https://manera.az/ edebi - Manera.Az DataLife Engine https://manera.az/index.php?newsid=18433 https://manera.az/index.php?newsid=18433 ]]>
Manera.az Samir Əsədlinin gənc ssenarist Elvin Məcidlinin yaradıcılıq dünyası, kino haqqında düşüncələri və zəhmətlə qurduğu yol haqqında portret yazısını təqdim edir:


Uğur qazanmaq istəyən gənc yol gözləmir, yolunu özü açır. Bəzən dırnağı ilə cızır, bəzən dişi ilə qazır, amma geri çəkilmir. Çünki bilir ki, insanın öz zəhməti ilə açdığı yolun izi daha dərin, mənası daha böyük olur. Belə gənc gecəsinə gecə, gündüzünə gündüz demir. Beynində doğulan bir fikri məhsula çevirmək, onu cəmiyyətə təqdim etmək üçün yorulmadan çalışır. Qarşısında yalnız məqsədi, arxasında isə öz iradəsi var. O, kiminsə əlindən tutmasını gözləmir. Öz istedadına inanır, büdrəyə-büdrəyə yeriməyi, yıxıla-yıxıla ayağa qalxmağı öyrənir. Bəzən qapılar üzünə bağlanır, bəzən haqq etdiyi diqqəti görmür, bəzən də uzun müddət səsini eşidən olmur. Amma yenə davam edir. Çünki onun ən böyük dayağı özünə olan inamıdır.

Təkbaşına yola çıxan insanın yaradıcı dünyası da başqa cür formalaşır. Çətinlik onu düşünməyə, axtarmağa, yenilik yaratmağa məcbur edir. Hazır süfrəyə oturmadığı üçün yaratdığı hər şeydə öz nəfəsi, öz düşüncəsi, öz zəhmətinin izi görünür. Belə insanların həyatında görünməyən bir tərəf də var. Cəmiyyət çox vaxt nəticəni görür, amma həmin nəticəyə aparan gecələri, tərəddüdləri, uğursuz cəhdləri, yenidən başlanılan işləri görmür. Bir gün ekranda gördüyümüz film, oxuduğumuz mətn, eşitdiyimiz uğur xəbəri bəzən illərlə davam edən səssiz zəhmətin görünən son nöqtəsi olur.
Yaradıcı insan üçün ən böyük mübarizə çox zaman heç kimin onu tanımadığı, heç kimin əl çalmadığı dövrdə gedir. O zaman insanın qarşısında iki yol olur: ya özünə inamını itirib kənara çəkilmək, ya da səsini bir qədər də möhkəmləndirib yoluna davam etmək. İkinci yolu seçənlər zamanla təkcə peşəkarlaşmır, həm də xarakter formalaşdırırlar. Çünki yaradıcılıq yalnız istedad məsələsi deyil. Yaradıcılıq dözüm, intizam, müşahidə, inad və özünü daim yeniləmək qabiliyyətidir.

İstedadlı gəncin ən böyük sərmayəsi də çox vaxt görünən imkanları deyil, düşünə bilməsidir. O, başqalarının yanından ötüb keçdiyi bir detalı görür, adi görünən hadisənin içində hekayə tapır, bir baxışdan obraz, bir cümlədən səhnə, bir xatirədən bütöv bir dünya yaradır. Elə buna görə də yaradıcı insanın dünyası hazır yollarda deyil, özünün açdığı cığırlarda zənginləşir. Cəmiyyətə də məhz belə insanların yaratdığı sağlam məhsul lazımdır. Himayənin böyütdüyü adlar deyil, zəhmətin yetişdirdiyi istedadlar cəmiyyətə həqiqi dəyər qazandırır.

Sağlam yaradıcı mühit yalnız tanınmış adlarla deyil, özünü zəhmətlə sübut etməyə çalışan yeni nəfəsli insanlarla formalaşır. Cəmiyyətin inkişafı da bir qədər bundan asılıdır: yeni sözə, yeni baxışa, yeni düşüncəyə nə qədər yer verə bilirik? Gənc yaradıcıya yalnız hazır nəticəsinə görə deyil, yaratmaq cəhdinə, axtarışına, fərqli baxışına görə də qiymət vermək mədəni mühitin yetkinliyini göstərir. Bir gənc öz gücünə arxalanaraq irəliləyirsə, onun qazandığı hər kiçik uğurun arxasında böyük məna dayanır. Çünki həmin uğur yalnız şəxsi nəticə deyil. O, özündən sonra gələn başqa bir gəncə də mesaj verir: mümkündür.
Hazır qapı olmadan da mümkündür.

Tanışın çiyninə söykənmədən də mümkündür.
Öz fikrin, öz zəhmətin, öz istedadınla irəliləmək mümkündür. İstedad qapı aça bilər, amma o qapıya qədər gedən yolu insanın əzmi çəkir. İstedad insana ilk fürsəti qazandıra bilər, həmin fürsətin taleyini isə zəhmət müəyyənləşdirir. İstedad başlanğıcdır, yol deyil. Yolun davamı işləməkdir, öyrənməkdir, səhvlərdən nəticə çıxarmaqdır, özünü təkrarlamamaqdır. Əsl yaradıcı insan bir uğurun kölgəsində rahatlanmır. O, növbəti işi əvvəlkindən daha yaxşı etmək istəyir. Çünki onun əsas rəqibi çox vaxt başqa biri yox, dünənki özüdür.
Yaradıcılıqda ən qiymətli məqamlardan biri də insanın öz səsini tapmasıdır. Başqasının ifadəsini təkrarlamaq asandır, hazır formulanı davam etdirmək də mümkündür. Amma öz cümləni, öz baxışını, öz üslubunu yaratmaq zaman tələb edir. Bu zamanın içində insan həm peşəsini, həm də özünü tanıyır. Nəyə inanır? Nəyi demək istəyir? Nəyi müdafiə edir? Hansı hekayələri danışmağa ehtiyac duyur? Məhz bu suallar yaradıcı şəxsiyyətin daxili dünyasını formalaşdırır.
Uğur miras deyil.
Uğur hədiyyə deyil.
Uğur kiminsə sənə verdiyi yer də deyil.
Uğur bəzən ilk dəfə adının bir filmin titrində görünməsidir. Bəzən yazdığın bir cümlənin tanımadığın bir insanın qəlbinə toxunmasıdır. Bəzən illərlə işlədiyin ideyanın nəhayət həyata keçməsidir. Bəzən də sadəcə dünən edə bilmədiyini bu gün bacarmaqdır. Ona görə uğurun ən doğru ölçüsü həmişə şöhrət və rəqəmlər olmur. Bəzən insanın içində böyüyən inam, qazandığı təcrübə və öz yolundan dönməməsi ən böyük uğurdur. Öz gücü ilə irəliləyən insan qazandığı hər şeyi tanıyır. Hər pillənin ağrısını bilir. Ona görə əldə etdiyinin qədrini daha yaxşı anlayır. Yüksəldikcə başladığı yeri unutmursa, uğur onu dəyişmir, əksinə, daha da zənginləşdirir.

Uğur heç kimin kölgəsinə sığınmadan öz kölgəni yaradacaq qədər böyüməkdir. Elə bir kölgə ki, bir gün başqa gənclər də ona baxıb öz yoluna inanmaq gücü tapsın. Çünki həqiqi uğurun ən gözəl tərəfi yalnız insanın özünü yüksəltməsi deyil, başqalarına da yüksəlməyin mümkün olduğunu göstərməsidir. Belə istedadlı gənclərdən biri də Elvin Məcidlidir. Öz izini açaraq öz yolunu gedir. O, 13 avqust 2000-ci ildə Yardımlının Bilnə kəndində anadan olub. 2017–2021-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində Bədii yaradıcılıq və ekran dramaturgiyası ixtisası üzrə təhsil alıb.

Yaradıcılıq fəaliyyəti onu erkən yaşlarından sözə, ssenariyə, kinoya və obraz yaratmaq sənətinə yaxınlaşdırıb. Reklam agentliklərində reklam mətnləri müəllifi və ssenarist kimi çalışıb, müxtəlif yaradıcı layihələrdə iştirak edib, müsabiqələrdə uğur qazanıb. Onun yaradıcılıq yolunun hələ başlanğıc mərhələsində olduğunu nəzərə alsaq, haqqında böyük və yekun sözlər söyləmək tezdir. Çünki yaradıcı insanı tanıdan təkcə gördüyü işlərin sayı deyil, dünyaya necə baxması, nəyi görməsi və gördüklərini necə ifadə etməsidir.

Elvin Məcidli də öz yolunu, öz dəst-xəttini, öz yaradıcılıq dilini formalaşdırmağa çalışan gənclərdəndir. Bu yolun ən maraqlı tərəfi isə qarşıda hələ yazılacaq ssenarilərin, çəkiləcək filmlərin, yaranacaq obrazların və deyiləcək sözlərin çox olmasıdır. Onun düşüncələri də ilk növbədə bunu göstərir. O, sənətə yalnız peşə kimi baxmır. Onun üçün yaradıcılıq həm düşünmək, həm müşahidə etmək, həm də yaşadığı cəmiyyəti müxtəlif rakurslardan görmək vasitəsidir.

Bu düşüncənin maraqlı nümunələrindən biri onun Anton Çexovun “Hərdəmxəyal” hekayəsi ilə bağlı qeydləridir. Elvin diqqəti Çexovun qəhrəmanlarının dostlarına yönəldir: rəssam, teatr artisti, ədib, hekayə və povest ustası, qiraətçi… Çexov onların heç də adi adamlar olmadığını xüsusi vurğulayır. Bu baxış gənc müəllifi düşündürür. Bir zamanlar qeyri-adi insan olmaq insanın yaratdığı mənəvi dəyərlə, düşüncəsi, sənəti və istedadı ilə ölçülürdü. İndi isə cəmiyyətin müəyyən hissəsində meyarlar dəyişib. Bəzən insanın neçə evi, neçə maşını, neçə obyekti, nə qədər maddi ehtiyatı olduğu onun kimliyindən daha çox diqqət çəkir.
Elvin bu müqayisəni sadə, amma kəskin bir fikirlə yekunlaşdırır: keçmiş insanının varlığı beynində idi, müasir insanın varlığı isə daha çox əlində görünür. Sonra isə belə bir sual verir: görəsən, itirilməsi asan olan hansıdır? Bu, ilk baxışda sadə müqayisədir. Amma mahiyyət etibarilə bütöv bir dövrə yönəlmiş sualdır.

Doğrudan da, bir ev satıla bilər. Maşın köhnələ bilər. Obyekt bağlana bilər. Maddi sərvət bir anda əl dəyişdirə bilər. Amma insanın beynində yaratdığı fikir, yazdığı mətn, çəkdiyi film, yaratdığı obraz, cəmiyyətə verdiyi mənəvi məhsul zamanın içindən keçərək qala bilər. Bəlkə də sənətin həqiqi gücü elə bundadır. Elvin Məcidlinin yaradıcılıq dünyasında ssenariyə xüsusi münasibət də diqqət çəkir. O, kino sənayesində ssenarinin rolunun lazımi qədər qiymətləndirilmədiyini düşünən gənclərdəndir. Oxuduğu bir kitabdan misal çəkərək Hollivudun hələ 1990-cı illərdən ssenarinin inkişafına böyük büdcələr ayırdığını vurğulayır. Bunun səbəbi isə sadədir: film ssenaridən başlayır.

Əslində bu fikir kino sənətinin əsas həqiqətlərindən birinə toxunur. Ekranda gördüyümüz hər şey əvvəlcə yazıda doğulur.
Aktyorun dediyi söz.
Rejissorun qurduğu səhnə.
Operatorun çəkdiyi kadr.
Bəstəkarın musiqi ilə rəng verdiyi hiss.
Montajçının bir araya gətirdiyi epizod.
Bütün bunların arxasında çox vaxt ağ vərəqin qarşısında tək qalan bir ssenarist dayanır. O ağ vərəqdə hələ heç nə yoxdur.
Amma bir neçə saat, bir neçə gün, bəzən bir neçə ay sonra orada bütöv dünya yarana bilər.
Bir ailə.
Bir kənd.
Bir sevgi.
Bir faciə.
Bir müharibə.
Bir uşağın baxışı.
Bir insanın taleyi.
Ssenarist görünməyən dünyanın ilk memarıdır. Elvin Məcidli də məhz buna diqqət çəkir. Onun fikrincə, ssenari zəifdirsə, film də zəif olacaq. Kino inkişaf etdirmək istəyiriksə, ilk növbədə ssenariyə və ssenaristlərin inkişafına ciddi diqqət ayrılmalıdır.
Bu fikirdə yalnız peşə marağı deyil, həm də kino sənətinə sistemli baxış hiss olunur. Çünki yaxşı film yalnız yaxşı kamera ilə yaranmır. Bahalı texnika da təkbaşına kino yaratmır. Güclü aktyor heyəti də zəif hekayəni həmişə xilas edə bilmir.
Kinonun ruhu hekayədir.
Hekayənin ilk nəfəsi isə ssenaridir.

Elvin Məcidlinin filmoqrafiyasına nəzər salanda onun ssenari ilə yanaşı rejissorluq və aktyorluq təcrübəsini də genişləndirməyə çalışdığını görürük. 2021-ci ildə “Çağırış” qısametrajlı bədii filminin ssenari müəllifi olub. 2022-ci ildə “Qədər” filmində həm ssenari müəllifi, həm də aktyor kimi iştirak edib. 2023-cü ildə “Almalı” qısametrajlı bədii filminin rejissoru və ssenari müəllifi olub. Həmin il “Qara qoç” və “Tut yolu” filmlərinin də ssenarisini yazıb. 2024-cü ildə “44 ölçü” filmində rejissor, ssenari müəllifi və aktyor kimi çıxış edib. “Təbiətdə izin qalır!” qısametrajlı filminin ssenarisi də onun müəllif işləri sırasındadır. Bu filmoqrafiya böyük kino yolunun başlanğıcıdır. Məhz başlanğıc dövrünə baxanda insanın yaradıcı istiqaməti daha aydın görünür.
Elvin yalnız bir sahədə qalmaq istəmir. O, yazır, çəkir, kamera qarşısına keçir, reklam mətnləri hazırlayır, kino haqqında düşünür, fikir mübadiləsi aparır. Bütün bunlar yaradıcı insanın öz imkanlarını tanımaq mərhələsidir. Ssenarist üçün rejissorluq təcrübəsi vacibdir, çünki yazdığı səhnənin çəkiliş meydançasında necə işlədiyini görür. Rejissor üçün ssenari yazmaq vacibdir, çünki səhnənin daxili dramaturgiyasını hiss edir. Aktyorluq təcrübəsi isə yazılan dialoqun insan ağzında necə səsləndiyini başa düşməyə kömək edir.

Bu fərqli istiqamətlər bir yerdə toplaşanda müəllif daha bütöv kino düşüncəsi formalaşdıra bilir. Elvin Məcidlinin yaradıcılıq yolunda xüsusi yer tutan işlərdən biri də ilk tammetrajlı film ssenarisi “Akvarium”dur. Əsər ölkə səviyyəli ssenari müsabiqəsində uğur qazanaraq münsiflər heyəti tərəfindən “Ailə içi münasibətlərin uşaq baxışından həssas təsvirinə görə” diplomuna layiq görülüb. Bu qiymətləndirmənin özü ssenarinin əsas bədii xüsusiyyətini göstərir.

Uşaq baxışı. Kino və ədəbiyyatda uşaq baxış bucağı həmişə xüsusi həssaslıq tələb edir. Çünki uşaq dünyanı böyüklərin dili ilə izah etmir. O, hadisələri daha çox hiss edir. Evdəki gərginliyi anlayır, amma səbəbini bilməyə bilər. Ananın səsindəki narahatlığı hiss edir, amma ona ad qoya bilməz. Atanın susmasının nə demək olduğunu anlamasa da, otaqdakı havanın dəyişdiyini duyur.
Uşağın baxışında həyat daha saf, amma daha amansız görünə bilər.

“Akvarium”un ailədaxili münasibətlərə məhz bu rakursdan yanaşması Elvin Məcidlinin insan psixologiyasına marağını göstərir. Burada böyük hadisələrdən daha çox kiçik detallar önəm qazana bilər.
Bir baxış.
Bir susqunluq.
Bir qapının bağlanması.
Bir yarımçıq cümlə.
Bir uşağın anlamadığı, amma yaddaşına həkk etdiyi an.
Əsl dramaturgiya çox vaxt elə bu detalların içindən doğur. Elvin gələcəkdə “Akvarium”un tammetrajlı bədii film kimi ekranlaşdırılacağına inanır. Bu inamın özü də yaradıcı insan üçün vacibdir. Çünki ssenari yazmaq təkcə mətn yaratmaq deyil. Ssenarist yazdığı dünyanın bir gün canlanacağına inanmalıdır. O, obrazı yazarkən aktyoru görməsə də, həmin obrazın nəfəsini duymalıdır. Səhnəni qurarkən kamera olmasa da, kadrı beynində canlandırmalıdır.
Bu mənada ssenarist bir qədər gələcəyi görən insana bənzəyir. O, hələ mövcud olmayan filmi əvvəlcə öz beynində izləyir. Elvin Məcidlinin yaradıcılıq fəaliyyətində reklam sahəsinin də xüsusi rolu var. Hazırda o, “Admedia” reklam agentliyində kreativ kopirayter və ssenarist kimi çalışır. Reklam mətni ilə kino ssenarisi ilk baxışda fərqli sahələrdir.
Amma əslində hər ikisinin təməlində eyni bacarıqlar dayanır.
Fikri düzgün çatdırmaq.
İnsan diqqətini tutmaq.
Emosiya yaratmaq.
Bir cümlə ilə yadda qalmaq.
Reklam mətnində bir neçə saniyəyə diqqət çəkməlisən. Kinoda isə tamaşaçını bəzən saat yarım hekayənin içində saxlamalısan. Hər ikisi sözə məsuliyyət tələb edir. Elvinin reklam sahəsində qazandığı təcrübə də onun ssenari dilinin formalaşmasına təsirsiz qalmır. Qısa düşünmək, fikri yığcam çatdırmaq, ideyanın əsas nüvəsini tapmaq yaradıcı insan üçün böyük üstünlükdür. 2024-cü ildən “Gobustan Production”ın həmtəsisçisi olması isə onun təkcə fərdi yaradıcılıqla kifayətlənmədiyini göstərir.
Yaradıcı mühit qurmaq özü ayrıca məsuliyyətdir. Bir işi yazmaq başqa şeydir. Onun çəkilməsi, təşkil olunması, komanda ilə işləmək, yaradıcı prosesi idarə etmək isə tamam başqa məsələdir. Elvin Məcidlinin keçdiyi yolun maraqlı tərəfi də buradadır. O, yalnız nəticə göstərmək istəmir. Prosesin içində olmaq istəyir.

Müsabiqələrdə qazandığı uğurlar da bu yolun müxtəlif dayanacaqlarıdır. “Cinemo Film Festivalı”, “Şəhidlərimizi tanıyaq!”, “Kəndimizə gedən yol” və digər film müsabiqələrində qazandığı nəticələr onun gördüyü işlərin diqqətdən kənarda qalmadığını göstərir. Amma yaradıcı insan üçün mükafat son nöqtə deyil. Mükafat yaxşı başlanğıc ola, daha böyük məsuliyyət yarada bilər. Çünki bir dəfə uğur qazandıqdan sonra insan artıq özündən daha çox şey gözləməyə başlayır.
Əsl sınaq da bundan sonra başlayır.

Özünü təkrar etməmək.
Yeni mövzu tapmaq.
Yeni dil axtarmaq.
Daha dərin düşünmək.
Daha yaxşı yazmaq.
Ən çətini isə dünənki özündən daha yaxşı olmaqdır.
Elvin Məcidli hələ çox gəncdir. Bəlkə də onun haqqında danışarkən ən vacib məqam məhz budur. Çünki bu yaşda artıq bir neçə qısametrajlı film, ssenari, rejissorluq işi, müsabiqə uğuru və ilk tammetrajlı ssenari varsa, deməli, qarşıdakı illər üçün ciddi yaradıcı potensial var.
Hələ yazılmamış çox ssenari var.
Hələ çəkilməmiş filmlər var.
Hələ adını bilmədiyimiz obrazlar var.
Bəlkə də onların bəzisi indi Elvinin beynində yaşayır. Bəlkə hansısa küçədə gördüyü bir insan bir gün obraza çevriləcək. Bəlkə Yardımlının bir kənd yolu gələcək filmin kadrına çevriləcək. Bəlkə uşaqlıqdan yadda qalan bir səhnə illər sonra tammetrajlı filmə başlanğıc verəcək.
Yaradıcı insanın yaddaşı adi yaddaş deyil. O, həyatı material kimi toplayır.
Bir söz.
Bir baxış.
Bir səssizlik.
Bir köhnə ev.
Bir kənd yolu.
Bir adamın danışıq tərzi.
Başqaları üçün adi görünən şeylər yaradıcı insan üçün gələcək əsərin başlanğıcı ola bilər. Elvin Məcidlinin yaradıcılıq dünyasında maraq doğuran məqam da budur. O, hadisələrin yalnız üzünə baxmır. Onların arxasında nə olduğunu düşünməyə çalışır. Maddi imkanla mənəvi dəyəri müqayisə edir. Sənətin cəmiyyətdəki yerini sorğulayır. Ssenaristin kino prosesindəki rolunu müdafiə edir. Uşaq baxışından ailəyə nəzər salır.
Bunların hər biri yaradıcı düşüncənin əlamətləridir. Çünki yaxşı yaradıcı insanın ilk xüsusiyyəti yalnız cavab vermək deyil.
Yaxşı sual verməkdir.
Niyə?
Necə?
Nə üçün belədir?
Başqa cür ola bilərmi?

Bu suallar olmasa, yeni əsər də yaranmaz. Böyük sənət çox vaxt məhz bir sualdan başlayır. Elvin Məcidlinin yoluna bu gün yekun vurmaq mümkün deyil. Əslində vurmaq da lazım deyil. Çünki onun yaradıcılıq bioqrafiyası hələ yazılmaqdadır. Bu gün haqqında bildiyimiz filmlərin sayı sabah daha çox ola bilər. Bu gün ilk tammetrajlı ssenari adlandırdığımız “Akvarium” bəlkə bir neçə ildən sonra filmoqrafiyanın yalnız başlanğıc sətri kimi görünəcək. Bugünkü uğurlar gələcək böyük işlərin müqəddiməsinə çevrilə bilər.
Əsas məsələ isə yolun davam etməsidir.
İstedadın zəhmətlə birləşməsi.
Yaradıcılığın davamlı olması.
İnsanın özünə qarşı tələbkar qalması.
Çünki istedad hər şey deyil.
İstedad toxumdur.
Onu böyüdən zəhmətdir.
İnsanın özünə inamıdır.
Səbridir.
Oxumağıdır.
Yazmağıdır.
Səhv edib yenidən başlamağıdır.
Bəzən heç kimin səni görmədiyi vaxtda işləməyi bacarmaqdır. Yaradıcı insanın həyatında ən böyük işlər çox vaxt alqışsız dövrdə yaranır. Heç kimin səni tanımadığı vaxtda. Heç kimin səndən böyük nəticə gözləmədiyi vaxtda. Təkcə özün özünə inananda.
Elvin Məcidlinin hekayəsində də bu ovqat hiss olunur.
Öz izini açmaq.
Öz yolunu getmək.
Hazır qapı axtarmamaq.
Özünə güvənmək.
İstedadı zəhmətlə təsdiqləmək.

Belə gənclər təkcə öz talelərini qurmurlar. Onlar gələcək mədəniyyətin də səssiz şəkildə təməlini qoyurlar. Bu gün kiçik bir otaqda yazılan ssenari sabah böyük ekrana çıxa bilər. Bu gün festivalda göstərilən qısametrajlı film sabah böyük bir rejissor yolunun ilk addımı ola bilər. Bu gün çox az adamın tanıdığı bir gəncin adı sabah kino afişasında görünə bilər.
Amma bütün bunlardan daha vacib olan başqa bir məsələ var: insan tanınmazdan əvvəl özünü tapmalıdır. Elvin Məcidli də bu gün öz yaradıcılıq dilini, öz mövzularını, öz kino dünyasını axtaran gənc müəlliflərdəndir. Bu axtarış davam etdikcə onun haqqında maraq da artır. Çünki oxucu və tamaşaçı yalnız hazır uğura maraq göstərmir. Bəzən uğurun necə yarandığını izləmək daha maraqlıdır.
Bir insanın addım-addım özünü qurmasını görmək.
Büdrəməsini.
Yenidən qalxmasını.
İlk uğurunu.
İlk böyük ssenarisini.
İlk ciddi filmini.
İlk fərqli baxışını.
Elvin Məcidli haqqında ən maraqlı fikir də bəlkə budur: o, hələ gəlib çatdığı yerdə deyil. O, getdiyi yoldadır. Və bəzən insanı tanımaq üçün onun çatdığı zirvəyə baxmaq yox, hansı yolla qalxdığını görmək kifayət edir.
Uğur miras deyil.
Uğur hədiyyə deyil.
Uğur kiminsə sənə verdiyi yer deyil.
Uğur insanın öz zəhməti ilə özünə yer yaratmasıdır.

Elvin Məcidli də bu gün həmin yeri sözlə, ssenari ilə, kino ilə və ən əsası, öz düşüncəsi ilə yaratmağa çalışan gənclərdəndir. Onun yolunun hara aparacağını zaman göstərəcək. Amma bir məsələ artıq görünür.

Samir Əsədli ]]> Mehemmed Mon, 07 Sep 2026 07:57:21 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18431 https://manera.az/index.php?newsid=18431 ]]>
Şuşaya səfər edən bəzi turistlərin şəhərin qaya və daşlarının üzərinə yazılar yazması təkcə xoşagəlməz davranış deyil, milli-mənəvi dəyərlərimizə və tarixi yaddaşımıza hörmətsizlikdir.

Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsinin mətbuat katibi Səmayə Məmmədovanın açıqlamasından da məlum olur ki, belə hallar ilk dəfə baş vermir. Maarifləndirmə illərinə və tətbiq edilən cərimələrə baxmayaraq, bu cür məsuliyyətsiz davranışların davam etməsi ciddi narahatlıq doğurur.

Şuşa adi bir şəhər deyil. Bu şəhərin hər qarış torpağında tariximizin izi, hər qayasında xalqımızın yaddaşı, hər daşında şəhidlərimizin əmanəti var. Güllə və qan izlərinin şahidi olmuş, uğrunda canlar verilmiş Şuşanın qayasına öz adını yazmaq insanın tarix qarşısında mənəvi məsuliyyətini dərk etməməsidir.

Şuşanın daşları yazı yazmaq üçün deyil, tariximizi oxumaq üçündür.

Amma mənəvi məsuliyyətimiz yalnız Şuşa ilə məhdudlaşmamalıdır. İşğaldan azad edilmiş bütün torpaqlarımıza ayaq basarkən bu müqəddəs əmanətin fərqində olmalıyıq. Qarabağın və Şərqi Zəngəzurun hər şəhəri, hər kəndi, hər dağı, hər qayası şəhidlərimizin canı və qanı bahasına bizə qovuşub.

Bu torpaqlara sadəcə ziyarətçi və ya turist kimi deyil, şəhidlərimizin əmanətinə qədəm qoyan insanlar kimi daxil olmalıyıq. Hər şəhərə, hər kəndə ayaq basarkən şəhidlərimizi rəhmət və dualarımızla yad etmək, ruhlarına bir Fatihə oxumaq mənəvi ehtiramımızın ən gözəl ifadələrindən biridir.

Çünki bu torpaqlarda bizim ayaq izimizdən əvvəl şəhidlərimizin mübarək qan izi var.

Bu şəhərləri və kəndləri qorumaq yalnız dövlət qurumlarının deyil, hər birimizin borcudur. Şuşanın, Ağdamın, Füzulinin, Zəngilanın, Qubadlının, Cəbrayılın, Kəlbəcərin, Laçının və bütün azad edilmiş torpaqlarımızın hər daşı gələcək nəsillərə çatdırılmalı olan müqəddəs bir əmanətdir.

Bu torpaqlarda iz qoymazdan əvvəl, onların bizdə qoyduğu izi düşünməliyik.

Daşa adını yazmaq asandır. Əsl məsuliyyət isə o daşın daşıdığı tarixi, ağrını və şəhid əmanətini qorumaqdır.

Əmanətə yazı yazılmaz-sahib çıxılar, qorunar və gələcək nəsillərə olduğu kimi çatdırılar.

Əsl nümunəni isə müqəddəs şəhidlərimiz və qəhrəman qazilərimiz öz canları və qanları ilə göstərdilər.

Sevgi və dualarımla!

525.az ]]> Mehemmed Fri, 04 Sep 2026 11:43:46 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18334 https://manera.az/index.php?newsid=18334 ]]>
Manera.az gən yazar Camal Cəfərin yeni şeirlərini təqdim edir:


Hayandasan

O qədrini bilmədiyim,
Oyna, oyna getmədiyim,
Çöldən evə gəlmədiyim,
Uşaqlığım hayandasan?!

Eyni Günəş, eyni hava,
Əvvəlkitək olmur daha,
Xatirələr məni qova,
Uşaqlığım hayandasan?!

Gözəl qəlbə gözəl səslə,
Min bir istək, min həvəslə,
Yuva qurdun yaxşı hisslə,
Uşaqlığım hayandasan?!

Röyaların içindəsən,
Xəyalların köçündəsən,
Əl çatmayan seçimdəsən,
Uşaqlığım hayandasan?!

Hiss yolundan baxan deyir,
Ürək yağı axan deyir,
Camal, könlü çaxan deyir,
Uşaqlığım hayandasan?!

***

Zərif yuva

Ağacda, meşədə, talvar başında,
Pəncərə çölündə, eyvan tuşunda
Quşlar can atır ki, qalıb yaşasın!
Dəyməyin! Sevgisin alıb daşısın!

Dəyməyin baxışla, dəyməyin sözlə,
Dərin diqqət ilə, kəskin göz ilə,
Üstünə baxacaq aydın üz ilə,
Sevginin qanadın salıb yaşasın!

Bəzən ehtiyatsız, bəzən görmədən,
Hisslərlə yol gedib birgə gəlmədən,
Dağıdır yuvasın insan bilmədən,
Qoyun gözəlliklər dolub yaşasın!

İnsan da belədir, zərif könüldən
Köç edib yurdundan yan ala bilər,
Camal, yaxşılıqlar çıxsın dilindən,
Pisliklər qəlblərdə hey qala bilər.

Dəyməyin ürəklər sevgi içində,
Qədirlər, qiymətlər bilib yaşasın!
]]> Mehemmed Fri, 03 Jul 2026 20:28:29 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18315 https://manera.az/index.php?newsid=18315 ]]>
Çağdaş Azərbaycan ziyalılığının, dövlətçilik təfəkkürünün və milli maraqlara sədaqət ənənəsinin daşıyıcısı olan dəyərli diplomat, fövqəladə və səlahiyyətli səfir Hüseyn Quliyevin mənalı ömür yoluna ehtiramla...

Bu gün 80 illik mənalı ömrünü Vətəninə, dövlətinə və xalqına həsr etmiş Azərbaycanın Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Hüseyn Rzaqulu oğlu Quliyevin yubileyi ərəfəsində onun haqqında ürəyimdən keçənləri qələmə almağı özümə mənəvi borc bildim.

Ömrün hər anı gözəldir. İnsan ömrü təbiətin fəsilləri kimi öz rəngini, öz hikmətini, öz işığını daşıyır. Baharın təravəti, yayın hərarəti, payızın kamalı, qışın müdrikliyi necə təbiətin bütöv ahəngini yaradırsa, ləyaqətlə yaşanmış ömür də zamanın yaddaşında elə bir iz buraxır ki, illər keçdikcə daha aydın görünür, daha böyük ehtiram doğurur. Hüseyn müəllimin ömür yolu da məhz belə talelərdəndir. Bu ömürdə xidmət var, sədaqət var, zəhmət var, dövlətə bağlılıq var, insanlara sevgi var.

Çağdaş Azərbaycan ziyalılığının tarixinə adını yazdıran elə şəxsiyyətlər var ki, onların çoxölçülü mənəvi portreti zamanın sərhədlərini aşaraq geniş bir mənəvi coğrafiyaya çevrilir. Hüseyn Quliyev də məhz bu qəbildən olan insanlardandır. O, daşıdığı məsuliyyət, qoruduğu etimad və təmsil etdiyi dövlətin nüfuzuna verdiyi töhfələrlə seçilib.

Hüseyn Rzaqulu oğlu Quliyev 23 iyun 1946-cı ildə Naxçıvanda dünyaya gəlib. Orta təhsilini Naxçıvan şəhərində alıb, daha sonra M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunda mühəndis-texnoloq ixtisası üzrə ali təhsil alıb. Sonrakı illərdə həyat yolu onu daha böyük məsuliyyət meydanlarına aparıb. 1970–1991-ci illərdə Moskva şəhərində SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin əməkdaşı kimi çalışıb. 1978–1982-ci illərdə SSRİ-nin Kiprdəki səfirliyində birinci katib-müşavir, 1984–1990-cı illərdə SSRİ-nin Türkiyədəki səfirliyində birinci katib-müşavir kimi mühüm diplomatik fəaliyyət göstərib. 1991–1995-ci illərdə Xarici Kəşfiyyat Xidmətində çalışıb. 1995–1997-ci illərdə “İDİL” Türk inşaat şirkətinin Rusiya nümayəndəliyində, 1997–2007-ci illərdə Rusiyanın “Trans-Nafta” şirkətində vitse-prezident vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 2007–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri, 2009–2012-ci illərdə idarə rəisi kimi çalışıb. 2012-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri kimi ölkəmizi yüksək peşəkarlıqla təmsil edir.

Bu zəngin və çoxşaxəli fəaliyyət yoluna diqqətlə baxanda aydın görünür ki, Hüseyn müəllimin ömür salnaməsi ayrı-ayrı vəzifələrin ardıcıllığı kimi yox, Azərbaycan dövlətçiliyinə xidmətin müxtəlif mərhələləri kimi oxunur. O, təhlükəsizlik sahəsində, diplomatik xidmət xəttində, iqtisadi əlaqələrin qurulması istiqamətində və beynəlxalq münasibətlər müstəvisində bir amala sadiq qalıb: dövlət maraqlarına sədaqət.

Belə bir ömür təsadüfən formalaşmır. Bu yolun mənəvi başlanğıcı ailədən, kökdən, tərbiyədən gəlir. Hüseyn müəllim elə bir ocağın övladıdır ki, həmin ocaq Azərbaycan yaddaşında mərdlik, sədaqət, təmizlik və Vətən sevgisi ilə yaşayır. Atası, “unudulmaz kəşfiyyatçı” kimi anılan Rzaqulu Quliyev peşə fəaliyyəti ilə yanaşı, yüksək mənəvi keyfiyyətləri, insanlara yaxınlığı, haqqın yanında dayanması ilə xalqın qəlbində dərin yer tutub. Mərhum prezident, ümummilli lider Heydər Əliyevin ailəsində böyüyən, o böyük məktəbin mənəvi nəfəsini duyan Rzaqulu Quliyevin övladı kimi Hüseyn müəllimin də həyat yolunda dövlətçilik ruhunun xüsusi bir xətt kimi uzanması tam təbiidir.

Bu gün ömür sarayının 80-ci qapısına yetişən yubilyar uzun illər müxtəlif dövrlərdə daşıdığı yüksək məsuliyyətli vəzifələrdə, eləcə də Azərbaycanın Özbəkistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri kimi fəaliyyət göstərdiyi illərdə bir çox bağlı qapıların açılmasına, yeni körpülərin qurulmasına, ölkələr və insanlar arasında etimad mühitinin güclənməsinə böyük töhfələr verib. O, öz aydınlığı, dövlətçilik ərkanına bağlılığı, sözdə və əməldə dürüstlüyü ilə seçilib. Ömrünün az qala iki qərinəsini Azərbaycan dövlətçiliyi naminə fəaliyyətə həsr edən Hüseyn müəllim harada çalışıbsa, özünü ləyaqətlə təmsil edib, etibarı qoruyub, adı ilə nüfuz qazanıb.

Mən Hüseyn müəllimi səciyyələndirən üç əsas keyfiyyəti xüsusilə qeyd etmək istəyirəm.

Birincisi, dövlətə sədaqətdir. Bu, onun həyat yolunun ana xəttidir. Vətənindən uzaqda yaşayıb Vətənə uzaqdan xidmət edən, Azərbaycan adını müxtəlif ölkələrdə ləyaqətlə təmsil edən, hər zaman milli maraqları üstün tutan bir insanın iç dünyasında dövlət sevgisi xüsusi bir məqam tutur. Hüseyn müəllim üçün vəzifə etimadın məsuliyyəti, bayrağın yükü, dövlət adının şərəfi mənasını daşıyıb.

İkincisi, insanlıq və sadəlikdir. Yüksək məqam sahibi olmaqla bərabər əlçatan qalmaq, insanlarla səmimi ünsiyyət qurmaq, qarşısına çıxan hər kəsdə əvvəlcə insanı görmək hər adama nəsib olmur. Onu tanıyanların dilində ən çox səslənən ifadələrdən biri məhz budur: “çox sadə insandır”. Bu sadəlik zahiri davranış çalarları ilə məhdudlaşmır; bu, onun daxili mədəniyyətindən, ailə tərbiyəsindən, həyat təcrübəsindən gələn dəyərdir.
Üçüncüsü, haqqa və ədalətə bağlılıqdır. İllər ərzində onda dürüstlüyü, insanlara yardım etmək əzmini, haqqın və ədalətin yanında dayanmaq bacarığını görmüşəm. Bu keyfiyyətlərindən saatlarla danışmaq olar. Hər nümunə onun xarakterinin daha bir işıqlı tərəfini açır. O, münasibətlərdə ölçünü qoruyan, sözdə səmimiyyətə, davranışda ləyaqətə üstünlük verən insanlardandır.

Mənim üçün Hüseyn müəllimlə bağlı ən yaddaqalan və qürurverici məqamlardan biri də şəxsi yaradıcılıq yolumun mühüm bir səhifəsi ilə bağlıdır. Gənc yazar olaraq 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra qələmə aldığım və Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevaya həsr etdiyim ikinci kitabım — “Qalib sərkərdənin zərif gücü — Mehriban Əliyeva” adlı əsərim üçün ön söz müəllifi qismində məhz Hüseyn müəllimə müraciət etdim. Bu müraciət mənim üçün həm yaradıcı məsuliyyət, həm də mənəvi həyəcan idi. Hüseyn müəllim kitabı böyük diqqətlə oxuyub, onu duyub, dəyərləndirib və ön söz müəllifi olmağı qəbul etdi. Bu qərar mənim üçün böyük etimad idi, eyni zamanda yaradıcılıq yoluma verilən dəyərin ifadəsi idi.
Daha sonra Mehriban xanım Əliyevanın ad günü ərəfəsində — avqustun 26-da həmin kitabın təntənəli imza günü Hüseyn müəllimin təşkilatçılığı ilə məhz Özbəkistan Respublikasında keçirildi. Bu mərasim böyük mədəni hadisəyə çevrildi. Özbəkistanın rəsmi dövlət nümayəndələrinin, Azərbaycandan dəvət olunan yüksək vəzifəli şəxslərin iştirakı ilə keçirilən həmin tədbirdə Azərbaycanın Birinci xanımının çoxşaxəli fəaliyyəti, humanitar missiyası, mədəniyyətə, təhsilə, milli-mənəvi dəyərlərə verdiyi töhfələr geniş şəkildə təqdim olundu. Bu tədbirin yüksək səviyyədə təşkili, onun məzmununa verilən diqqət, Azərbaycanın dövlətçilik və mədəniyyət xəttinin qardaş ölkədə ehtiramla təqdim olunması Hüseyn müəllimin təşkilatçılıq bacarığının, Azərbaycan adına göstərdiyi həssas münasibətin parlaq nümunəsi kimi yaddaşıma həkk olundu.

Bu fürsəti dəyərləndirib belə bir mənəvi mühiti birlikdə yaşamaq mənim üçün böyük qürur oldu. Bu hadisə bir daha göstərdi ki, Hüseyn müəllim üçün diplomatik fəaliyyət rəsmi təmsilçilik çərçivəsindən daha geniş məna daşıyır; o, həm də Azərbaycan həqiqətlərinin, Azərbaycan mədəniyyətinin, Azərbaycan qadınının nəcib simasının, Azərbaycan dövlətçiliyinin ali dəyərlərinin tanıdılması istiqamətində könüldən çalışan ziyalı diplomatdır.
Hüseyn müəllimin ömür yolu həm də bir ailə adamının, bir nəslin dəyərlərini yaşadan insanın ömür yoludur. O, harada çalışıbsa, ailəsini, milli kökünü, mənəvi dayaqlarını özü ilə aparıb. Böyük həyat təcrübəsi, müxtəlif ölkələrdə qazandığı müşahidələr, insan xarakterinə bələdliyi, hadisələrə soyuqqanlı yanaşmaq bacarığı onun şəxsiyyətinə ayrıca dərinlik verib. Yaşının bu müdrik çağında da gənclik enerjisini qoruyub saxlaması, daim hərəkətdə olması, həyata maraqla yanaşması, insanlarla ünsiyyətdən zövq alması onun daxili dinamizmini aydın göstərir.

Hüseyn Quliyev haqqında düşünərkən bir həqiqət bütün parlaqlığı ilə üzə çıxır: belə insanlar ömrün yalnız illərini yaşamırlar, hər ilin içinə məna, hər mərhələsinə isə ləyaqət möhürü vururlar. Onların həyatında zaman ard-arda düzülən təqvim vərəqləri ilə yadda qalmır, Vətənə xidmətin, dövlətə sədaqətin və insanlıq məsuliyyətinin ucaltdığı mənəvi pillələrlə dəyər qazanır. Elə buna görə də Hüseyn müəllimin 80 illik yubileyi ehtiram, qürur və mənəvi kamilliklə işıqlanan bir ömür salnaməsi kimi səslənir.

Bu ömür gün zirvəsində, müdriklik pilləsində onu tanıyan, sevən insanların ortaq bir arzusu var: Hüseyn müəllimin sağlam, gümrah, işıqlı ömrü uzun olsun; onun təcrübəsindən, həyat məktəbindən, mənəvi duruşundan hələ uzun illər faydalanaq. Çünki belə ömürlər təkcə bir ailənin, bir çevrənin, bir vəzifə sahibinin sərvəti sayılmır; belə ömürlər millətin mənəvi kapitalıdır.

Doğum günü münasibətilə qələmə aldığım bu yazıda onu səciyyələndirən üç əsas keyfiyyətdən söz açdım: dövlətə sədaqət, insanlıq və ədalət duyğusu. Əslində bu keyfiyyətlərin hər biri ayrıca bir ömür hekayəsidir. Hüseyn Quliyevin ömür yolu bir insan taleyindən daha böyük məna daşıyır; bu yol Vətənə bağlılığın, dövlətə sədaqətin, mənəvi bütövlüyün və ləyaqətli xidmətin zaman içində ucalan abidəsidir. Elə buna görə də bu şərəfli ömrə yazılan hər söz, göstərilən hər ehtiram əslində Azərbaycan dövlətçiliyinə xidmət etmiş bir ömür qarşısında duyulan mənəvi borcun ifadəsidir. Onu tanıyan, ona dəyər verən hər kəsin qəlbindən gələn səsi bu sətirlərdə ifadə edə bildimsə, bunu özüm üçün xoşbəxtlik sayıram.

Böyük qürur hissi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, Hüseyn müəllimin 80 illik yubileyi ərəfəsində həyatının və fəaliyyətinin ən yaddaqalan, ən şərəfli məqamlarından ikisi ard-arda yaşanıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə onun 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif olunması uzunmüddətli səmərəli diplomatik fəaliyyətinə, dövlətə sədaqətlə bağlı xidmətlərinə verilən yüksək dəyərin parlaq ifadəsi kimi yadda qalıb. Eyni zamanda, iyunun 22-də Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin ölkədə diplomatik fəaliyyətini başa vuran Hüseyn müəllimi qəbul etməsi, iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqliyin inkişafı naminə göstərdiyi səmərəli fəaliyyəti və şəxsi töhfəsini xüsusi vurğulaması, sonda isə ona Özbəkistan-Azərbaycan çoxşaxəli münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinə verdiyi mühüm töhfələrə görə “Mexnat Şuxrati” ordenini təqdim etməsi bu mənalı ömrün, bu şərəfli xidmət yolunun ən uca qiymətlərindən biri kimi böyük ehtiram doğurur. Bu iki sevinc bir daha göstərir ki, Hüseyn müəllimin ömür yolu Vətənə sədaqətin, dövlətə xidmətin və beynəlxalq etimad qazanan ləyaqətli fəaliyyətin parlaq nümunəsidir.
Hörmətli Hüseyn müəllim!

Sizin 80 illik yubileyiniz münasibətilə ən səmimi təbriklərimi qəbul edin. Ömrünüzün hər anı ləyaqətin, zəhmətin, nəcibliyin, Vətən sevgisinin və dövlətə sədaqətin işığında keçib. Siz ailənizin şərəfli soyadını, atanızdan gələn mənəvi irsi və Azərbaycan dövlətinin etimadını böyük məsuliyyətlə daşıyıb, bu yolda özünüzə məxsus parlaq iz qoyubsunuz.

Arzu edirəm ki, bu nurani ömrün yeni səhifələri sizə cansağlığı, qəlb rahatlığı, ailə səadəti, övlad və nəvə-nəticə sevinci gətirsin. Qardaş Özbəkistanda Azərbaycanı təmsil etdiyiniz illərin işığı daim yolunuzu aydınlatsın. Sizi tanıyan hər kəsin qəlbində yaşayan ehtiram daha da ucalaraq davam etsin.

Doğum gününüz mübarək olsun, dəyərli Hüseyn müəllim.
Dərin hörmət və ehtiramla,

Aygül Bağırova
Yazıçı-publisist, “Qızıl qələm” mükafatı laureatı ]]> Mehemmed Mon, 22 Jun 2026 15:08:27 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18311 https://manera.az/index.php?newsid=18311 ]]>
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda görkəmli ictimai və siyasi xadim, Türk Dövlətləri Təşkilatının Ağsaqqallar Şurasının üzvü professor Həsən Həsənovun "Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri" kitabının təqdimat mərasimi keçirilib.

Kitab bu günə qədər rus və macar dillərində çap olunsa da, ilk dəfə Azərbaycan dilində oxucuların ixtiyarına verilir.

Təqdimatda çıxış edən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova "Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri" kitabında Azərbaycan və macar xalqlarının dünyagörüşü, mifologiyası, musiqisi və ənənələri arasındakı çox maraqlı oxşarlıqlardan bəhs olunduğunu qeyd edib. O, kitabın böyük bir hissəsinin macarların və digər türk xalqlarının dillərinin oxşarlığına həsr olunduğunu deyib. Fondun prezidenti əsərin Azərbaycan və Macarıstan dövlətlərinin mədəni, ədəbi və tarixi bənzərliklərini öyrənmək istəyənlər üçün olduqca qiymətli bir mənbə olduğunu vurğulayıb.

Macarıstanın Azərbaycandakı səfiri Tamaş Torman əsərin ortaq linqvistik, tarixi, mifoloji və musiqi ənənələrimizə dair ədəbiyyatı zənginləşdirdiyini, bir-birimizi daha yaxşı anlamağa və tanımağa imkan verdiyini diqqətə çatdırıb. “Kitab müəllifin xalqlarımızın qədim tarixinə olan dərin marağını əks etdirir. Onun Macarıstan və Azərbaycanın qədim tarixi üzrə bilikləri heyrətamizdir”, - deyə səfir əlavə edib.

Nəşrin tarixçəsinə toxunan kitabın müəllifi Həsən Həsənov qədim türklərlə fin-uqor xalqları arasında qohumluq əlaqələrinin olduğunu diqqətə çatdırıb. O, 1980-ci illərdə Finlandiyanın Baş nazirinin Azərbaycana səfəri zamanı bu barədə keçirilən görüşü və maraqlı söhbətləri xatırladıb. Müəllif məhz bu tarixi-mədəni yaxınlığı əsas götürərək, sonradan diplomatik fəaliyyət üçün Macarıstanı seçdiyini və orada Azərbaycanı tanıdan 40 kitab nəşr etdirdiyini vurğulayıb.

Kitabın altayşünaslığın dəyərli nümunələrindən biri olduğunu qeyd edən Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin direktoru akademik Nizami Cəfərov deyib: “Həsən müəllimin apardığı müqayisələr birbaşa Azərbaycan və macar dillərindəki söz köklərinə əsaslanır. Müəllif bu dillər arasında birbaşa əlaqələrin olmadığını, oxşarlıqların ümumi Altay mənşəyindən qaynaqlandığını vurğulayır. Həmçinin hər iki dildə qorunub saxlanılan ortaq sözlər və qrammatik xüsusiyyətlər diqqətə çatdırılır. Kitabın böyük bir hissəsi dilçilik məsələlərinə həsr olunsa da, əsərdə ciddi etnoqrafik müqayisələr, tarixi proseslərin və siyasi coğrafiyanın dərindən təhlili də yer alıb”.

Əsərin yazılma məqsədinin kifayət qədər aktual və vacib olduğunun vurğulayan Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq problemləri komitəsinin sədri Hicran Hüseynova müasir dövrdə Azərbaycanın ortaq mədəni və tarixi dəyərlərin araşdırılmasına xüsusi diqqət yetirdiyini söyləyib. “Bu baxımdan, Həsən müəllimin Azərbaycan–Macarıstan elmi və mədəni əlaqələrinin inkişafındakı uğurlu fəaliyyəti hər kəsə məlumdur. Müəllif bu əsərlə iki xalq arasındakı mümkün və real tarixi bağları dərindən araşdıraraq, bu əlaqələrin elmi zəmində inkişafına dəyərli töhfə verib”, - deyə H.Hüseynova bildirib.

Qeyd edək ki, "Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri" kitabında macar-türk xalqları arasında tarixi paralelləri və leksik əlaqələri sistemli şəkildə araşdırılır. Dyula Nemet, Layoş Liqeti, Zoltan Qomboç və digər macar alimlərinin türk dili haqqında irəli sürdükləri fikirlər ümumiləşdirərək mövzunun kompleks elmi təhlili təqdim olunur. Əsər macar-türk münasibətlərinin dərin tarixi köklərini və dil müstəvisində formalaşmış qarşılıqlı təsirləri aydın şəkildə ortaya qoyulması baxımından mühüm elmi əhəmiyyətə malikdir.

]]> Mehemmed Thu, 11 Jun 2026 09:59:14 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18300 https://manera.az/index.php?newsid=18300 ]]>

(Qəzəlxan şair Ustad Əfrahim Abbasın işıq üzü görmüş doqquzuncu ədəbi kitabının təqdimatı)

Son günlər ərzində işıq üzü görmüş yeni kitablardan biri də Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, Prezident mükafatçısı, Ümumrespublika ədəbi müsabiqəsinin qalibi, "Qızıl Qələm" Media Mükafatı, TYB-nin Ödülü, "Həməşəra" və "Nizami Gəncəvi" Fəxri Diplomları, "Turan Ödülü" laureatı, veteran pedaqoq, ədəbiyyatşünas, yazıçı-publisist, esseist, ustad şairimiz Əfrahim Abbasın "Dünya mənim içimdədir" adlı şeirlər və qəzəllər toplusudur.

Ümumi məlumat:
Kitabın adı: "Dünya mənim içimdədir" (Şeirlər və qəzəllər)
Müəllif: Əfrahim Abbas
Ön söz: Əlizadə Nuri (AYB-nin üzvü, “Dəfnə yarpağı”, “Hüseyn Cavid” və “Məmməd Araz” mükafatları laureatı, şair)
Korrektor və təqdimat: İlqar İsmayılzadə (fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, AYB, AJB və TYB-nin üzvü, yazıçı-publisist)
Nəşrə hazırlayan: "Həməşəra" mətbu orqanı
Naşir: "İmza" Nəşrlər Evi, Bakı
Nəşr olunduğu il: 2026
Çap növbəsi: Birinci
Kağız formatı: 60x90 1/16
Səhifə sayı: 188 səhifə.

Kitab barədə:
Kitab tanınmış şair Əlizadə Nurinin ustad şairimiz Əfrahim Abbasın yaradıcılığı və şeir sahəsində xüsusi peşəkarlığı barədə qələmə aldığı ön sözlə başlamış, ardınca mənim ustad şair Əfrahim müəllimin həyat yolu və ədəbi yaradıcılığı barədə geniş təqdimatımla davam etmişdir. Məhz bundan sonra onun qələmə aldığı onlarla bir-birindən gözəl və mənalı şeir və qəzəlləri təqdim edilmişdir.
Görkəmli ustad şairimiz Əfrahim Abbasın oxucularının görüşünə gəlmiş doqquzuncu kitabı onun müxtəlif illərdə qələmə aldığı və müxtəlif mövzuları ehtiva edən bir-birindən gözəl, sərrast və dərinmənalı şeirləri və qəzəllərinin toplusudur.
"Dünya mənim içimdədir" şeirlər və qəzəllər kitabı şairin illər boyu qəlbində yığılıb daşan düşüncələrinin, hisslərinin və mənəvi axtarışlarının poetik ifadəsidir. Kitabda yer almış 125-dən çox şeir və qəzəllərdə sevgi, vətən, ana, insan, zaman, həsrət, ayrılıq, ümid, inam və fəlsəfi düşüncələr öz sözünü deyir.

Ustad Əfrahim Abbasın doqquzuncu kitabı əslində oxuculara öz daxili dünyasına açılan bir pəncərə təqdim edir.
Həmin şeirlər və qəzəlləri oxuyarkən şairin daxili duyğularının nə qədər təmiz, saf və əsrarəngiz olduğu ilə yanaşı əsil və həqiqi ustad şair olduğunu təsbit etmək mümkündür.

Təşəkkür və arzular!
Burada fürsətdən istifadə edib Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli siması və ustad şairlərindən olan Əfrahim müəllim Abbası nəşr edilmiş sayca doqquzuncu kitabı münasibətilə ürəkdən təbrik edir, kitabın nəşrə hazırlanması sahəsində mənə göstərdiyi etimada görə səmimi minnətdarlığımı bildirirəm!

Ədəbi mühitimizin ustad şairi, eyni halda öz davranışı və danışığı ilə ziyalı siması və "Əfrahim dədə"sinə çevrilmiş dəyərlimiz Əfrahim müəllimə Ulu Tanrıdan uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
Bu arada kitabın yüksək keyfiyyətlə nəşrində rolu olmuş "İmza" Nəşrlər Evinin rəhbəri, dəyərli qardaşım Səbuhi bəy Aslana və eləcə də kitabın peşəkar dizayneri, dəyərlimiz Nigar xanım Sadıqovaya təşəkkürümü bildirir, onların hər birinin məsud olmasını arzulayıram!

İlqar İsmayılzadə
fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, yazıçı-publisist

]]> Mehemmed Mon, 08 Jun 2026 12:52:04 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18299 https://manera.az/index.php?newsid=18299 ]]>
Hüquqşünas, sabiq prokuror, hazırda vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olan, eyni zamanda poeziya yaradıcılığı ilə seçilən şair Sabir Abdinin yeni çapdan çıxmış “Əlvida deyirəm ayrılıqlara” adlı şeirlər kitabının təqdimatı keçirilib.

“Qanun” Nəşriyyatında baş tutan tədbirdə şairlər, yazıçılar, kitabsevərlər, Sabir Abdinin oxucuları və dostları iştirak ediblər.

Təqdimat mərasimində professor Asif Rüstəmli çıxış edərək Sabir Abdinin yaradıcılığı, yeni kitabı, poetik dünyası və poeziyası haqqında geniş məruzə ilə çıxış edib. Professor qeyd edib ki, Sabir Abdinin şeirlərində insan duyğuları, vətən sevgisi və həyat müşahidələri xüsusi poetik ahənglə ifadə olunur.
Sabir Abdin (Abdinov Sabir Məzlumağa oğlu) 1962-ci il yanvarın 16-da Bakı şəhərində anadan olub. 1979-cu ildə Yardımlı rayonunda orta məktəbi bitirib. 1988-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Hüquq fakültəsini başa vurub. Uzun illər prokurorluq orqanlarında çalışıb, baş ədliyyə müşaviri olub. 2022-ci ilin yanvar ayında yaş həddi ilə əlaqədar təqaüdə göndərilib.

Hazırda vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olan Sabir Abdin Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. O, məktəb illərindən ədəbi yaradıcılıqla məşğuldur.

“Əlvida deyirəm ayrılıqlara” kitabı müəllifin “Demə, mənə, heç nə demə”, “Qınamasın bu yurd məni”, “Mənə dəniz verin”, “Sənə məktublarım”, “Sizsiz, sizinlə” və “Adını sən seç” kitablarından sonra oxucularla növbəti görüşüdür.

Yeni kitabda müəllifin işığa, ümidə və sevgiyə ünvanlanan poetik duyğuları yer alıb. Şeirlərinə yüzdən artıq mahnı bəstələnən Sabir Abdinin yaradıcılığı insan hisslərini, kədərini və həyat müşahidələrini poetik dillə əks etdirir.

]]> Mehemmed Mon, 25 May 2026 06:56:43 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18296 https://manera.az/index.php?newsid=18296 ]]>
“LIBRAFF” kitab mağazaları şəbəkəsinin Park Akademiya filialında tanınmış qələm sahibi, şair, yazıçı və jurnalist Sədaqət Kərimovanın “Həsrətimin ünvanı” adlı kitabının təqdimat mərasimi keçirilmişdir. Əsərləri ləzgi, Azərbaycan, rus və türk dillərində nəşr olunan müəllifin yenicə işıq üzü görmüş bu kitabına onun ləzgi dilində qələmə aldığı roman, povest və hekayələrin Azərbaycan dilinə tərcümələri daxil edilmişdir.

Tərcümələri müəllifin özü etmişdir. Bu isə əsərlərin yalnız məzmununun deyil, həm də ruhunun, üslubunun, milli koloritinin və orijinal poetikasının qorunub saxlanmasına imkan yaratmışdır. Sədaqət Kərimova iki dil arasında son dərəcə incə və həssas bir körpü yaradaraq əsərlərin emosional dərinliyini, obrazlı ifadə tərzini və mənəvi nəfəsini itirmədən oxucuya çatdırmağa çalışmışdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, müəllifin yaradıcılığında ləzgi xalqının etnoqrafiyası, adət-ənənələri, milli-mənəvi dəyərləri və zəngin folklor dünyası xüsusi yer tutur. Bu baxımdan kitaba daxil edilmiş əsərlər oxucuya yalnız bədii-estetik zövq bəxş etmir, eyni zamanda Azərbaycan oxucusunun qədim bir xalqın mənəvi aləmi, həyat tərzi, mədəni mühiti və əsrlərdən süzülüb gələn ənənələri ilə daha yaxından tanış olmasına imkan yaradır.

Sədaqət Kərimova qonaqları salamlayaraq qeyd etdi ki, qələm adamlarının ən etibarlı dostları onların vəfalı oxucularıdır və yazıçı həyatının ən məsuliyyətli, eyni zamanda ən xoşbəxt anları məhz oxucularla görüş anlarıdır. Çünki yazıçı oxucunun qarşısına yalnız kitabı ilə deyil, ruhu ilə çıxır. Ən əziz, ən doğma insanlarından belə gizlədiyi sirləri, qəlbindəki fırtınaları, dəruni arzularını, həyəcanlarını və ağrılarını məhz oxucularına etibar edir.

“İllər bəzən ən yaxın bildiyim insanları müxtəlif səbəblərlə məndən uzaq sala bilib. Amma kitablarımın mənə qazandırdığı həqiqi dostları əlimdən ala bilməyib. Çünki kitab vasitəsilə yaranan dostluq adi tanışlıq deyil, ruhların görüşüdür”, – deyən müəllif daha sonra sözü qonaqlara verdi.

Dağıstan Respublikasının Azərbaycandakı daimi nümayəndəsi Əliyar Abdullayev, “Samur” Ləzgi Milli Mədəni Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri İmran Rzayev, Şuşa fatehi, polkovnik Rəşad Aslanov müəllifin yaradıcılığı ilə bağlı ürək sözlərini bölüşdülər, onun çoxşaxəli fəaliyyətindən, milli mədəniyyətin qorunması istiqamətində gördüyü işlərdən danışdılar.

Təqdimat mərasiminə tanınmış qələm sahiblərinin çoxsaylı qatılması tədbirə xüsusi rəng və məna qatmışdı. Yazıçı-publisist Əli Şamilin, jurnalist və bloger Lətif Şamxalın, müəllifin bir neçə kitabının redaktoru Mehriban Cəfərovanın, tənqidçi Sədaqət Kamalın, jurnalist Nəzakət Kərimovanın çıxışları böyük maraqla qarşılandı.

Tədbirdə iştirak edən tanınmış alimlərin çıxışları da yaddaqalan oldu. Rəfayət Əlimirzəyeva, Hilal Məmmədov və Şafi Danyalov müəllifin yaradıcılığı haqqında dəyərli fikirlər səsləndirdilər. Tanınmış şair Bəydadaş Cəfərlinin olduqca emosional və odlu-alovlu çıxışı iştirakçıların ürəyincə oldu.

Çıxış edənlər arasında Sədaqət Kərimovanın şeirlərini rus dilinə tərcümə edən şair Aleksandr Rodionov və gənc qələm sahibi Əfsər Abdullayev də var idi. Müəllifin uzun illər rəhbərlik etdiyi “Suvar” ansamblının indiki bədii rəhbəri Zavir Nəcəfovun təbriki maraqla qarşılandı. Ansamblın solistləri Cavahir Abdulova və Roza Hacımuradova poetik-musiqili təbrikləri ilə tədbirə xüsusi bir ovqat və əlvanlıq gətirdilər.

Həmin səmimi və duyğulu əhval-ruhiyyəni müəllifin balaca oxucuları davam etdirdilər. Sədaqət Kərimovanın şeirlərini əzbər söyləyən Sariyat Həmidova və Səbinə Şixkərimova öz parlaq istedadları və duyğulu çıxışları ilə tədbir iştirakçılarını heyran etdilər.

Olduqca səmimi və yüksək əhval-ruhiyyə şəraitində keçən tədbirin sonunda səbəbkar yeni kitabını öz imzası ilə oxucularına ərməğan etdi. Bu dəfə də oxucular sevimli yazıçını çiçək yağışına tutmuşdular. Sədaqət Kərimova isə öz gözəl ənənəsinə sadiq qalaraq ona təqdim olunan çiçək dəstələrini pərəstişkarlarına bağışladı.
Bir sözlə, “LIBRAFF” şəbəkəsinin Park Akademiya filialında sadəcə kitab təqdimatı deyil, sözün, ədəbiyyatın, mənəvi yaxınlığın və oxucu sevgisinin əsl bayramı yaşandı.

]]> Mehemmed Sun, 24 May 2026 20:08:02 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18295 https://manera.az/index.php?newsid=18295 ]]>
Mayın 23-də Litera kitab mağazasında ADU-nun əməkdaşı, Prezident təqaüdçüsü, şair Tural Cəfərlinin “Elə ki darıxdın” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib.

Təqdimat mərasimində ədəbi-ictimai xadimlər, müəllifin qələm dostları və media mənsubları iştirak ediblər.
Mərasimdə çıxış edənlərdən millət vəkili, yazıçı Aqil Abbas, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, şair, esseist Səlim Babullaoğlu, yazıçı İlham Əziz, yazıçı Nihat Pir, şair Vahid Əlioğlu, dosent Nəsir Xankişiyev müəllifin ədəbi fəaliyyəti və kitabı haqqında fikirlərini bölüşüblər.

Qeyd olunub ki, “Elə ki darıxdın” kitabı müasir oxucunun emosional dünyasına toxunan nümunələrdən biridir.

Tədbirdə müəllif yaradıcılıq prosesi, kitabın ərsəyə gəlmə mərhələsi və gələcək ədəbi faəliyyəti ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.

Qiraətçilər tərəfindən müəllifin şeirləri səsləndirilib, oxucuların sualları cavablandırılıb.

Sonda müəllif oxucular üçün kitablarını imzalayıb, xatirə fotoları çəkdirilib.





]]> Mehemmed Sun, 24 May 2026 20:03:43 +0000 https://manera.az/index.php?newsid=18289 https://manera.az/index.php?newsid=18289 ]]>
Həyatdan vaxtsız köçmüş şair Vaqif Hüseynovun xatirəsinə

Bu əhvalat ötən əsrin yetmişinci illərində baş verib. Ədəbiyyat aləmində indi «Xoşgün» təxəllüslü ilə tanınan qocaman şair o zaman rayon qəzetində çalışırdı. Bəlağətli nitqi ilə hamını özünə valeh edən enlibığlı, qıvrımsaçlı redaktor onun şeirlərini qəzetin “Şənbə guşəsi”ndə dərc edərdi... Günlərin bir günü rayona təzə raykom təyin olundu. Zalım oğlu elə bil yuxarıdan xüsusi göstərişiylə gəlmişdi. Bığlı kadrları çıxarıb, bığsızları irəli çəkirdi. Bir gün növbə enlibığlı redaktora da çatdı. Raykom redaktor vəsifəsini özü kimi bığsız, qarayanız, yaşı əllini ötmüş partiya mənsubuna həvalə etdi. O, «Şənbə guşəsi»ni Xoşgünün üzünə bağlayıb: - Bu sizin üçün nə ədəbiyyat qəzetidir, nə də incəsənət… Bu nədir? Hərə özünə bir qondarma təxəllüs götürüb. Bundan sonra kimin familiyası nədir, imzasını elə də yazsın. Nədən yazmağı, necə yazmağı isə məndən öyrənin!.. Göruma aparmayacağam ki?!.

O gündən gənc şair tez-tez xəyala dalıb ötən günlərin xiffətini çəkirdi, hətta təzə şeirlərini «Küsgün» təxəllüsü ilə yazırdı. «Təzə redaktorun qəlbinə necə yol tapaq? Nə edək ki, işimiz əvvəlki kimi rəvan getsin?» deyə qəzet əməkdaşları bir-birini sorğu-suala tuturdular. Təzə redaktor onlara keçmiş redaktorla görüşüb, hal-əhval tutmağı yasaq etmişdi: «Əgər katib eşidib-bilsə, çağırıb büroda dərinizə saman təpər!» Saçlarına seyrək dən düşmüş təzə redaktor illərlə raykomda qazandığı iş təcrübəsini redaksiyada tətbiq edirdi. Heç kim onun kabinetinin qapısını döymədən, pencəyinin yaxasını düymələmədən içəri keçə bilməzdi. Onun «Bilmədiyinizi məndən öyrənin, a bala, goruma aparmayacağam ki?!» kəlamı ştatdankənar müxbirlərin də dilində əzbər olmuşdu.

...Gənc şair dərindən köks ötürüb, ayağa qalxdı: -Eh, dostlar, söz var xalq içində, söz də var xülq içində - deyib redaksiyanın həyətinə çıxdı.
***
Saç-saqqalı uzanmışdı. Təzə redaktor günlərlə, həftələrlə onun üzünü görmürdü. O bədbin ovqatla yazdığı şerləri paytaxtda çıxan qəzetlərə göndərərdi. Bir dəfə şeirindən sitat gətirən tənqidçi “Küskün” təxəllüsünə görə onu qınayıb yazırdı ki: “insanların taleyinə doğan kommunizm günəşinin işığında sizin kimi azad şairə bu təxəllüs yaraşmır...”

Keçmiş redaktor həmişə şeirlərinə əl gəzdirərdi, bəzən bir uğurlu misrasına görə onu tərifləyərdi. O da ruhlanıb yeni-yeni şeirlər yazardı. İndi düşünürdü, bəlkə gedib onunla görüşsün?! Bəs harada? Birinci katibin hər yerdə gözü-qulağı vardı. Say-seçmə kişilərin ömrünü qayçılayan katib şairin yaddaşına orta əsrlərin zalım şah obrazı kimi həkk olunmuşdu... Fikirlər içində bir də gördü ki, redaksiyanın qonşuluğundakı bərbərxanaya çatıb. Üz-gözündən nur yağan usta onun saç-saqqalına əl gəzdirə-gəzdirə soruşdu: - Şair, çoxdandır ki, qəzetdə şerin çıxmır?

-Şeir nədir, ay usta, adam bu təzə redaktorun bığının altından heç ürəyi istəyən məqaləni belə keçirə bilmir.

Usta güzgüdən ona baxıb gülümsündü: - Şair, mən səni ayıq adam bilirdim, rəhmətliyin oğlu, bəyəm onun bığı var ki, altından da nəsə keçirəsən?
- Eh, ay usta, türkün məsəli…

Usta sınayıcı nəzərlərlə onu süzdü: - Hə, şair, sənə bir söz deyəcəm, amma öz aramızda qalsın, onun bığını mən qırxmışam. Gecənin bir aləmi evimə gəlmişdi, dedi, sabah tezdən büro iclası olacaq, katib o lopabığ redaktorun pişiyini ağaca dırmaşdıracaq. Elə də oldu…

- Bilirəm, ay usta, bilirəm, əgər bizim redaktor bığını qırxdırsaydı, vəzifəsini də qoruyucaqdı, bizi də…

Usta yenə mənalı-mənalı ona baxıb gülümsündü: -Sən heç raykomun yeni kadrlarına fikir vermisən? Gör, nə qədər qadını müdir vəzifəsinə təyin edib. Axı, onların anadangəlmə bığı yoxdur!

- Hə, ay usta, Allah sənin üzünə baxıb, əgər qadınları da bığlı-saqqallı yaratsaydı, indi vəzifəyə görə sənin evində səhərəcən növbə olardı!..
Hər ikisi ucadan güldü. Sonra usta soruşdu: - Bəs sənin fikrin nədir, ürəyindən vəzifə-zad keçmir?
-Yox, ay usta, sən heç bilirsən bizim keçmiş redaktor ona nə deyib? Deyib ki, bığımı təraş etdirərəm, bir şərtlə, sən də kabinetində portretini asdığın Leninin bığını-saqqalını o söz...

Gənc şair ətrafa nəzər saldı: - Bu söhbəti redaksiyada məndən savayı heç kim bilmir. Mən də görürəm ki, sən Allah bəndəsisən, deyirəm.
O gün gənc şair arada xəyala da getdi. Bir qış axşamı qəzet çapa gedəndən sonra köhnə redaktorla ikilikdə oturub yeyib-içmişdilər. Yollar buz bağlamışdı. Evə piyada getdirdilər. Parkın içindən ötüb-keçəndə redaktor Leninin qarla örtülmüş heykəlinə yaxınlaşdı. Gənc şair fikirləşdi ki, gör, redaktorun dahi rəhbərə nə qədər məhəbbəti var ki, gecənin bu aləmi onun heykəlinin qarını təmizləməyə belə əringəclik etmir. Amma birdən gözlərinə inanmadı. Redaktor yavaş-yavaş çıxıb oturdu heykəlin çiynində. Gənc şair təlaş içində ətrafa nəzər saldı. Redaktor da onun narahatlığını duymuşdu: «Qorxma, şair, bu gorbagor əlli ildir ki, öz qırmızı şüarları ilə minib bizim belimizə, at kimi ora-bura çapır, mən də heç olmasa, bir dəfə bu əbləhin çiyninə mindim ki, qoy bizə necə əzab-əziyyət verdiyini daşa dönmüş ruhuyla duysun!»… Sonra heykəlin çiynindən sürüşüb yerə endi. Siqaretini yandırıb qəmli bir səslə dedi: «Bəlkə, mənə qismət olmadı o günü görmək, amma sən gəncsən, inanıram ki, bir gün gələcək sən bu heykəlin burda izini-tozunu da görməyəcəksən… Unutma:

Dırnaq ilə daş qoparmaq dağidən,
Yaxşıdır namərdə yalvarmağidən…”
***
Bərbərxanadan redaksiyaya dönüb kabinetinə girər-girməz redaktor müavini sakitcə ona yaxınlaşıb soruşdu: -Bayaq o nə sözdü dedin, ay şair, nə bilim, söz var xalq içində…

Gənc şair təzə qırxılmış üzünü ovuşdura-ovuşdura, onun sözünü kəsib dedi: - Ay canım-gözüm, keçəl çarə bilsəydi, öz başına eləyərdi də…
Redaktor müavini qırsaqqız olub əl çəkmədi: - Vallah, şair, sən bilməmiş olmazsan, axı deyirlər şairlər Allaha yaxın olurlar. De görüm, nə edim ki, təzə redaktorun gözünə şirin görünüm? Bu yolsuzun biri yolsuz, heç Allahın salamını almır…».

Gənc şair bir az fikrə gedib dilləndi: - Əgər, doğurdan da, onun gözünə şirin görünmək istəyirsənsə, onda sənə bir məsləhət verim. Get qonşuluqdakı bərbərxanaya, bığını qırxdır, sonra gəl, gir redaktorun otağına, təzədən salam ver, hələ üstəlik ondan təzə raykoma da salam yolla, gör sənə nə deyəcək?!

Redaktor müavini elə də etdi. Bir neçə gün sonra məktublar şöbəsinin müdiri şairin kabinetinə girdi: - Şair, xəbərin var də, təzə redaktorla müavinin arasından su keçmir. Mənə de görüm bu nə sirdi? Axı bu redaktor zalım oğlu mənim gül kimi «Bəhlul Danəndənin cənub səfəri» satirik yazımın qabağına kötük yıxıb… Səni and verirəm nəşriyyatda toz basmış o qiymətli külliyyatına, mənə yol göstər! Redaktor müavini deyir ki, bu sirri ancaq sən bilirsən…
-Balam, bu təzə redaktor gələndən bəri nə yaman yerəbaxan olmusuz? Bir başınızı qaldırıb qarşınızdakı adamın üzünə də baxın da… Bir halda ki, sən buna sirr deyirsən, onda söyləyim, dur ayağa, get qonşuluqdakı bərbərxanaya, bığını qırxdır, sonra da gəl Bəhlul Danəndənin dilindən qələmə aldığın o felyetonu apar qoy redaktorun qabağına!

Məktublar şöbəsinin müdiri iki saatdan sonra yenə gənc şairin yanına gəldi. Bu dəfə sevincindən onu bağrına basdı: - Şair, sənə eşq olsun, məndən sənə əla bir qonaqlıq düşür, - dedi, -sənin sayəndə Bəhlul Danəndənin bəxti açıldı, bundan sonra yenə qamış atını minib, kəndbəkənd çapacaq, əyər-əskikləri üzə çıxaracaq. Amma heyif o bığıma, onu mənə hərbi xidmətdə rus generalı belə qırxdıra bilməmişdi.

…Üç-dörd aydan sonra bığsız redaksiya əməkdaşlarının hamısı jurnalistlər ittifaqına üzv oldu. Gənc şairlə xüsusi müxbir Qara Mətin həmkarlarının döşündəki qızılı qələm ucluğu olan nişana qibtə hissiylə baxsalar da, öz bığlarından vaz keçməyi ağıllarının ucundan belə keçirmirdilər.
***
Çox çəkmədi ki, keçmiş redaktor əlli yaşına çatmamış infarkt keçirdi. Az sonra dünyadan köçdü. Gənc şair ustadının xatirəsinə ehtiram əlaməti olaraq bığlarını bir az da uzatdı. Qara Mətin isə eldə-obada «Bığ Əli» adıyla tanınan xeyirxah bir kişinin oğluydu. Letuçka zamanı hər ikisinə irad tutanda redaktor deyindi: «Burdakıların hamısı mənim iş metodumu tez öyrəndilər. Amma siz ikiniz də tərssiniz, hələ də yazılarınızdan nə təsərrüfat qoxusu duyuram, nə də kənd-kəsək ab-havası, siz də yoldaşlarınız kimi məndən nümunə götürün, öyrənin də, goruma aparmayacağam ki?!» Hər dəfə təzə redaktor «gor» deyəndə gənc şair keçmiş redaktoru xatırlayırdı. Son vaxtlar tez-tez qatmaqarışıq yuxular görürdü. Görürdü ki, qarayanız, boynuyoğun, bığsız raykom əlinə özü boyda yekə qayçı götürüb, vəzifəli-vəzifəsiz rayondakı bütün kişilərin bığlarını kəsib-doğrayır. Sonra hündür kürsüyə çıxıb bar-bar bağırır ki, baxın, bu alətlə mən bığlarını qırxdıra bilmədiyim kişilərin ömrünü qayçılayacağam… Bu vaxt əyninə kəfən geymiş keçmiş redaktor kürsüyə çıxıb, acıqla raykomu süzürdü: «Kimi qorxuzursan, ay zalım oğlu, atan atam kimi kişilərə otuz yeddidə qənim kəsilmişdi, özün də mənim kimi kişilərə yetmiş yeddidə»… Dədə Qorqudsayağı səsi salonu zəlzələ kimi titrətdi. İclasdakı vəzifəli adamlar bircə anlıq elə bil o biri dünyaya — köhnə divarları get-gedə çat verən nəhəng gor evinə düşmüşdülər.

“Burda nə siyasət var, nə də ki, bir partiya.
Adamın vicdanını gətirirlər ortaya.
Vicdanlar darı boyda, vicdanlar yanar, sızlar,
Adam çox, vicdansa az, nə çoxdur vicdansızlar…”

Əyninə kəfən geymiş redaktorun çıxışı hamının ürəyindən tikan çıxartsa da, əlində yekə qayçı tutmuş raykoma tərəf baxıb əl çalmağa qorxurdular.Gənc şairsə arxa cərgədən ayağa qalxıb dəli kimi əl çalmışdı. «Bəs deyirlər tək əldən səs çıxmaz…» - deyə öz-özünə pıçıldayanda diksinib yuxudan oyanmışdı. “Rəhmətliyin ruhu yəqin bizim kimi aciz dirilərdən incikdi… Sabah mütləq gedib onun məzarını ziyarət edəcəyəm!..” Keçmiş redaktorun məzarına Qara Mətinlə birlikdə baş çəkdilər.

Bir dəfə yay günü məktublar şöbəsinin müdiri gənc şairi də götürüb meşədə ziyafət məclisinə apardı. Qonaqlığa gələnlərin çoxu vəzifə sahibləri idi. Gənc şairdən savayı, hamısı bığsız idi. Vəzifə onları bir-birinə yaxın, dost-doğma eləmişdi. Elə bil təbiətin bu gözəl güşəsi yalnız onlar üçün yaranmışdı. Meşəyə çökən sükutu qədəhlərin cingiltisi pozurdu. Bir də «Şırşır» bulağın həzin zümzüməsi. Kimsə şairdən xəbər aldı ki, təzə nə yazır? O da ayağa qalxıb əlindəki badəni yerə qoydu, boğazını arıtlayıb sözə başladı: - Mən bu gün sizə iki şeir oxuyacam, biri özümün «Bığ haqqında ballada»sıdı, ikincisi, rəhmətlik redaktorumuzun «O dünyadan məktub» şeiridir.

Bu zaman məktublar şöbəsinin müdiri onun pencəyinin ətəyindən dartıb astadan pıçıldadı: - Səni and verirəm əziz-giramilərinin canına, heç birini demə, ağlını başına cəm elə, bax gör buradakılar kimdir, nəçidilər.

Məclisdə hamı bir-birinə baxıb fikrə getdi. Kimi siqaret yandırdı, kimi də «Şırşır» bulağın, “Şəlalə”nin ətrafında keçmiş redaktorla yeyib-içdikləri günləri xatırlayıb dərindən ah çəkdi. Meşə də sanki doluxsunmuşdu, ağacların kirpik boyda yarpaqlarından yaş asılmışdı. Gənc şair ilk dəfə idi ki, məclisdə qalmaqal salırdı, məktublar şöbəsinin müdiri guya sərxoşdu deyə onu tez uzaqlaşdırıb maşınına sarı apardı: - Əgər bundan sonra səni belə məclislərə gətirsəm, onda mənim əba-əcdadıma lənət olsun! Beş dəqiqədən sonra burda olanların hamısını katibə çatdıracaqlar. Allah sənə gül kimi istedad verib, amma bir qram ağılın yoxdur! Yaxşı ki, redaktor burda deyil, Moskvaya müalicə olunmağa gedib, gələndən sonra bilsə, gör bizə nə toy tutacaq!
***
…Bir aydan sonra redaktor gəldi. Məsul katib bir-bir otaqları gəzib, pul yığdı: - Ayıbdı, bir şey alıb kişini evində ziyarət eləyək, xəstəyə baş çəkmək savabdı.

Redaktor işçilərinin gəlişindən xəbərdarmış kimi, onları qapıda özü qarşıladı. Qonaq otağında açılmış süfrəyə hər cür naz-nemət düzülmüşdü. Redaktor onları süfrəyə dəvət etdi. Onun yan-yörəsində iki pişik gəzib-dolaşırdı; biri qara, o biri kürən. Redaktora xoş gəlsin deyə bığsız əməkdaşlar az qaldı ki, pişiklərlə də hal-əhval tutsunlar. Gənc şairlə Qara Mətin bir-birlərinə baxıb xəlvətcə göz vurdular. Şair təkrar pişiklərə baxanda heyrətdən yerindəcə donub qaldı, ona bir an elə gəldi ki, bu pişiklərin ikisində də çatışmayan nəsə var. Amma nə oluduğunu bir an dərk edə bilmədi. Məktublar şöbəsinin müdiri zarafatla dedi ki, bunların biri şairdi, o biri də Qara Mətin. Hamı qəhqəhə çəkib güldü. Gənc şairin bədəni gizildədi, qulaqlarına keçmiş redaktorun səsi gəldi: - Yox, - dedi. Hamı lal-dinməzcə dönüb ona baxdı, elə bil onlar da keçmiş redaktorun səsini eşitdilər. - Diqqətlə baxın, bu pişiklər də sizə oxşayır, çünkü onların da bığını qırxıblar. Hamı dönüb redaktorun dizləri üstə xumarlanan pişiklərə baxdı. Doğurdan da, pişiklərin bığları qayçılanmışdı. Araya qəfil çökən sakitliyi redaktorun xəstəhal səsi pozdu: - Süfrəyə buyurun, nemətlərdən nuş eləyin!

Gənc şairlə Qara Mətin yenə bir-birinə baxıb göz-qaş etdilər. «Nuş edin» kəlməsindən sonra hər ikisinin qulağında redaktorun ən çox işlətdiyi ifadə səsləndi: «Goruma aparmayacağam ki?!» Bir azdan süfrəyə plov da gətirildi. Gənc şairlə Qara Mətin məmnun-məmnun çini buluddan boşqablarına plov çəkdilər. Süfrədəki hər nemətdən daddılar. Bığsız əməkdaşlarsa gah bir-birinə, gah da yuxarı başda oturan redaktora baxıb udqunurdular. Redaktor da hələ ağzına bir tikə qoymamış cibindən çıxardığı həblərdən bir-ikisini atdı. Sonra yavaş-yavaş öz boşqabına xırda qaşıqla kişmişli plovdan çəkdi, üstünə bir-iki tikə ət qoydu. Hamı gözləyirdi ki, redaktor ağzına bir qaşıq yemək aparsın, sonra onlar da yeməyə başlasınlar. Elə bu zaman redaktor gözlənilməz bir hərəkətlə onların ümidlərini puç elədi. O, qarşısındakı boşqabı pişiklərin qabağına qoydu. Onları tumarlaya-tumarlaya əzizlədi…

…Bığsız əməkdaşlar süfrədə get-gedə soyuyan xörəklərdən gözlərini çəkib aşağı başda ləzzətlə yeyib-içən bığlı əməkdaşlara - gənc şairlə Qara Mətinə həsədlə baxıb, tez-tez dərindən köks ötürürdülər.

…Xəstə redaktorla xudahafizləşib redaksiyaya qayıdanda kefi kök, damağı çağ gənc şair qəzetin bığsız əməkdaşlarına həvəslə «Bığ haqqında ballada»sını oxuyurdu.

Nurəddin Ədiloğlu
]]> Mehemmed Sat, 23 May 2026 09:03:22 +0000