikdə 29182 (Bakıda 20580, Sumqayıtda 1156, Abşeronda 1189, Naxçıvanda 76, Gəncədə 1721, Şəmkirdə 91, Tovuzda 212, Mingəçevirdə 211, Yevlaxda 84, Şəkidə 175, Zaqatalada 350, Balakəndə 231, Qəbələdə 191, Qaxda 188, Bərdədə 235, Göyçayda 232, Şirvanda 360, Lənkəranda 362, Qubada 274, Qusarda 597, Xaçmazda 667) şagirdin (abituriyentin) iştirakı nəzərdə tutulub.

İmtahanın idarə olunması üçün 129 ümumi imtahan rəhbəri, 339 imtahan rəhbəri, 2709 nəzarətçi ayrılıb, 399 buraxılış rejimi əməkdaşı (mühafizə), 129 bina nümayəndəsi ayrılıb. ]]> Mehemmed Wed, 29 Apr 2026 18:20:21 +0000