edebi - Manera.Az https://manera.az/ edebi - Manera.Az DataLife Engine Vətəninə, dövlətinə, xalqına həsr olunan 80 illik ömür https://manera.az/index.php?newsid=18315 https://manera.az/index.php?newsid=18315 ]]>
Çağdaş Azərbaycan ziyalılığının, dövlətçilik təfəkkürünün və milli maraqlara sədaqət ənənəsinin daşıyıcısı olan dəyərli diplomat, fövqəladə və səlahiyyətli səfir Hüseyn Quliyevin mənalı ömür yoluna ehtiramla...

Bu gün 80 illik mənalı ömrünü Vətəninə, dövlətinə və xalqına həsr etmiş Azərbaycanın Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Hüseyn Rzaqulu oğlu Quliyevin yubileyi ərəfəsində onun haqqında ürəyimdən keçənləri qələmə almağı özümə mənəvi borc bildim.

Ömrün hər anı gözəldir. İnsan ömrü təbiətin fəsilləri kimi öz rəngini, öz hikmətini, öz işığını daşıyır. Baharın təravəti, yayın hərarəti, payızın kamalı, qışın müdrikliyi necə təbiətin bütöv ahəngini yaradırsa, ləyaqətlə yaşanmış ömür də zamanın yaddaşında elə bir iz buraxır ki, illər keçdikcə daha aydın görünür, daha böyük ehtiram doğurur. Hüseyn müəllimin ömür yolu da məhz belə talelərdəndir. Bu ömürdə xidmət var, sədaqət var, zəhmət var, dövlətə bağlılıq var, insanlara sevgi var.

Çağdaş Azərbaycan ziyalılığının tarixinə adını yazdıran elə şəxsiyyətlər var ki, onların çoxölçülü mənəvi portreti zamanın sərhədlərini aşaraq geniş bir mənəvi coğrafiyaya çevrilir. Hüseyn Quliyev də məhz bu qəbildən olan insanlardandır. O, daşıdığı məsuliyyət, qoruduğu etimad və təmsil etdiyi dövlətin nüfuzuna verdiyi töhfələrlə seçilib.

Hüseyn Rzaqulu oğlu Quliyev 23 iyun 1946-cı ildə Naxçıvanda dünyaya gəlib. Orta təhsilini Naxçıvan şəhərində alıb, daha sonra M.Əzizbəyov adına Azərbaycan Dövlət Neft və Kimya İnstitutunda mühəndis-texnoloq ixtisası üzrə ali təhsil alıb. Sonrakı illərdə həyat yolu onu daha böyük məsuliyyət meydanlarına aparıb. 1970–1991-ci illərdə Moskva şəhərində SSRİ Dövlət Təhlükəsizlik Komitəsinin əməkdaşı kimi çalışıb. 1978–1982-ci illərdə SSRİ-nin Kiprdəki səfirliyində birinci katib-müşavir, 1984–1990-cı illərdə SSRİ-nin Türkiyədəki səfirliyində birinci katib-müşavir kimi mühüm diplomatik fəaliyyət göstərib. 1991–1995-ci illərdə Xarici Kəşfiyyat Xidmətində çalışıb. 1995–1997-ci illərdə “İDİL” Türk inşaat şirkətinin Rusiya nümayəndəliyində, 1997–2007-ci illərdə Rusiyanın “Trans-Nafta” şirkətində vitse-prezident vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 2007–2009-cu illərdə Azərbaycan Respublikası Xarici İşlər Nazirliyində şöbə müdiri, 2009–2012-ci illərdə idarə rəisi kimi çalışıb. 2012-ci ildən etibarən Azərbaycan Respublikasının Özbəkistan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri kimi ölkəmizi yüksək peşəkarlıqla təmsil edir.

Bu zəngin və çoxşaxəli fəaliyyət yoluna diqqətlə baxanda aydın görünür ki, Hüseyn müəllimin ömür salnaməsi ayrı-ayrı vəzifələrin ardıcıllığı kimi yox, Azərbaycan dövlətçiliyinə xidmətin müxtəlif mərhələləri kimi oxunur. O, təhlükəsizlik sahəsində, diplomatik xidmət xəttində, iqtisadi əlaqələrin qurulması istiqamətində və beynəlxalq münasibətlər müstəvisində bir amala sadiq qalıb: dövlət maraqlarına sədaqət.

Belə bir ömür təsadüfən formalaşmır. Bu yolun mənəvi başlanğıcı ailədən, kökdən, tərbiyədən gəlir. Hüseyn müəllim elə bir ocağın övladıdır ki, həmin ocaq Azərbaycan yaddaşında mərdlik, sədaqət, təmizlik və Vətən sevgisi ilə yaşayır. Atası, “unudulmaz kəşfiyyatçı” kimi anılan Rzaqulu Quliyev peşə fəaliyyəti ilə yanaşı, yüksək mənəvi keyfiyyətləri, insanlara yaxınlığı, haqqın yanında dayanması ilə xalqın qəlbində dərin yer tutub. Mərhum prezident, ümummilli lider Heydər Əliyevin ailəsində böyüyən, o böyük məktəbin mənəvi nəfəsini duyan Rzaqulu Quliyevin övladı kimi Hüseyn müəllimin də həyat yolunda dövlətçilik ruhunun xüsusi bir xətt kimi uzanması tam təbiidir.

Bu gün ömür sarayının 80-ci qapısına yetişən yubilyar uzun illər müxtəlif dövrlərdə daşıdığı yüksək məsuliyyətli vəzifələrdə, eləcə də Azərbaycanın Özbəkistandakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri kimi fəaliyyət göstərdiyi illərdə bir çox bağlı qapıların açılmasına, yeni körpülərin qurulmasına, ölkələr və insanlar arasında etimad mühitinin güclənməsinə böyük töhfələr verib. O, öz aydınlığı, dövlətçilik ərkanına bağlılığı, sözdə və əməldə dürüstlüyü ilə seçilib. Ömrünün az qala iki qərinəsini Azərbaycan dövlətçiliyi naminə fəaliyyətə həsr edən Hüseyn müəllim harada çalışıbsa, özünü ləyaqətlə təmsil edib, etibarı qoruyub, adı ilə nüfuz qazanıb.

Mən Hüseyn müəllimi səciyyələndirən üç əsas keyfiyyəti xüsusilə qeyd etmək istəyirəm.

Birincisi, dövlətə sədaqətdir. Bu, onun həyat yolunun ana xəttidir. Vətənindən uzaqda yaşayıb Vətənə uzaqdan xidmət edən, Azərbaycan adını müxtəlif ölkələrdə ləyaqətlə təmsil edən, hər zaman milli maraqları üstün tutan bir insanın iç dünyasında dövlət sevgisi xüsusi bir məqam tutur. Hüseyn müəllim üçün vəzifə etimadın məsuliyyəti, bayrağın yükü, dövlət adının şərəfi mənasını daşıyıb.

İkincisi, insanlıq və sadəlikdir. Yüksək məqam sahibi olmaqla bərabər əlçatan qalmaq, insanlarla səmimi ünsiyyət qurmaq, qarşısına çıxan hər kəsdə əvvəlcə insanı görmək hər adama nəsib olmur. Onu tanıyanların dilində ən çox səslənən ifadələrdən biri məhz budur: “çox sadə insandır”. Bu sadəlik zahiri davranış çalarları ilə məhdudlaşmır; bu, onun daxili mədəniyyətindən, ailə tərbiyəsindən, həyat təcrübəsindən gələn dəyərdir.
Üçüncüsü, haqqa və ədalətə bağlılıqdır. İllər ərzində onda dürüstlüyü, insanlara yardım etmək əzmini, haqqın və ədalətin yanında dayanmaq bacarığını görmüşəm. Bu keyfiyyətlərindən saatlarla danışmaq olar. Hər nümunə onun xarakterinin daha bir işıqlı tərəfini açır. O, münasibətlərdə ölçünü qoruyan, sözdə səmimiyyətə, davranışda ləyaqətə üstünlük verən insanlardandır.

Mənim üçün Hüseyn müəllimlə bağlı ən yaddaqalan və qürurverici məqamlardan biri də şəxsi yaradıcılıq yolumun mühüm bir səhifəsi ilə bağlıdır. Gənc yazar olaraq 44 günlük Vətən müharibəsindən sonra qələmə aldığım və Azərbaycanın Birinci vitse-prezidenti Mehriban xanım Əliyevaya həsr etdiyim ikinci kitabım — “Qalib sərkərdənin zərif gücü — Mehriban Əliyeva” adlı əsərim üçün ön söz müəllifi qismində məhz Hüseyn müəllimə müraciət etdim. Bu müraciət mənim üçün həm yaradıcı məsuliyyət, həm də mənəvi həyəcan idi. Hüseyn müəllim kitabı böyük diqqətlə oxuyub, onu duyub, dəyərləndirib və ön söz müəllifi olmağı qəbul etdi. Bu qərar mənim üçün böyük etimad idi, eyni zamanda yaradıcılıq yoluma verilən dəyərin ifadəsi idi.
Daha sonra Mehriban xanım Əliyevanın ad günü ərəfəsində — avqustun 26-da həmin kitabın təntənəli imza günü Hüseyn müəllimin təşkilatçılığı ilə məhz Özbəkistan Respublikasında keçirildi. Bu mərasim böyük mədəni hadisəyə çevrildi. Özbəkistanın rəsmi dövlət nümayəndələrinin, Azərbaycandan dəvət olunan yüksək vəzifəli şəxslərin iştirakı ilə keçirilən həmin tədbirdə Azərbaycanın Birinci xanımının çoxşaxəli fəaliyyəti, humanitar missiyası, mədəniyyətə, təhsilə, milli-mənəvi dəyərlərə verdiyi töhfələr geniş şəkildə təqdim olundu. Bu tədbirin yüksək səviyyədə təşkili, onun məzmununa verilən diqqət, Azərbaycanın dövlətçilik və mədəniyyət xəttinin qardaş ölkədə ehtiramla təqdim olunması Hüseyn müəllimin təşkilatçılıq bacarığının, Azərbaycan adına göstərdiyi həssas münasibətin parlaq nümunəsi kimi yaddaşıma həkk olundu.

Bu fürsəti dəyərləndirib belə bir mənəvi mühiti birlikdə yaşamaq mənim üçün böyük qürur oldu. Bu hadisə bir daha göstərdi ki, Hüseyn müəllim üçün diplomatik fəaliyyət rəsmi təmsilçilik çərçivəsindən daha geniş məna daşıyır; o, həm də Azərbaycan həqiqətlərinin, Azərbaycan mədəniyyətinin, Azərbaycan qadınının nəcib simasının, Azərbaycan dövlətçiliyinin ali dəyərlərinin tanıdılması istiqamətində könüldən çalışan ziyalı diplomatdır.
Hüseyn müəllimin ömür yolu həm də bir ailə adamının, bir nəslin dəyərlərini yaşadan insanın ömür yoludur. O, harada çalışıbsa, ailəsini, milli kökünü, mənəvi dayaqlarını özü ilə aparıb. Böyük həyat təcrübəsi, müxtəlif ölkələrdə qazandığı müşahidələr, insan xarakterinə bələdliyi, hadisələrə soyuqqanlı yanaşmaq bacarığı onun şəxsiyyətinə ayrıca dərinlik verib. Yaşının bu müdrik çağında da gənclik enerjisini qoruyub saxlaması, daim hərəkətdə olması, həyata maraqla yanaşması, insanlarla ünsiyyətdən zövq alması onun daxili dinamizmini aydın göstərir.

Hüseyn Quliyev haqqında düşünərkən bir həqiqət bütün parlaqlığı ilə üzə çıxır: belə insanlar ömrün yalnız illərini yaşamırlar, hər ilin içinə məna, hər mərhələsinə isə ləyaqət möhürü vururlar. Onların həyatında zaman ard-arda düzülən təqvim vərəqləri ilə yadda qalmır, Vətənə xidmətin, dövlətə sədaqətin və insanlıq məsuliyyətinin ucaltdığı mənəvi pillələrlə dəyər qazanır. Elə buna görə də Hüseyn müəllimin 80 illik yubileyi ehtiram, qürur və mənəvi kamilliklə işıqlanan bir ömür salnaməsi kimi səslənir.

Bu ömür gün zirvəsində, müdriklik pilləsində onu tanıyan, sevən insanların ortaq bir arzusu var: Hüseyn müəllimin sağlam, gümrah, işıqlı ömrü uzun olsun; onun təcrübəsindən, həyat məktəbindən, mənəvi duruşundan hələ uzun illər faydalanaq. Çünki belə ömürlər təkcə bir ailənin, bir çevrənin, bir vəzifə sahibinin sərvəti sayılmır; belə ömürlər millətin mənəvi kapitalıdır.

Doğum günü münasibətilə qələmə aldığım bu yazıda onu səciyyələndirən üç əsas keyfiyyətdən söz açdım: dövlətə sədaqət, insanlıq və ədalət duyğusu. Əslində bu keyfiyyətlərin hər biri ayrıca bir ömür hekayəsidir. Hüseyn Quliyevin ömür yolu bir insan taleyindən daha böyük məna daşıyır; bu yol Vətənə bağlılığın, dövlətə sədaqətin, mənəvi bütövlüyün və ləyaqətli xidmətin zaman içində ucalan abidəsidir. Elə buna görə də bu şərəfli ömrə yazılan hər söz, göstərilən hər ehtiram əslində Azərbaycan dövlətçiliyinə xidmət etmiş bir ömür qarşısında duyulan mənəvi borcun ifadəsidir. Onu tanıyan, ona dəyər verən hər kəsin qəlbindən gələn səsi bu sətirlərdə ifadə edə bildimsə, bunu özüm üçün xoşbəxtlik sayıram.

Böyük qürur hissi ilə qeyd etmək istəyirəm ki, Hüseyn müəllimin 80 illik yubileyi ərəfəsində həyatının və fəaliyyətinin ən yaddaqalan, ən şərəfli məqamlarından ikisi ard-arda yaşanıb. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin Sərəncamı ilə onun 1-ci dərəcəli “Vətənə xidmətə görə” ordeni ilə təltif olunması uzunmüddətli səmərəli diplomatik fəaliyyətinə, dövlətə sədaqətlə bağlı xidmətlərinə verilən yüksək dəyərin parlaq ifadəsi kimi yadda qalıb. Eyni zamanda, iyunun 22-də Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyevin ölkədə diplomatik fəaliyyətini başa vuran Hüseyn müəllimi qəbul etməsi, iki ölkə arasında strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqliyin inkişafı naminə göstərdiyi səmərəli fəaliyyəti və şəxsi töhfəsini xüsusi vurğulaması, sonda isə ona Özbəkistan-Azərbaycan çoxşaxəli münasibətlərinin möhkəmləndirilməsinə verdiyi mühüm töhfələrə görə “Mexnat Şuxrati” ordenini təqdim etməsi bu mənalı ömrün, bu şərəfli xidmət yolunun ən uca qiymətlərindən biri kimi böyük ehtiram doğurur. Bu iki sevinc bir daha göstərir ki, Hüseyn müəllimin ömür yolu Vətənə sədaqətin, dövlətə xidmətin və beynəlxalq etimad qazanan ləyaqətli fəaliyyətin parlaq nümunəsidir.
Hörmətli Hüseyn müəllim!

Sizin 80 illik yubileyiniz münasibətilə ən səmimi təbriklərimi qəbul edin. Ömrünüzün hər anı ləyaqətin, zəhmətin, nəcibliyin, Vətən sevgisinin və dövlətə sədaqətin işığında keçib. Siz ailənizin şərəfli soyadını, atanızdan gələn mənəvi irsi və Azərbaycan dövlətinin etimadını böyük məsuliyyətlə daşıyıb, bu yolda özünüzə məxsus parlaq iz qoyubsunuz.

Arzu edirəm ki, bu nurani ömrün yeni səhifələri sizə cansağlığı, qəlb rahatlığı, ailə səadəti, övlad və nəvə-nəticə sevinci gətirsin. Qardaş Özbəkistanda Azərbaycanı təmsil etdiyiniz illərin işığı daim yolunuzu aydınlatsın. Sizi tanıyan hər kəsin qəlbində yaşayan ehtiram daha da ucalaraq davam etsin.

Doğum gününüz mübarək olsun, dəyərli Hüseyn müəllim.
Dərin hörmət və ehtiramla,

Aygül Bağırova
Yazıçı-publisist, “Qızıl qələm” mükafatı laureatı ]]> Mehemmed Mon, 22 Jun 2026 15:08:27 +0000 “Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri” kitabının təqdimatı olub https://manera.az/index.php?newsid=18311 https://manera.az/index.php?newsid=18311 ]]>
Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunda görkəmli ictimai və siyasi xadim, Türk Dövlətləri Təşkilatının Ağsaqqallar Şurasının üzvü professor Həsən Həsənovun "Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri" kitabının təqdimat mərasimi keçirilib.

Kitab bu günə qədər rus və macar dillərində çap olunsa da, ilk dəfə Azərbaycan dilində oxucuların ixtiyarına verilir.

Təqdimatda çıxış edən Türk Mədəniyyəti və İrsi Fondunun prezidenti Aktotı Raimkulova "Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri" kitabında Azərbaycan və macar xalqlarının dünyagörüşü, mifologiyası, musiqisi və ənənələri arasındakı çox maraqlı oxşarlıqlardan bəhs olunduğunu qeyd edib. O, kitabın böyük bir hissəsinin macarların və digər türk xalqlarının dillərinin oxşarlığına həsr olunduğunu deyib. Fondun prezidenti əsərin Azərbaycan və Macarıstan dövlətlərinin mədəni, ədəbi və tarixi bənzərliklərini öyrənmək istəyənlər üçün olduqca qiymətli bir mənbə olduğunu vurğulayıb.

Macarıstanın Azərbaycandakı səfiri Tamaş Torman əsərin ortaq linqvistik, tarixi, mifoloji və musiqi ənənələrimizə dair ədəbiyyatı zənginləşdirdiyini, bir-birimizi daha yaxşı anlamağa və tanımağa imkan verdiyini diqqətə çatdırıb. “Kitab müəllifin xalqlarımızın qədim tarixinə olan dərin marağını əks etdirir. Onun Macarıstan və Azərbaycanın qədim tarixi üzrə bilikləri heyrətamizdir”, - deyə səfir əlavə edib.

Nəşrin tarixçəsinə toxunan kitabın müəllifi Həsən Həsənov qədim türklərlə fin-uqor xalqları arasında qohumluq əlaqələrinin olduğunu diqqətə çatdırıb. O, 1980-ci illərdə Finlandiyanın Baş nazirinin Azərbaycana səfəri zamanı bu barədə keçirilən görüşü və maraqlı söhbətləri xatırladıb. Müəllif məhz bu tarixi-mədəni yaxınlığı əsas götürərək, sonradan diplomatik fəaliyyət üçün Macarıstanı seçdiyini və orada Azərbaycanı tanıdan 40 kitab nəşr etdirdiyini vurğulayıb.

Kitabın altayşünaslığın dəyərli nümunələrindən biri olduğunu qeyd edən Azərbaycanda Atatürk Mərkəzinin direktoru akademik Nizami Cəfərov deyib: “Həsən müəllimin apardığı müqayisələr birbaşa Azərbaycan və macar dillərindəki söz köklərinə əsaslanır. Müəllif bu dillər arasında birbaşa əlaqələrin olmadığını, oxşarlıqların ümumi Altay mənşəyindən qaynaqlandığını vurğulayır. Həmçinin hər iki dildə qorunub saxlanılan ortaq sözlər və qrammatik xüsusiyyətlər diqqətə çatdırılır. Kitabın böyük bir hissəsi dilçilik məsələlərinə həsr olunsa da, əsərdə ciddi etnoqrafik müqayisələr, tarixi proseslərin və siyasi coğrafiyanın dərindən təhlili də yer alıb”.

Əsərin yazılma məqsədinin kifayət qədər aktual və vacib olduğunun vurğulayan Milli Məclisin Ailə, qadın və uşaq problemləri komitəsinin sədri Hicran Hüseynova müasir dövrdə Azərbaycanın ortaq mədəni və tarixi dəyərlərin araşdırılmasına xüsusi diqqət yetirdiyini söyləyib. “Bu baxımdan, Həsən müəllimin Azərbaycan–Macarıstan elmi və mədəni əlaqələrinin inkişafındakı uğurlu fəaliyyəti hər kəsə məlumdur. Müəllif bu əsərlə iki xalq arasındakı mümkün və real tarixi bağları dərindən araşdıraraq, bu əlaqələrin elmi zəmində inkişafına dəyərli töhfə verib”, - deyə H.Hüseynova bildirib.

Qeyd edək ki, "Macar-Azərbaycan ortaq etnik kökləri" kitabında macar-türk xalqları arasında tarixi paralelləri və leksik əlaqələri sistemli şəkildə araşdırılır. Dyula Nemet, Layoş Liqeti, Zoltan Qomboç və digər macar alimlərinin türk dili haqqında irəli sürdükləri fikirlər ümumiləşdirərək mövzunun kompleks elmi təhlili təqdim olunur. Əsər macar-türk münasibətlərinin dərin tarixi köklərini və dil müstəvisində formalaşmış qarşılıqlı təsirləri aydın şəkildə ortaya qoyulması baxımından mühüm elmi əhəmiyyətə malikdir.

]]> Mehemmed Thu, 11 Jun 2026 09:59:14 +0000 "Dünya mənim içimdədir" adlı şeirlər və qəzəllər toplusu nəşr olunub https://manera.az/index.php?newsid=18300 https://manera.az/index.php?newsid=18300 ]]>

(Qəzəlxan şair Ustad Əfrahim Abbasın işıq üzü görmüş doqquzuncu ədəbi kitabının təqdimatı)

Son günlər ərzində işıq üzü görmüş yeni kitablardan biri də Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi, Azərbaycan Yazıçılar Birliyi, Azərbaycan Jurnalistlər Birliyi və Turan Yazarlar Birliyinin üzvü, Prezident mükafatçısı, Ümumrespublika ədəbi müsabiqəsinin qalibi, "Qızıl Qələm" Media Mükafatı, TYB-nin Ödülü, "Həməşəra" və "Nizami Gəncəvi" Fəxri Diplomları, "Turan Ödülü" laureatı, veteran pedaqoq, ədəbiyyatşünas, yazıçı-publisist, esseist, ustad şairimiz Əfrahim Abbasın "Dünya mənim içimdədir" adlı şeirlər və qəzəllər toplusudur.

Ümumi məlumat:
Kitabın adı: "Dünya mənim içimdədir" (Şeirlər və qəzəllər)
Müəllif: Əfrahim Abbas
Ön söz: Əlizadə Nuri (AYB-nin üzvü, “Dəfnə yarpağı”, “Hüseyn Cavid” və “Məmməd Araz” mükafatları laureatı, şair)
Korrektor və təqdimat: İlqar İsmayılzadə (fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, AYB, AJB və TYB-nin üzvü, yazıçı-publisist)
Nəşrə hazırlayan: "Həməşəra" mətbu orqanı
Naşir: "İmza" Nəşrlər Evi, Bakı
Nəşr olunduğu il: 2026
Çap növbəsi: Birinci
Kağız formatı: 60x90 1/16
Səhifə sayı: 188 səhifə.

Kitab barədə:
Kitab tanınmış şair Əlizadə Nurinin ustad şairimiz Əfrahim Abbasın yaradıcılığı və şeir sahəsində xüsusi peşəkarlığı barədə qələmə aldığı ön sözlə başlamış, ardınca mənim ustad şair Əfrahim müəllimin həyat yolu və ədəbi yaradıcılığı barədə geniş təqdimatımla davam etmişdir. Məhz bundan sonra onun qələmə aldığı onlarla bir-birindən gözəl və mənalı şeir və qəzəlləri təqdim edilmişdir.
Görkəmli ustad şairimiz Əfrahim Abbasın oxucularının görüşünə gəlmiş doqquzuncu kitabı onun müxtəlif illərdə qələmə aldığı və müxtəlif mövzuları ehtiva edən bir-birindən gözəl, sərrast və dərinmənalı şeirləri və qəzəllərinin toplusudur.
"Dünya mənim içimdədir" şeirlər və qəzəllər kitabı şairin illər boyu qəlbində yığılıb daşan düşüncələrinin, hisslərinin və mənəvi axtarışlarının poetik ifadəsidir. Kitabda yer almış 125-dən çox şeir və qəzəllərdə sevgi, vətən, ana, insan, zaman, həsrət, ayrılıq, ümid, inam və fəlsəfi düşüncələr öz sözünü deyir.

Ustad Əfrahim Abbasın doqquzuncu kitabı əslində oxuculara öz daxili dünyasına açılan bir pəncərə təqdim edir.
Həmin şeirlər və qəzəlləri oxuyarkən şairin daxili duyğularının nə qədər təmiz, saf və əsrarəngiz olduğu ilə yanaşı əsil və həqiqi ustad şair olduğunu təsbit etmək mümkündür.

Təşəkkür və arzular!
Burada fürsətdən istifadə edib Cəlilabad ədəbi mühitinin görkəmli siması və ustad şairlərindən olan Əfrahim müəllim Abbası nəşr edilmiş sayca doqquzuncu kitabı münasibətilə ürəkdən təbrik edir, kitabın nəşrə hazırlanması sahəsində mənə göstərdiyi etimada görə səmimi minnətdarlığımı bildirirəm!

Ədəbi mühitimizin ustad şairi, eyni halda öz davranışı və danışığı ilə ziyalı siması və "Əfrahim dədə"sinə çevrilmiş dəyərlimiz Əfrahim müəllimə Ulu Tanrıdan uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!
Bu arada kitabın yüksək keyfiyyətlə nəşrində rolu olmuş "İmza" Nəşrlər Evinin rəhbəri, dəyərli qardaşım Səbuhi bəy Aslana və eləcə də kitabın peşəkar dizayneri, dəyərlimiz Nigar xanım Sadıqovaya təşəkkürümü bildirir, onların hər birinin məsud olmasını arzulayıram!

İlqar İsmayılzadə
fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, yazıçı-publisist

]]> Mehemmed Mon, 08 Jun 2026 12:52:04 +0000 Sabir Abdinin kitab təqdimatı keçirilib https://manera.az/index.php?newsid=18299 https://manera.az/index.php?newsid=18299 ]]>
Hüquqşünas, sabiq prokuror, hazırda vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olan, eyni zamanda poeziya yaradıcılığı ilə seçilən şair Sabir Abdinin yeni çapdan çıxmış “Əlvida deyirəm ayrılıqlara” adlı şeirlər kitabının təqdimatı keçirilib.

“Qanun” Nəşriyyatında baş tutan tədbirdə şairlər, yazıçılar, kitabsevərlər, Sabir Abdinin oxucuları və dostları iştirak ediblər.

Təqdimat mərasimində professor Asif Rüstəmli çıxış edərək Sabir Abdinin yaradıcılığı, yeni kitabı, poetik dünyası və poeziyası haqqında geniş məruzə ilə çıxış edib. Professor qeyd edib ki, Sabir Abdinin şeirlərində insan duyğuları, vətən sevgisi və həyat müşahidələri xüsusi poetik ahənglə ifadə olunur.
Sabir Abdin (Abdinov Sabir Məzlumağa oğlu) 1962-ci il yanvarın 16-da Bakı şəhərində anadan olub. 1979-cu ildə Yardımlı rayonunda orta məktəbi bitirib. 1988-ci ildə S.M.Kirov adına Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) Hüquq fakültəsini başa vurub. Uzun illər prokurorluq orqanlarında çalışıb, baş ədliyyə müşaviri olub. 2022-ci ilin yanvar ayında yaş həddi ilə əlaqədar təqaüdə göndərilib.

Hazırda vəkillik fəaliyyəti ilə məşğul olan Sabir Abdin Azərbaycan Respublikası Vəkillər Kollegiyasının və Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvüdür. O, məktəb illərindən ədəbi yaradıcılıqla məşğuldur.

“Əlvida deyirəm ayrılıqlara” kitabı müəllifin “Demə, mənə, heç nə demə”, “Qınamasın bu yurd məni”, “Mənə dəniz verin”, “Sənə məktublarım”, “Sizsiz, sizinlə” və “Adını sən seç” kitablarından sonra oxucularla növbəti görüşüdür.

Yeni kitabda müəllifin işığa, ümidə və sevgiyə ünvanlanan poetik duyğuları yer alıb. Şeirlərinə yüzdən artıq mahnı bəstələnən Sabir Abdinin yaradıcılığı insan hisslərini, kədərini və həyat müşahidələrini poetik dillə əks etdirir.

]]> Mehemmed Mon, 25 May 2026 06:56:43 +0000 “Həsrətimin ünvanı” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib https://manera.az/index.php?newsid=18296 https://manera.az/index.php?newsid=18296 ]]> “Həsrətimin ünvanı” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib
“LIBRAFF” kitab mağazaları şəbəkəsinin Park Akademiya filialında tanınmış qələm sahibi, şair, yazıçı və jurnalist Sədaqət Kərimovanın “Həsrətimin ünvanı” adlı kitabının təqdimat mərasimi keçirilmişdir. Əsərləri ləzgi, Azərbaycan, rus və türk dillərində nəşr olunan müəllifin yenicə işıq üzü görmüş bu kitabına onun ləzgi dilində qələmə aldığı roman, povest və hekayələrin Azərbaycan dilinə tərcümələri daxil edilmişdir.

Tərcümələri müəllifin özü etmişdir. Bu isə əsərlərin yalnız məzmununun deyil, həm də ruhunun, üslubunun, milli koloritinin və orijinal poetikasının qorunub saxlanmasına imkan yaratmışdır. Sədaqət Kərimova iki dil arasında son dərəcə incə və həssas bir körpü yaradaraq əsərlərin emosional dərinliyini, obrazlı ifadə tərzini və mənəvi nəfəsini itirmədən oxucuya çatdırmağa çalışmışdır.

Qeyd etmək lazımdır ki, müəllifin yaradıcılığında ləzgi xalqının etnoqrafiyası, adət-ənənələri, milli-mənəvi dəyərləri və zəngin folklor dünyası xüsusi yer tutur. Bu baxımdan kitaba daxil edilmiş əsərlər oxucuya yalnız bədii-estetik zövq bəxş etmir, eyni zamanda Azərbaycan oxucusunun qədim bir xalqın mənəvi aləmi, həyat tərzi, mədəni mühiti və əsrlərdən süzülüb gələn ənənələri ilə daha yaxından tanış olmasına imkan yaradır.

Sədaqət Kərimova qonaqları salamlayaraq qeyd etdi ki, qələm adamlarının ən etibarlı dostları onların vəfalı oxucularıdır və yazıçı həyatının ən məsuliyyətli, eyni zamanda ən xoşbəxt anları məhz oxucularla görüş anlarıdır. Çünki yazıçı oxucunun qarşısına yalnız kitabı ilə deyil, ruhu ilə çıxır. Ən əziz, ən doğma insanlarından belə gizlədiyi sirləri, qəlbindəki fırtınaları, dəruni arzularını, həyəcanlarını və ağrılarını məhz oxucularına etibar edir.

“İllər bəzən ən yaxın bildiyim insanları müxtəlif səbəblərlə məndən uzaq sala bilib. Amma kitablarımın mənə qazandırdığı həqiqi dostları əlimdən ala bilməyib. Çünki kitab vasitəsilə yaranan dostluq adi tanışlıq deyil, ruhların görüşüdür”, – deyən müəllif daha sonra sözü qonaqlara verdi.

Dağıstan Respublikasının Azərbaycandakı daimi nümayəndəsi Əliyar Abdullayev, “Samur” Ləzgi Milli Mədəni Mərkəzi İctimai Birliyinin sədri İmran Rzayev, Şuşa fatehi, polkovnik Rəşad Aslanov müəllifin yaradıcılığı ilə bağlı ürək sözlərini bölüşdülər, onun çoxşaxəli fəaliyyətindən, milli mədəniyyətin qorunması istiqamətində gördüyü işlərdən danışdılar.

Təqdimat mərasiminə tanınmış qələm sahiblərinin çoxsaylı qatılması tədbirə xüsusi rəng və məna qatmışdı. Yazıçı-publisist Əli Şamilin, jurnalist və bloger Lətif Şamxalın, müəllifin bir neçə kitabının redaktoru Mehriban Cəfərovanın, tənqidçi Sədaqət Kamalın, jurnalist Nəzakət Kərimovanın çıxışları böyük maraqla qarşılandı.

Tədbirdə iştirak edən tanınmış alimlərin çıxışları da yaddaqalan oldu. Rəfayət Əlimirzəyeva, Hilal Məmmədov və Şafi Danyalov müəllifin yaradıcılığı haqqında dəyərli fikirlər səsləndirdilər. Tanınmış şair Bəydadaş Cəfərlinin olduqca emosional və odlu-alovlu çıxışı iştirakçıların ürəyincə oldu.

Çıxış edənlər arasında Sədaqət Kərimovanın şeirlərini rus dilinə tərcümə edən şair Aleksandr Rodionov və gənc qələm sahibi Əfsər Abdullayev də var idi. Müəllifin uzun illər rəhbərlik etdiyi “Suvar” ansamblının indiki bədii rəhbəri Zavir Nəcəfovun təbriki maraqla qarşılandı. Ansamblın solistləri Cavahir Abdulova və Roza Hacımuradova poetik-musiqili təbrikləri ilə tədbirə xüsusi bir ovqat və əlvanlıq gətirdilər.

Həmin səmimi və duyğulu əhval-ruhiyyəni müəllifin balaca oxucuları davam etdirdilər. Sədaqət Kərimovanın şeirlərini əzbər söyləyən Sariyat Həmidova və Səbinə Şixkərimova öz parlaq istedadları və duyğulu çıxışları ilə tədbir iştirakçılarını heyran etdilər.

Olduqca səmimi və yüksək əhval-ruhiyyə şəraitində keçən tədbirin sonunda səbəbkar yeni kitabını öz imzası ilə oxucularına ərməğan etdi. Bu dəfə də oxucular sevimli yazıçını çiçək yağışına tutmuşdular. Sədaqət Kərimova isə öz gözəl ənənəsinə sadiq qalaraq ona təqdim olunan çiçək dəstələrini pərəstişkarlarına bağışladı.
Bir sözlə, “LIBRAFF” şəbəkəsinin Park Akademiya filialında sadəcə kitab təqdimatı deyil, sözün, ədəbiyyatın, mənəvi yaxınlığın və oxucu sevgisinin əsl bayramı yaşandı.

]]> Mehemmed Sun, 24 May 2026 20:08:02 +0000 “Elə ki darıxdın” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib https://manera.az/index.php?newsid=18295 https://manera.az/index.php?newsid=18295 ]]>
Mayın 23-də Litera kitab mağazasında ADU-nun əməkdaşı, Prezident təqaüdçüsü, şair Tural Cəfərlinin “Elə ki darıxdın” kitabının təqdimat mərasimi keçirilib.

Təqdimat mərasimində ədəbi-ictimai xadimlər, müəllifin qələm dostları və media mənsubları iştirak ediblər.
Mərasimdə çıxış edənlərdən millət vəkili, yazıçı Aqil Abbas, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin katibi, şair, esseist Səlim Babullaoğlu, yazıçı İlham Əziz, yazıçı Nihat Pir, şair Vahid Əlioğlu, dosent Nəsir Xankişiyev müəllifin ədəbi fəaliyyəti və kitabı haqqında fikirlərini bölüşüblər.

Qeyd olunub ki, “Elə ki darıxdın” kitabı müasir oxucunun emosional dünyasına toxunan nümunələrdən biridir.

Tədbirdə müəllif yaradıcılıq prosesi, kitabın ərsəyə gəlmə mərhələsi və gələcək ədəbi faəliyyəti ilə bağlı fikirlərini bölüşüb.

Qiraətçilər tərəfindən müəllifin şeirləri səsləndirilib, oxucuların sualları cavablandırılıb.

Sonda müəllif oxucular üçün kitablarını imzalayıb, xatirə fotoları çəkdirilib.





]]> Mehemmed Sun, 24 May 2026 20:03:43 +0000 Bığ haqqında ballada... - Nurəddin Ədiloğlu https://manera.az/index.php?newsid=18289 https://manera.az/index.php?newsid=18289 ]]>
Həyatdan vaxtsız köçmüş şair Vaqif Hüseynovun xatirəsinə

Bu əhvalat ötən əsrin yetmişinci illərində baş verib. Ədəbiyyat aləmində indi «Xoşgün» təxəllüslü ilə tanınan qocaman şair o zaman rayon qəzetində çalışırdı. Bəlağətli nitqi ilə hamını özünə valeh edən enlibığlı, qıvrımsaçlı redaktor onun şeirlərini qəzetin “Şənbə guşəsi”ndə dərc edərdi... Günlərin bir günü rayona təzə raykom təyin olundu. Zalım oğlu elə bil yuxarıdan xüsusi göstərişiylə gəlmişdi. Bığlı kadrları çıxarıb, bığsızları irəli çəkirdi. Bir gün növbə enlibığlı redaktora da çatdı. Raykom redaktor vəsifəsini özü kimi bığsız, qarayanız, yaşı əllini ötmüş partiya mənsubuna həvalə etdi. O, «Şənbə guşəsi»ni Xoşgünün üzünə bağlayıb: - Bu sizin üçün nə ədəbiyyat qəzetidir, nə də incəsənət… Bu nədir? Hərə özünə bir qondarma təxəllüs götürüb. Bundan sonra kimin familiyası nədir, imzasını elə də yazsın. Nədən yazmağı, necə yazmağı isə məndən öyrənin!.. Göruma aparmayacağam ki?!.

O gündən gənc şair tez-tez xəyala dalıb ötən günlərin xiffətini çəkirdi, hətta təzə şeirlərini «Küsgün» təxəllüsü ilə yazırdı. «Təzə redaktorun qəlbinə necə yol tapaq? Nə edək ki, işimiz əvvəlki kimi rəvan getsin?» deyə qəzet əməkdaşları bir-birini sorğu-suala tuturdular. Təzə redaktor onlara keçmiş redaktorla görüşüb, hal-əhval tutmağı yasaq etmişdi: «Əgər katib eşidib-bilsə, çağırıb büroda dərinizə saman təpər!» Saçlarına seyrək dən düşmüş təzə redaktor illərlə raykomda qazandığı iş təcrübəsini redaksiyada tətbiq edirdi. Heç kim onun kabinetinin qapısını döymədən, pencəyinin yaxasını düymələmədən içəri keçə bilməzdi. Onun «Bilmədiyinizi məndən öyrənin, a bala, goruma aparmayacağam ki?!» kəlamı ştatdankənar müxbirlərin də dilində əzbər olmuşdu.

...Gənc şair dərindən köks ötürüb, ayağa qalxdı: -Eh, dostlar, söz var xalq içində, söz də var xülq içində - deyib redaksiyanın həyətinə çıxdı.
***
Saç-saqqalı uzanmışdı. Təzə redaktor günlərlə, həftələrlə onun üzünü görmürdü. O bədbin ovqatla yazdığı şerləri paytaxtda çıxan qəzetlərə göndərərdi. Bir dəfə şeirindən sitat gətirən tənqidçi “Küskün” təxəllüsünə görə onu qınayıb yazırdı ki: “insanların taleyinə doğan kommunizm günəşinin işığında sizin kimi azad şairə bu təxəllüs yaraşmır...”

Keçmiş redaktor həmişə şeirlərinə əl gəzdirərdi, bəzən bir uğurlu misrasına görə onu tərifləyərdi. O da ruhlanıb yeni-yeni şeirlər yazardı. İndi düşünürdü, bəlkə gedib onunla görüşsün?! Bəs harada? Birinci katibin hər yerdə gözü-qulağı vardı. Say-seçmə kişilərin ömrünü qayçılayan katib şairin yaddaşına orta əsrlərin zalım şah obrazı kimi həkk olunmuşdu... Fikirlər içində bir də gördü ki, redaksiyanın qonşuluğundakı bərbərxanaya çatıb. Üz-gözündən nur yağan usta onun saç-saqqalına əl gəzdirə-gəzdirə soruşdu: - Şair, çoxdandır ki, qəzetdə şerin çıxmır?

-Şeir nədir, ay usta, adam bu təzə redaktorun bığının altından heç ürəyi istəyən məqaləni belə keçirə bilmir.

Usta güzgüdən ona baxıb gülümsündü: - Şair, mən səni ayıq adam bilirdim, rəhmətliyin oğlu, bəyəm onun bığı var ki, altından da nəsə keçirəsən?
- Eh, ay usta, türkün məsəli…

Usta sınayıcı nəzərlərlə onu süzdü: - Hə, şair, sənə bir söz deyəcəm, amma öz aramızda qalsın, onun bığını mən qırxmışam. Gecənin bir aləmi evimə gəlmişdi, dedi, sabah tezdən büro iclası olacaq, katib o lopabığ redaktorun pişiyini ağaca dırmaşdıracaq. Elə də oldu…

- Bilirəm, ay usta, bilirəm, əgər bizim redaktor bığını qırxdırsaydı, vəzifəsini də qoruyucaqdı, bizi də…

Usta yenə mənalı-mənalı ona baxıb gülümsündü: -Sən heç raykomun yeni kadrlarına fikir vermisən? Gör, nə qədər qadını müdir vəzifəsinə təyin edib. Axı, onların anadangəlmə bığı yoxdur!

- Hə, ay usta, Allah sənin üzünə baxıb, əgər qadınları da bığlı-saqqallı yaratsaydı, indi vəzifəyə görə sənin evində səhərəcən növbə olardı!..
Hər ikisi ucadan güldü. Sonra usta soruşdu: - Bəs sənin fikrin nədir, ürəyindən vəzifə-zad keçmir?
-Yox, ay usta, sən heç bilirsən bizim keçmiş redaktor ona nə deyib? Deyib ki, bığımı təraş etdirərəm, bir şərtlə, sən də kabinetində portretini asdığın Leninin bığını-saqqalını o söz...

Gənc şair ətrafa nəzər saldı: - Bu söhbəti redaksiyada məndən savayı heç kim bilmir. Mən də görürəm ki, sən Allah bəndəsisən, deyirəm.
O gün gənc şair arada xəyala da getdi. Bir qış axşamı qəzet çapa gedəndən sonra köhnə redaktorla ikilikdə oturub yeyib-içmişdilər. Yollar buz bağlamışdı. Evə piyada getdirdilər. Parkın içindən ötüb-keçəndə redaktor Leninin qarla örtülmüş heykəlinə yaxınlaşdı. Gənc şair fikirləşdi ki, gör, redaktorun dahi rəhbərə nə qədər məhəbbəti var ki, gecənin bu aləmi onun heykəlinin qarını təmizləməyə belə əringəclik etmir. Amma birdən gözlərinə inanmadı. Redaktor yavaş-yavaş çıxıb oturdu heykəlin çiynində. Gənc şair təlaş içində ətrafa nəzər saldı. Redaktor da onun narahatlığını duymuşdu: «Qorxma, şair, bu gorbagor əlli ildir ki, öz qırmızı şüarları ilə minib bizim belimizə, at kimi ora-bura çapır, mən də heç olmasa, bir dəfə bu əbləhin çiyninə mindim ki, qoy bizə necə əzab-əziyyət verdiyini daşa dönmüş ruhuyla duysun!»… Sonra heykəlin çiynindən sürüşüb yerə endi. Siqaretini yandırıb qəmli bir səslə dedi: «Bəlkə, mənə qismət olmadı o günü görmək, amma sən gəncsən, inanıram ki, bir gün gələcək sən bu heykəlin burda izini-tozunu da görməyəcəksən… Unutma:

Dırnaq ilə daş qoparmaq dağidən,
Yaxşıdır namərdə yalvarmağidən…”
***
Bərbərxanadan redaksiyaya dönüb kabinetinə girər-girməz redaktor müavini sakitcə ona yaxınlaşıb soruşdu: -Bayaq o nə sözdü dedin, ay şair, nə bilim, söz var xalq içində…

Gənc şair təzə qırxılmış üzünü ovuşdura-ovuşdura, onun sözünü kəsib dedi: - Ay canım-gözüm, keçəl çarə bilsəydi, öz başına eləyərdi də…
Redaktor müavini qırsaqqız olub əl çəkmədi: - Vallah, şair, sən bilməmiş olmazsan, axı deyirlər şairlər Allaha yaxın olurlar. De görüm, nə edim ki, təzə redaktorun gözünə şirin görünüm? Bu yolsuzun biri yolsuz, heç Allahın salamını almır…».

Gənc şair bir az fikrə gedib dilləndi: - Əgər, doğurdan da, onun gözünə şirin görünmək istəyirsənsə, onda sənə bir məsləhət verim. Get qonşuluqdakı bərbərxanaya, bığını qırxdır, sonra gəl, gir redaktorun otağına, təzədən salam ver, hələ üstəlik ondan təzə raykoma da salam yolla, gör sənə nə deyəcək?!

Redaktor müavini elə də etdi. Bir neçə gün sonra məktublar şöbəsinin müdiri şairin kabinetinə girdi: - Şair, xəbərin var də, təzə redaktorla müavinin arasından su keçmir. Mənə de görüm bu nə sirdi? Axı bu redaktor zalım oğlu mənim gül kimi «Bəhlul Danəndənin cənub səfəri» satirik yazımın qabağına kötük yıxıb… Səni and verirəm nəşriyyatda toz basmış o qiymətli külliyyatına, mənə yol göstər! Redaktor müavini deyir ki, bu sirri ancaq sən bilirsən…
-Balam, bu təzə redaktor gələndən bəri nə yaman yerəbaxan olmusuz? Bir başınızı qaldırıb qarşınızdakı adamın üzünə də baxın da… Bir halda ki, sən buna sirr deyirsən, onda söyləyim, dur ayağa, get qonşuluqdakı bərbərxanaya, bığını qırxdır, sonra da gəl Bəhlul Danəndənin dilindən qələmə aldığın o felyetonu apar qoy redaktorun qabağına!

Məktublar şöbəsinin müdiri iki saatdan sonra yenə gənc şairin yanına gəldi. Bu dəfə sevincindən onu bağrına basdı: - Şair, sənə eşq olsun, məndən sənə əla bir qonaqlıq düşür, - dedi, -sənin sayəndə Bəhlul Danəndənin bəxti açıldı, bundan sonra yenə qamış atını minib, kəndbəkənd çapacaq, əyər-əskikləri üzə çıxaracaq. Amma heyif o bığıma, onu mənə hərbi xidmətdə rus generalı belə qırxdıra bilməmişdi.

…Üç-dörd aydan sonra bığsız redaksiya əməkdaşlarının hamısı jurnalistlər ittifaqına üzv oldu. Gənc şairlə xüsusi müxbir Qara Mətin həmkarlarının döşündəki qızılı qələm ucluğu olan nişana qibtə hissiylə baxsalar da, öz bığlarından vaz keçməyi ağıllarının ucundan belə keçirmirdilər.
***
Çox çəkmədi ki, keçmiş redaktor əlli yaşına çatmamış infarkt keçirdi. Az sonra dünyadan köçdü. Gənc şair ustadının xatirəsinə ehtiram əlaməti olaraq bığlarını bir az da uzatdı. Qara Mətin isə eldə-obada «Bığ Əli» adıyla tanınan xeyirxah bir kişinin oğluydu. Letuçka zamanı hər ikisinə irad tutanda redaktor deyindi: «Burdakıların hamısı mənim iş metodumu tez öyrəndilər. Amma siz ikiniz də tərssiniz, hələ də yazılarınızdan nə təsərrüfat qoxusu duyuram, nə də kənd-kəsək ab-havası, siz də yoldaşlarınız kimi məndən nümunə götürün, öyrənin də, goruma aparmayacağam ki?!» Hər dəfə təzə redaktor «gor» deyəndə gənc şair keçmiş redaktoru xatırlayırdı. Son vaxtlar tez-tez qatmaqarışıq yuxular görürdü. Görürdü ki, qarayanız, boynuyoğun, bığsız raykom əlinə özü boyda yekə qayçı götürüb, vəzifəli-vəzifəsiz rayondakı bütün kişilərin bığlarını kəsib-doğrayır. Sonra hündür kürsüyə çıxıb bar-bar bağırır ki, baxın, bu alətlə mən bığlarını qırxdıra bilmədiyim kişilərin ömrünü qayçılayacağam… Bu vaxt əyninə kəfən geymiş keçmiş redaktor kürsüyə çıxıb, acıqla raykomu süzürdü: «Kimi qorxuzursan, ay zalım oğlu, atan atam kimi kişilərə otuz yeddidə qənim kəsilmişdi, özün də mənim kimi kişilərə yetmiş yeddidə»… Dədə Qorqudsayağı səsi salonu zəlzələ kimi titrətdi. İclasdakı vəzifəli adamlar bircə anlıq elə bil o biri dünyaya — köhnə divarları get-gedə çat verən nəhəng gor evinə düşmüşdülər.

“Burda nə siyasət var, nə də ki, bir partiya.
Adamın vicdanını gətirirlər ortaya.
Vicdanlar darı boyda, vicdanlar yanar, sızlar,
Adam çox, vicdansa az, nə çoxdur vicdansızlar…”

Əyninə kəfən geymiş redaktorun çıxışı hamının ürəyindən tikan çıxartsa da, əlində yekə qayçı tutmuş raykoma tərəf baxıb əl çalmağa qorxurdular.Gənc şairsə arxa cərgədən ayağa qalxıb dəli kimi əl çalmışdı. «Bəs deyirlər tək əldən səs çıxmaz…» - deyə öz-özünə pıçıldayanda diksinib yuxudan oyanmışdı. “Rəhmətliyin ruhu yəqin bizim kimi aciz dirilərdən incikdi… Sabah mütləq gedib onun məzarını ziyarət edəcəyəm!..” Keçmiş redaktorun məzarına Qara Mətinlə birlikdə baş çəkdilər.

Bir dəfə yay günü məktublar şöbəsinin müdiri gənc şairi də götürüb meşədə ziyafət məclisinə apardı. Qonaqlığa gələnlərin çoxu vəzifə sahibləri idi. Gənc şairdən savayı, hamısı bığsız idi. Vəzifə onları bir-birinə yaxın, dost-doğma eləmişdi. Elə bil təbiətin bu gözəl güşəsi yalnız onlar üçün yaranmışdı. Meşəyə çökən sükutu qədəhlərin cingiltisi pozurdu. Bir də «Şırşır» bulağın həzin zümzüməsi. Kimsə şairdən xəbər aldı ki, təzə nə yazır? O da ayağa qalxıb əlindəki badəni yerə qoydu, boğazını arıtlayıb sözə başladı: - Mən bu gün sizə iki şeir oxuyacam, biri özümün «Bığ haqqında ballada»sıdı, ikincisi, rəhmətlik redaktorumuzun «O dünyadan məktub» şeiridir.

Bu zaman məktublar şöbəsinin müdiri onun pencəyinin ətəyindən dartıb astadan pıçıldadı: - Səni and verirəm əziz-giramilərinin canına, heç birini demə, ağlını başına cəm elə, bax gör buradakılar kimdir, nəçidilər.

Məclisdə hamı bir-birinə baxıb fikrə getdi. Kimi siqaret yandırdı, kimi də «Şırşır» bulağın, “Şəlalə”nin ətrafında keçmiş redaktorla yeyib-içdikləri günləri xatırlayıb dərindən ah çəkdi. Meşə də sanki doluxsunmuşdu, ağacların kirpik boyda yarpaqlarından yaş asılmışdı. Gənc şair ilk dəfə idi ki, məclisdə qalmaqal salırdı, məktublar şöbəsinin müdiri guya sərxoşdu deyə onu tez uzaqlaşdırıb maşınına sarı apardı: - Əgər bundan sonra səni belə məclislərə gətirsəm, onda mənim əba-əcdadıma lənət olsun! Beş dəqiqədən sonra burda olanların hamısını katibə çatdıracaqlar. Allah sənə gül kimi istedad verib, amma bir qram ağılın yoxdur! Yaxşı ki, redaktor burda deyil, Moskvaya müalicə olunmağa gedib, gələndən sonra bilsə, gör bizə nə toy tutacaq!
***
…Bir aydan sonra redaktor gəldi. Məsul katib bir-bir otaqları gəzib, pul yığdı: - Ayıbdı, bir şey alıb kişini evində ziyarət eləyək, xəstəyə baş çəkmək savabdı.

Redaktor işçilərinin gəlişindən xəbərdarmış kimi, onları qapıda özü qarşıladı. Qonaq otağında açılmış süfrəyə hər cür naz-nemət düzülmüşdü. Redaktor onları süfrəyə dəvət etdi. Onun yan-yörəsində iki pişik gəzib-dolaşırdı; biri qara, o biri kürən. Redaktora xoş gəlsin deyə bığsız əməkdaşlar az qaldı ki, pişiklərlə də hal-əhval tutsunlar. Gənc şairlə Qara Mətin bir-birlərinə baxıb xəlvətcə göz vurdular. Şair təkrar pişiklərə baxanda heyrətdən yerindəcə donub qaldı, ona bir an elə gəldi ki, bu pişiklərin ikisində də çatışmayan nəsə var. Amma nə oluduğunu bir an dərk edə bilmədi. Məktublar şöbəsinin müdiri zarafatla dedi ki, bunların biri şairdi, o biri də Qara Mətin. Hamı qəhqəhə çəkib güldü. Gənc şairin bədəni gizildədi, qulaqlarına keçmiş redaktorun səsi gəldi: - Yox, - dedi. Hamı lal-dinməzcə dönüb ona baxdı, elə bil onlar da keçmiş redaktorun səsini eşitdilər. - Diqqətlə baxın, bu pişiklər də sizə oxşayır, çünkü onların da bığını qırxıblar. Hamı dönüb redaktorun dizləri üstə xumarlanan pişiklərə baxdı. Doğurdan da, pişiklərin bığları qayçılanmışdı. Araya qəfil çökən sakitliyi redaktorun xəstəhal səsi pozdu: - Süfrəyə buyurun, nemətlərdən nuş eləyin!

Gənc şairlə Qara Mətin yenə bir-birinə baxıb göz-qaş etdilər. «Nuş edin» kəlməsindən sonra hər ikisinin qulağında redaktorun ən çox işlətdiyi ifadə səsləndi: «Goruma aparmayacağam ki?!» Bir azdan süfrəyə plov da gətirildi. Gənc şairlə Qara Mətin məmnun-məmnun çini buluddan boşqablarına plov çəkdilər. Süfrədəki hər nemətdən daddılar. Bığsız əməkdaşlarsa gah bir-birinə, gah da yuxarı başda oturan redaktora baxıb udqunurdular. Redaktor da hələ ağzına bir tikə qoymamış cibindən çıxardığı həblərdən bir-ikisini atdı. Sonra yavaş-yavaş öz boşqabına xırda qaşıqla kişmişli plovdan çəkdi, üstünə bir-iki tikə ət qoydu. Hamı gözləyirdi ki, redaktor ağzına bir qaşıq yemək aparsın, sonra onlar da yeməyə başlasınlar. Elə bu zaman redaktor gözlənilməz bir hərəkətlə onların ümidlərini puç elədi. O, qarşısındakı boşqabı pişiklərin qabağına qoydu. Onları tumarlaya-tumarlaya əzizlədi…

…Bığsız əməkdaşlar süfrədə get-gedə soyuyan xörəklərdən gözlərini çəkib aşağı başda ləzzətlə yeyib-içən bığlı əməkdaşlara - gənc şairlə Qara Mətinə həsədlə baxıb, tez-tez dərindən köks ötürürdülər.

…Xəstə redaktorla xudahafizləşib redaksiyaya qayıdanda kefi kök, damağı çağ gənc şair qəzetin bığsız əməkdaşlarına həvəslə «Bığ haqqında ballada»sını oxuyurdu.

Nurəddin Ədiloğlu
]]> Mehemmed Sat, 23 May 2026 09:03:22 +0000 “Dil, Kimlik, Vətən” kitabı üzərinə bir baxış… https://manera.az/index.php?newsid=18278 https://manera.az/index.php?newsid=18278 ]]>

Dr. Şəhla Aslanın “Dil, kimlik, vətən” kitabının təqdimatı


Son zamanlar işıq üzü görmüş, eyni halda milli kimlik məfkurəsinə bir-başa bağlı olan dəyərli kitablardan biri də türk ellərinin dəyərli türk qızı, fəlsəfə doktoru, Prezident təqaüdçüsü, araşdırmaçı jurnalist, ədəbi təhlilçi, yazıçı-publisist Şəhla Aslanın qələmə aldığı “Dil, kimlik, vətən” adlı kitabıdır. Burada həmin kitabın təqdimatı ilə tanış oluruq:

Kitab haqqında ümumi məlumat:
Kitabı adı: “Dil, kimlik, vətən” (İctimai-siyasi xadim, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında milli varlıq konsepsiyası)
Müəllif: Dr. Şəhla Aslan
Ön söz müəllifi: Akademik Nizami Cəfərov
Naşir: “Qanun” Nəşriyyatı, Bakı
Nəşr olunduğu il: 2026
Çap növbəsi: Birinci
Ölçü: 130×200 mm
Səhifə sayı: 112 səhifə.

Müəlliflə qısa tanışlıq:
Şəhla Aslan Odlar Yurdu Azərbaycanın cənub bölgəsinin səfalı Yardımlı rayonunda dünyaya göz açmışdır. Orta məktəbi doğma yurdunda bitirdikdən sonra ali təhsilə başlamışdır. Bakalavr və magistratura təhsilini Azərbaycanda almış, doktorantura təhsilini isə qardaş Türkiyə Cümhuriyyətinin dövlət təqaüd proqramı ilə Qazi Universitetində fərqlənmə ilə başa vurmuşdur.

O, təhsilin idarə edilməsi üzrə fəlsəfə doktoru, “Manera.az” portalının baş redaktoru, Prezident təqaüdçüsü, tədqiqatçı alimdir. Bundan əlavə, həm də bacarıqlı ədəbi təhlilçidir. Bunu onun məlum kitabında təqdim etdiyi təhlillərdən açıq-aydın tərzdə müşahidə etmək mümkündür. Həmçinin, o elmi fəaliyyəti ilə yanaşı, Türkiyədəki Mədəniyyət Mərkəzinin Qazi Universitetindəki Azərbaycan Türkcəsi Tədris Ocağında Ana dilimizin dilinin tədrisi üzrə pedaqoji fəaliyyət göstərir.

Dr. Şəhla Aslan təhsil, dil, milli kimlik, milli şüur, mənəvi dəyərlər, Türk dünyası və mədəniyyət diplomatiyası istiqamətlərində araşdırmalar aparan, elmi-publisistik üslubu ilə seçilən alimlərdəndir.

Onun elmi və ədəbi axtarışları azərbaycançılıq düşüncəsinin, milli varlıq məsələlərinin və mədəni irsin müasir baxışla təqdiminə xidmət edir.
Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin və Türkiyə Yazarlar Birliyinin üzvüdür. “Dil, kimlik, vətən” əsəri onun indiyədək işıq üzü görmüş sayca dördüncü kitabıdır.

Kitab barədə:
“Dil, kimlik, vətən” kitabı ictimai-siyasi xadim, Azərbaycan və Türk ədəbiyyatının görkəmli siması, Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dilinin milli varlıq, tarixi yaddaş və dövlətçilik şüuru ilə əlaqəsini araşdırır.

Kitabda şairin poeziyası, publisistikası və ictimai düşüncələri əsasında dilin kimliklə, kimliyin isə vətən anlayışı ilə vəhdəti sistemli şəkildə təhlil olunur.
Müəllif göstərir ki, S.Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dili millətin görünməyən sərhədi, mənəvi bütövlüyünün dayağı və milli özünüdərkin əsas sütunu kimi təqdim olunur.

Xalq şairinin 80 illik yubileyi münasibətilə hazırlanmış bu kitab oxucunu ana dilinə yalnız söz kimi deyil, milli mövcudluğun taleyini müəyyən edən mənəvi və tarixi güc kimi baxmağa dəvət edir.

Ümumi baxımdan dr. Şəhla Aslanın “Dil, kimlik, vətən” kitabı Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında ana dilinin milli kimlik, tarixi yaddaş və dövlətçilik şüuru ilə əlaqəsini elmi-nəzəri müstəvidə araşdıran sanballı tədqiqat əsəridir. Sabir Rüstəmxanlının ana dili, tarixi yaddaş və milli düşüncə mövzularındakı görüşlərinə əsaslanan kitab milli ideoloji düşüncə baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu əsər, eyni halda Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığı vasitəsilə milli özünüdərk məsələsinə işıq tutur.

Kitabın ümumu məzmunu:
Atatürk Mərkəzinin direktoru, akademik Nizami Cəfərovun ön sözü ilə başlayan “Dil, kimlik, vətən” kitabı müəllifin sözləri, ardınca isə görkəmli ədib, mütəfəkkir yazıçı-şair Sabir Rüstəmxanlının qısa bioqrafik məlumatları və həyat hekayəsi ilə davam etmişdir.
Dr. Şəhla Aslan kitabını aşağıda göstərilən formada tərtib etmişdir:
– Giriş
– I Bölüm: Dilin fəlsəfi mahiyyəti və kimlik yaradıcı gücü;
– II Bölüm: Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının düşüncələrində ana dili və Milli şüur;
– III Bölüm: Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlının poetikasında dilin varlığa çevrilməsi…
– Son söz (nəticə)
Kitabın son hissəsində isə istifadə edilmiş mənbə və qaynaqlar göstərilmişdir. Burada müəllifin 11 kitab və 2 elektron resusrsdan yararlandığı göstərilir.
Müəllif görkəmli ədib Sabir Rüstəmxanlının 80 illik yubileyi münasibətilə qələmə aldığı həmin kitabda dil, kimlik və vətən anlayışını şairin poeziyası, publisistikası və ictimai düşüncələri əsasında sistemli şəkildə araşdırmış, milli ideologiya sahəsinə, xüsusilə də dil, kimlik və vətən anlayışlarının vəhdətini araşdıraraq Sabir Rüstəmxanlının yaradıcılığında milli ideologiyanın izahı sahəsində öz dəyərli töhfəsini təqdim etmişdir.

Kitabın əsas ideyaları:
Kitabda təqdim edilən mövzular və təhlilləri diqqətlə nəzərdən keçirdikdə, aşağıda göstərilən əsas ideyaların yer aldığını təsbit etmək olar:
1. Milli kimlik: Azərbaycan xalqının öz köklərinə, dilinə və mədəniyyətinə bağlı qalmasının vacibliyi;
2. Azadlıq: Sovet dövründə milli azadlıq ideyalarının güclənməsi və gənclərin bu ideyalar ətrafında birləşməsi;
3. Tarixi yaddaş: Keçmişin dərslərindən nəticə çıxarmaq və gələcək nəsillərə milli ruhu ötürmək;
4. Mübarizə ruhu: Əsərdə oxucunun passivlikdən uzaqlaşdırılaraq milli mübarizəyə ruhlandırılması…

Kitabın əhəmiyyəti barədə:
Heç şübhəsiz, dr. Şəhla Aslanın məlum “Dil, kimlik, vətən” kitabının əhəmiyyətini aydınlaşdırmaq üçün hər şeydən öncə Azərbaycan və Türk ədəbiyyatının görkəmli siması Sabir Rüstəmxanlının şəxsiyyəti, milli və ədəbi dünyagörüşünü tanımaq bir zərurətdir.

Sabir Rüstəmxanlı Türk dünyasının sadəcə bir şairi və yazıçısı deyil, ədəbiyyat (şeir, nəsr, ədəbi təhlil və tənqid) sahəsində ustad simalardan biri olmaqla yanaşı, həm də ziyalı mütəfəkkir, milli oyanış və milli kimlik məfkurəsinin öndərlərindən biridir. O, ötən yarım əsr boyunca bütün bunları öz ədəbi əsərləri və çıxışlarında dəfələrlə oxucuları və dinləyicilərinə çatdırmışdır. Buna görə də Sabir Rüstəmxanlını Türk ədəbiyyatında milli kimlik və özünüdərk məfkurəsinin öndərlərindən biri olaraq təqdim etmək real və həqiqi olan bir həqiqətin səmimi etirafından başqa bir şey ola bilməz.

Şəhla xanımın öz təbiri ilə desəm, görkəmli yazıçı-şair Sabir Rüstəmxanlının əsərlərində bizə təqdim edilən çox önəmli bir nüans vardır və həmin nüans bundan ibarətdir: “Dilini qoruyan millət, özünü qoruyur, özünü qoruyan millət vətənini qoruyur, vətənini qoruyan millət isə tarix boyu dimdik ayaq üstə dayanmağı bacarır…”

Əslində dr. Şəhla xanım həmin kitabda belə bir mütəfəkkir ədibin dil, milli kimlik və vətən mövzularında baxışlarını elmi şəkildə araşdıraraq təhlil etmiş, dil, milli kimlik və vətən anlayışlarının silsiləvari şəkildə bir-birinə sıx bağlı olduğunu bəyan etmiş və beləliklə də uyğun mövzuda samballı bir elmi əsər təqdim edərək, görkəmli ədibimiz S.Rüstəmxanlı ilə yanaşı öz adını da milli kimlik məfkurəsi tariximizin fəxarətli səhifələrinə həkk etməyi bacarmışdır.

Təşəkkür və arzular.
Fürsətdən istifadə edib dəyərlimiz dr. Şəhla Aslana xalqımızn və türk dünyasının “Şəxsiyyət vəsiqəsi” sayılan milli kimlik mövzusuna xüsusi diqqət ayırdığı, eyni halda XX-XXI əsrlərin milli oyanış və milli kimlik carçılarından olan görkəmli ədibimiz Sabir Rüstəmxanlının uyğun mövzuda düşüncələri ilə bağlı yazıb ərsəyə gətirdiyi belə bir qiymətli əsərə görə səmimi minnətdarlığımı bildirir, ona uzun, sağlam və mənalı-məsud ömür, yeni-yeni yaradıcılıq uğurları arzulayıram!

Bu kitabın milli kimlik mövzusu və görkəmli Sabir Rüstəmxanlı düşüncələrinin gələcəyimiz olan gənc nəsil arasında təbliğ edilməsi sahəsində faydalı olacağı ümidi ilə!

İlqar İsmayılzadə,
Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru ]]> Mehemmed Sun, 17 May 2026 20:19:26 +0000 Ədəbiyyat və milli kimlik yolu https://manera.az/index.php?newsid=18276 https://manera.az/index.php?newsid=18276 ]]>
(Azərbaycan ədəbi mühitinin görkəmli siması Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlıya ithaf olunur!)

Əslən Odlar Yurdu Azərbaycanın Cənub bölgəsində yerləşən səfalı Yardımlı rayonundan olsa da, Azərbaycan ədəbi mühitində, respublika səviyyəsində və eləcə də ölkə hüdudlarından kənarlarda tanınan və sevilən görkəmli şair və yazıçı, Azərbaycanın ictimai-siyasi xadimi, Azərbaycan Respublikasının Xalq şairi Sabir Rüstəmxanlı adı və imzası hər birimizə tanışdır.

Bu il görkəmli ədibimizin 80 illik yubileyidir. Mən də fürsətdən istəfadə edərək bu qısa yazı ilə çıxış edib, onun haqqında ürək sözlərimi qələmə almaq və beləliklə də görkəmli Sabir Rüstəmxanlı qarşısında sayğılarımı və ədəbi borcumu yerinə yetirmək qərarına gəldim...

Subyektiv baxışlarım:
Azərbaycan ədəbi mühitinin görkəmli nümayəndəsi Sabir Rüstəmxanlı barədə subyektiv baxışlarımı yazmaq mənə çox asandır. Çünki bununla bağlı yazacağım fikirlər əslində mənim inam və əqidəmdən irəli gələn tam səmimi sözlərdir:

Sabir Rüstəmxanlı ədəbiyyat sahəsinin öncül simalarından biri, Azərbaycanın nüfuzlu ictima-siyasi xadimi, siyasətçi, filoloq alim, vətənpərvər, milli-mənəvi dəyərlərə sadiq, dövlətçi, həm də yüksək mədəniyyət, etika və intellekt sahibi olan ziyalı şəxsiyyətdir.

Mənə görə, onu ölkə daxili və xaricində bu qədər dəyərli bir ədibə və görkəmli yazıçı-şairə çevirən əsas bir amil var. Həmin amil isə onun ustad şair və ustad yazıçı olmaqda yanaşı, həm də yüksək etika və mədəniyyət sahibi, xüsusilə də öz milli kimliyinə sıx bağlı olmasından ibarətdir.

Sabir Rüstəmxanlını milli kimliksiz təsəvvür etmək əsla mümkün deyil. Çünki o, bütün varlığı, düşüncələri, danışığı və istər şeir, istərsə də nəsr sahələrindəki yazıları ilə büsbütün milli kimliyi tərənnüm edən bir ustad, ziyalı mütəfəkkirdir. O, sözün həqiqi mənasında ədəbiyyat sahəsini milli kimlik duyğuları və düşüncələri ilə birləşdirmiş görkəmli bir insan, dəyərli bir qələm sahibidir.

Mənə görə, hər bir insanın və ya millətin milli kimliyi onun "Şəxsiyyət vəsiqəsi" kimidir. Şəxsiyyət vəsiqəsi olmayan və ya korlanan şəxsin işləri bərbad olduğu kimi öz milli kimliyinə sahib çıxmayan və ya onu ayrı-ayrı siyasi, ictimai, mədəni və s. amillər nəticəsində qarışıq salan insanın və millətin də bu günü və gələcəyi bəlli, uğurlu və məsud ola bilməz.

Görkəmli və ziyalı ədibimiz ilkin olaraq Azərbaycan xalqı, ikinci mərhələdə isə türk dünyasına öz milli kimliyini tərənnüm edən və tanıtdıran bir mürşiddir. O, həmişə öz xalqının oyanışına, azadlığı və inkişafına çalışan bir ictimai, ədəbi və siyasi xadim olaraq millətin yaddaşında yer almışdır. Bu da onun istər ötən əsrdə, istərsə də müasir dövrümüzdə, çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatında nə qədər önəmli və vazkeçilməz bir şəxsiyyət olduğunu göstərir.
Burada görkəmli ədibimizlə bağlı ayrı bir məqama da işarə etmək bir zərurətdir. Həmin məqam Sabir Rüstəmxanlının bütün ömrü boyu həm də millətin xurafat, mövhumat və mənasızlaşmadan uzaqlaşması üçün göstərdiyi ardıcıl səylərindən ibarətdir. Etiraf etmək lazımdır ki, Sabir Rüstəmxanlı çağdaş dövrümüzün Seyid Əzim Şirvanisi, Mirzə Ələkbər Sabiri və Cəlil Məmmədquluzadəsidir. Mən bu bənzətməni hər hansı bir hədəfsiz çıxış və ya söz gəlişi üçün deyil, əslində şüurlu formada görkəmli ictimai-siyasi xadim və aydın ədibimiz olan Sabir Rüstəmxanlının ictimai, mədəni və ədəbi sahələrdə malik olduğu yüksək məqamı müasir nəslimizə çatdirmaq üçün qələmə aldım.

Ötən əsrdən bir xatirə:
Etiraf edim ki, Sabir Rüstəmxanlının ötən əsrin sonlarında işıq üzü görmüş "Ömür kitabı" adlı əsəri Azərbaycan xalqının bir çox təbəqələri və xüsusilə də gənc nəslin nümayəndələri kimi məni də təsirləndirmiş və ömrümün yolunda bir çırağ olmuşdur. Heç vaxt unuda bilmərəm, mənim 12 yaşım olanda soyuq qış günlərinin birində mərhum atam evə gələrkən özü ilə bir kitab gətirdi və onu ilk olaraq mənə uzadıb oxunulası bir kitab olduğunu, orada insan ömrünün uğur yollarının yazıldığını söylədi. Kitabın adı "Ömür kitabı", müəllifi isə Sabir Rüstəmxanlı idi...
Mərhum atamın kitabxanası və müxtəlif mövzularda çoxlu kitabları olsa da, yalnız bu kitab barədə mənə söylədiyi söz onu mənim üçün maraqlı bir kitaba çevirmişdi.

Mən kitaba baxıb səhifələrinə ötəri baxdıqdan sonra onu kitab şkafına qoydum. Sonrakı fürsətlərdə asudə vaxtlarımda həmin kitabı oxumağa başladım. Doğrudur, ilk dəfə onu oxuyanda hər şeyi olmasa da onun ehtiva etdiyi əsas fikirlər və mesajları anlayırdım. Amma daha sonralar o kitabı mütaliə edərkən milli, vətənpərvərlik və yurdsevərlərik duyğularım coşurdu. Mən o kitabı hər dəfə oxuyanda qəlbimdə vətənə, hürriyyət və azadlığa, milli-mənəvi dəyərlərə sadiqlik hisslərim oyanır, yeniyetmə yaşlarımda ikən milli şüurum və milli kimliyimi dərk etməyə başlayırdım... Hətta, həmin kitabın o vaxtlar meydan hərəkatında dayaq rolunu oynadığı, bayraq və milli simvol kimi meydanlara çıxarıldığını, həmçinin, bəxt evinə yola salınan gəlinlərə cehiz kimi verildiyini də eşitdim...

Beləliklə də Sabir Rüstəmxanlı mənim üçün 12 yaşımdan etibarən bir ustad və mürşid olaraq yaddaşıma həkk olundu. Ömrümün keçən illərində və bu gün də hər dəfə onu uyğun sahələrdə çıxış edən və yazan görüb qürur hissi keçirir və fəxarət hissi duyuram. Çünki o, görkəmli bir şair-yazıçı olaraq həm də öz milli kimliyini tanıyan və təbliğ edən əsil türk oğlu, bütün varlığı və düşüncələri ilə ədəbiyyat və milli kimlik yoludur...

Arzu və diləklərim:
Bu yazının sonunda Ulu Tanrıdan bu il 80 illik yubileyini qeyd edən ölkəmizin əziz və dəyərli ziyalısı, ədəbiyyatla yanaşı milli ruh və milli kimliyin carçısı, Azərbaycan ədəbi mühitinin və çağdaş Azərbaycan ədəbiyyatının fəxarəti və görkəmli nümayəndəsi, ustad şair və yazıçı, hörmətli Sabir Rüstəmxanlıya uzun, sağlam, mənalı-məsud ömür, ailə xoşbəxtliyi və yeni-yeni yaradıcılıq uğurları diləyirəm!

İlqar İsmayılzadə,
Fəlsəfə üzrə fəlsəfə doktoru, yazıçı-publisist

 ]]> Mehemmed Sun, 17 May 2026 20:00:20 +0000 Kəndin axırıncı ağsaqqalları... | Aliq Nağıoğlu https://manera.az/index.php?newsid=18274 https://manera.az/index.php?newsid=18274 ]]>
Manera.az Aliq Nağıoğlunun “Süni mayalanma texniki” adlı hekayəsini təqdim edir:

İşsizlikdən, bekarçılıqdan aran kəndinin adamları dörd yol ayrıcında, keçmiş mağaza, indi özəlləşdirilən yaşayış binasının qarşısında dövrə vurub dayanmışdılar. Söhbət əsasən erkən düşən payız yağışlarının yaratdığı fəsadlardan, şumun, səpinin yubanmasından gedirdi. Yay-qış keçəl başından bozarmş panaması çıxmayan dağılmış sovxozun keçmiş zootexniki təzə siqaret qutusunu açıb birini ağzına qoydu, dolu qutunu ətrafındakılara uzatdı:
– Kimin çəkmək meyli varsa, utanmasın buyursun, siqaretdi də, –dedi. Dayananların əli elə bil təklifə bənddi, o saatca irəli uzandı. Damağına qoyduğu siqareti alışdırdı, qalan on giləyə işarə edib:
– Bu da axşama kimi bəsimdi, –dedi. Qutunun ağzını bağlayıb uzun plaşının cibinə qoydu.
– Onu deyirdim axı, bizim vaxtımızda zəhmətkeş sayılırdı, axtarılırdı; elə əynimdəki bu plaşı katib Əhmədov şəxsən mənə dənizqırağı fermaya gələndə vermişdi, özü də neçəyə, –acı tüstünü hərisliklə fısqırdı, –heç neçəyə–bir dənə qabanın puluna–altmış manata; onda Boradigah bazarında üç yüzə alammazdın ha, dədəmin göru haqqı, indiyə kimi geyirəm, cırılmır... Qərəzəynən həmin gecə çöldə idim, iki nəfərə üç qaban vurduq, elə bir yerdən də verdik getdi.
– Şorgöz katibi deyirsən? Onun gəzdiyi qızlardan biri sonralar da ərə getmədi, ancaq bəxşiş aldığı vəzifəni indiyə kimi saxlayır, – “Çita” ləqəbli ağsaqqal narazı- narazı irişdi.
– Nəyini deyirsən, at özgənin, o da özgənin... Günün hansı vaxtı deyirsən ayaq üstə idi, işçinin də qayğısına qalandı...
– Yoxsa indikilər kimi, kəndə nə vaxt gəlirlər, nə vaxt gedirlər, xəbərimiz olmur, - kəndin Psixoloq müəllimi boynundakı qalstuku düzəltdi, – dağıla- dağılda mənə də doqquz ay partkomluq qismət oldu: dənim, suyum, otum, ətim pulsuz gəlirdi. Dərya imiş ey-y, köpəyoğlunun dövləti, yaman pis öyrətdi bizi. Keçib day, ay zootexnik, həlbət səninlə bahəm bir il işləmək şərəfinə nail olmuşam, görünür qismətimdə var imiş. Onun birini də mənə ver görüm, deyəsən təhsilin maaşlarını qurbandan bir gün qabaq buraxacaqlar. Mən ölüm, Pişanov, quruluşa baxginən: müəllimi, mühəndisi, sağıcısı, medsestrası... dəlisi-dölüsü hamısı bir yerdə cəm olmuşdu, yeyirdi- dağıdırdı, qurtarmırdı. – Pişanov danışıqlara qulaq kəsilsə də, narahat görünürdü, tez-tez sağa-sola boylanırdı.
– Biqeyrət elədi hamımızı, ona görə iki hektar yeri əkib-biçə bilmirik, bizdən olanlar nə qayıracaq?! – “Çita” çeynədiyi saqqızı yerə tüpürüb ayaqqabısının burnu ilə əzdi. – Sənin qaban ovladığın yerlərimizi, zootexnik, çölkəndlilər bu il də əkəcək. Yerin haqqını ödəyirlər haa, özü də yerli bələdiyyəyə, amma qəbzləri yoxdu... Vəçlinə çatmışam.
– Biz əksək də saxlaya bilmərik, çün lodanımız yoxdu, – Psixoloq arıq boynunu qısıb əzilib-büzüldü.
– Bəs biz əkirdik də, saxlayırdıq da, lakin bəyənmədiniz, dağıtdınız, – qəfildən od götürən zootexnik sol çiynində duran Pişanovu dümsüklədi. – Sən də köhnələr-dənsən axı, nə çorta gedibsən, danışsana... Rəhmətlik turpsatan müəllim düz ölən günə kimi fermalardan yazırdı, ancaq kəpəyin, südün, otun evinə göndərirdim. Mən yaxşılığımdan əl çəkmirdim, o isə Kremlə, Tereşkovaya yazırdı ki, on baş uşağı müəllimliklə saxlaya bilmir, turp əkib-satır. Mən sənə zamin durmalıyam, ay müəllim, adama deyərlər...
– Cinnənmə, zootexnik, günah turpdadır... Amma kəndin adını vaxtında dəyişsəydik, bundan sonra hər şey yerini tapacaqdı... Öz cəzamızdır, çəkirik... – qaraqabaq, halını pozmayan Pişanov qalın kürkünün ciblərini əlləşdirə-əlləşdirə növbəti dəfə nəzərlərini körpüdə saxladı.
– Su düşür, – körpüyə tərəf yol alan kimsə onlara müraciətlə əlini çaya tərəf tuşladı. – Bu dəfə çox yağdı haa, Sudaşan yerin bəndi partlamasaydı, batacaydıq.
– Həmişə ordan partlayır, inişil məktəb yolunu qumlayanda bələdiyyə bəndi zəiflətdi, – Psixoloq sözü atıb duruxdu.
– Üç lafet qum gətirdilər, amma üç yüz kamaz satdılar, özüm çayın üstündə durub saymışam, Polkovnik tapşırmışdı; bir dənə o yan, bu yan ola bilməz, bloknotumda ayın tarixi, reyslər durur, – “Çita” ciddiliklə əlavə elədi.
– Polkovnikdən söz düşmüşkən, deyirlər dünən İrandan qayıdıb. Görəsən orda nə deyiblər, – zootexnik yenə Pişanova baxdı.
– Kiçik qardaşından, arvadından başqa yanına adam buraxmırlar. Şəhərdə böyük vəzifədə olan qardaşı oğlunu gözləyirlər. Tak çto, vəziyyət ürəkaçan deyil, arada yerli cərrah hədərə yerə söyüldü, – o, dodaqlarını çeynədi.
– Mən o söhbəti eşitmişəm, poçtda olub, ancaq düz etməyib cərrah, adama elə şeyi, şax üzünə deməzlər. Bura düşəndən ev tikdi, meyvə bağı saldı, qərib yerdən gətirdiyi gəlini də yaxşı saxladı. Neçə kasıba əl tutub, qabağa düşüb, işini düz-qoş edib, xeyir-şərdən də qalmayıb. Baxanda nəyinə lazımdır, istefada olan polisdir, xeyli də pensiya alır, – zootexniki öskürək tutduğundan susdu.
– Allah rəhm eləsin, qıymasın, yazıqdır, lakin qorxaq adam olmayıb, bunların da kürkünə birə salıb, qohum-qardaş qalmayıb minnətçi salıblar, son macalda ölümlə hədələyiblər. Gəl ki, geri çəkilmir. İranda olanda bir dəstə yoxlama gəlmişdi, kənddən qabağa duran olmadı. Məni çağırdılar, getdim, hamısını düz yazıb, dedim. Hansı işləri mənə tapşırmışdı, nəzarət etmişdim, onlardan danışdım, qalanların əlimdə sənədi yoxdur, ancaq bir həftə dözün, gələcək, özü hər şeyi danışar, dedim. Üzdən mədəni, bəli -xeyrlə danışan, mərifətli, “ağsaqqal” kəlməsi ağzından düşməyən cavanlar idilər. Deyəsən, bu dəfə işlər fırıqdır, – “Çita” əsnədiyindən əllərini ağzına tutdu.
– Elə ona görə axşamüstü özlərini verdilər “Palıd”a, –yekəbaş Bəhlul söhbətin bu yerində gəlib çıxdı. – Mən də Racnan ordaydım, bizi də çağırdılar stola, vur ki, vurasan. Mən uzun illər hərbi hissənin rusları ilə otur-dur eləmişəm, düzdür yedikləri heç nə idi, amma içirdilər... kak polojeno... Bizimkilərə halaldı, Allah hər ikisini əsirgəməyib: yeməyi də, içməyi də...
– Sovxoz dağılandan sonra, mən dedim kəndin adını dəyişək, sözümü qəribçiliyə saldınız, nə qədər üstündə rusun adı qalır, bizimkilər içəcək... Polkovnikə dedim, o da qəribə bir ad dedi, uzun olduğundan, yadımda qalmadı, – Pişanov gözlərini qıyıb zəndlə körpü tərəfdən gələn maşına baxdı. – Deyəsən odur, yəqin poçta gedir, xeylax məktub gəlib yığışıb. Qoy görüm, – yaşına xas olmayan cəldliklə yolayrıcından sağa burulan maşının arxasınca tərpəndi.
– Maraqlıdır, görəsən nə ad imiş, – zootexnik panamasını qaldırıb keçəl başını qaşıdı.
– Mənim atam tarix məllimi idi, kəndin adının üstündə də çox baş sındırırdı; deyirdi “Ləmsə” qoyun, – bir az aralıda göyərtisatan oğlan oturduğu stulda halını pozmadan qəfildən söz atdı.
– Mənim balam, atan uzaqgörən olsaydı, sənə bir gün ağlardı, day burda oturub qəpik-quruş güdməzdin. Ölən günə kimi həmin sözün mənasını aça bilmədi, açsay-dı, qoyacaqdılar...- Psixoloq etinasız-etinasız əlini yellədi. –Amma Polkovnik dünyagörmüş adamdır, qoyduğu ad da məntiqli olmalıdır.
Birdən hamı susdu, nəzərlər Pişanovun getdiyi səmtə yönəldi. O, poçt binasına girəndə baxışlar çönüb qarşılaşdı.
– Ləmsə–kiçik gəmilərin bağlandığı yerə deyilir. Nə vaxtsa dəniz evlərin beş addımlığında imiş, sular çəkildikcə sahələr açılıb; görmürsən o səmtin torpağını bir- iki təpkəç qazan kimi ağ qum çıxır,– yekəbaş Bəhlul biliyini nümayiş etdirdisə də, qəfil bağırtı hamını səs gələn tərəfə çönməyə məcbur etdi.
Soyuq havada yalınayaq, qısaqol köynəkdə körpü tərəfdən qaça-qaça gələn havalı Abış qışqırırdı:
– Gördüüz, dayandırdım suyu, dayandırdım suyuu, bugün səhər körpünün dəmirlərinin altından keçirdi, indi ordan gəlirəm, bir metrdən çox düşüb. Yayda bələdiyyə kraska verirdi, qoymadım, dedim neçə illərdir əhəng verirsiz, əhəng yaxşıdır. Eşitdilər məni, əhəngi də özüm verdim, heç birinizin ağlına girməz: su qalxanda ağ dəmirlər gözünü ağardacaq, su o saatca yatacaq. Düz demişəm, düz demişəm...– töyşüyə-töyşüyə çatıb dayandı.
– Sən Allah, Psixoloq, al bunu ver ona, qoy əl çəksin, – zootexnik əzik manatı uzatdı,– bir aydır bu gündədir, heç vaxt iynəsini ötürməzdilər, nədənsə bu il yubatdılar, – üzünü yana çevirdi.
Psixoloq əllərini onun boynuna dolayıb:
– Baah, səni yaradana qurban olum, – pulu köynəyinin döş cibinə saldı, kürəyini şappıldatdı, – amma heç kəslə işin olmasın ha, bunların içində remen vuran yoxdur. Siqaretin qurtarıb, caan, keç üzbəüz dukana, – əks tərəfdə açıq qapını nişan verdi. – Ordan da birbaş evə, dağlara qarlayıb, havada şaxtanı görmürsən, azarlarsan. - Razı halda hırıldadı, əllərini ayaqlarına çırpıb dükana sarı qaçdı. – Qardaşı oğlunun toyunu gözləyir, bərkgedən qaynı şəhərdən gələndə iynəsini vurduracaq. Bahalı iynədir. Yaxşı qurtardıq, yoxsa dişlərin atıb kimisə qaldıracaqdı başı üstünə, zootexnik qanımızın arasına girdi; yaşlaşdıqca lap zayı çıxır.
– Beş-altı il əvvələ qədər ətraf kəndlərdə ətli-canlı elə adam olmazdı ki, dişlərini qayışına keçirib ayaqlarını yerdən üzməsin. Bəzən qayış dözmürdü, qırılırdı.
Hələ də baş verəndən sarsılmış kimi görünən Zootexnik plaşının cibindən siqaret qutusunu çıxartdı, ağzını açıb irəli uzatdı. Dayananlar, “Çita”dan başqa, əllərini uzadıb hərəyə birni götürdülər.
– Bu da mənim, evə gedəndə yenisini alaram, – zootexnik boş qutunu, nədənsə, təkrar plaşının cibinə qoydu. – Vallah, zəmanə dəyişib, o gün görürəm bir xalturşik sürət qutusunun üstünə boş siqaret qutuları yığıb. Soruşuram: deyir, axşamlar peçi qalamaq üçün istifadə edirəm. Gör necə ekonomnı olduq, sən ol müəllim, o boyda dövlətin qədrini bilmədik. Polkovnikin taleyi kefimə soğan doğradı, görək Pişanov nə xəbərlə qayıdacaq.
Dövrə vuranlar siqaretlərini odladılar. Hərisliklə sümürülən siqaretlərdən buruq-buruq tüstü qalxırdıı. Təkcə “Çita” kənara çəkildi, qoltuq cibindən bloknotu çıxarıb vərəqlədi.
– Hərdən fikirləşirəm ki, o qədər oxuyandan sonra axırım süni mayalanma texniki olacaqmış, elə hərbi xidməti bitirəndən sonra Riqada qalardım.
– Qalıb kərəni- kürə eləyəcəkdin?! – “Çita” nəzərlərini bloknotdan ayırmadan qımışdı.
– Latışlar mənim boy-buxunuma, yar-yaraşığıma, rəftarıma elə vurulmuşdular ki, düzü məni... döllük kimi saxlamaq fikrindəydilər... Gülməyin, Vallah, doğru sö-zümdür. Hətta bunu elmi şəkildə elə əsaslandırırdılar ki, inanmışdım. Dədəm rəhmətlik, sanki duyuq düşmüşdü, tərxis olmağa yarım ay qalmış gəlib oturdu Riqada...
– Kişi qızıllarından daha çox qorxurdu, nahaqdan uşaqdan böyüyə onu Qızıl Qurban çağırmırdı. Yadıma gəlir, – Psixoloq yaranmış gərginliyin yaxşılığa doğru dəyişdiyini görüb ürəkləndi, – dərəbəylik dövrü bir az da sovxoz direktoru işlədin axı, sən başın, ondan danış gənc nəsil agah olsun...
– Əşşi, adamın nə qədər vəzifəsi-zadı yoxdur, düşməni-filanı bilinmir. Elə ki, direktor keçdim, yazhayaz başladı. Allahın Çobanı da üstümə xoruzlanırdı, günün çoxunu kabinetimdə otururdu. Turpsatan müəllim onu mənə güdükçü qoydurmuşdu. İki dəfə maddi yardım alandan sonra özü məsələnin üstünü açdı.
– Onun əsl adı Çoban idi, deyirlər qorxudan bağrı çatladı, öldü. Tarixçəsini ağsaqqal bilir, yaxın qohum idilər, – Psixoloq üzünü “Çita”ya tutub göz vurdu.
– Bir dəfə yıxılmış çəpəri dikəldirdim, gördüm arxadan nəsə düşdü üstümə. Nə baş verdiyini araşdırmamış, paçamdan sürünə-sürünə biri keçir. Mən qalxana kimi iməkləyib girdi padvala. Baxıram, bizim Çoban. Əl-ayağı əsir, titrəyir, dili söz tutmur, deyirəm: nə olub, ay evi yıxılmış, ürək-göbəyimi saldın. “Padvalın qapısını bağla, sonra, sonra...”, – deyir. Heç beş dəqiqə keçmir, Poçtalyon əlində vərəq görünür: “Prokuror şikayətçiləri rayona çağırıb, amma heç kəsi tapa bilmirəm, on nəfərdilər, – deyir. – Siyahıdakılardan kimi soruşuram, gördüm deyən yoxdur. Bircə Çoban bu yanlarda fırlanırmış. Heç olmasa onu tapsaydım, göndərərdim”. Soruşuram ki, “ayə, sənin ağlın var?” Deyir: “Ağlıma nə gəlib, olmasaydı, səncə hökumət məni bu işə qoyardı”. “Sənin hökumətin də sən ağıldadır. Çoban adını düz əməlli yaza bilmir, göndərsən, rayonda azacaq, zibilə düşəcəksən. Get işinlə məşğul ol, qəzetlərini payla”. Deyinə-deyinə uzaqlaşır, mən də padvalın qapısını açıb Çobanı çölə çağırıram. Çıxmır, çay, çörək gətirirəm, içir, yeyir, axşamacan qalır orda. Hərçənd, o qorxan, bu qorxan, heç iki ay yaşamadı. Bizimkilər belədi də, ar-xada hürürlər, üzə gələndə siçan deşiyini satın alırlar. O günkü yoxlamada da belə oldu, dil pəhləvanları qaçıb dağıldı, yenə tək getdim. Polkovnik əjdaha kimi sinəsini vermişdi qabağa, onu da yaman dərd süpürrədi, –hamının sərt adam kimi tanıdığı “Çita” son sözləri deyəndə doluxsunmuşdu.
– Pişanov poçtdan çıxıb üzü bəri gəlir, – yekəbaş Bəhlul bayaqdan intizarda qalanların üstünə su səpdi. Dövrə vuranlar qəddini düzəldib gərnəşdi, nigaran baxışlar poçta tərəf dikəldi. Göyərtisatan oğlan da tum çırtlamağına ara verib durdu. Pişanov əlləri qalın kürkünün cibində ağır addımlarla irəliləyirdi. Yaxınlaşdıqca gözləyənlərin arasında gərginlik artırdı. Bir neçə addımlıqda dayandı. Dərindən nəfəs aldı, əllərini cibindən çıxarıb qarnında çarpazladı:
– Tanınası halı qalmayıb... Bir-iki kəlmə danışdı. Axırda onda dayandı ki, kəndin adını mütləq dəyişin. “Yeyənkənd” qoysanız, deyir: bundan sonra doğulanlar da yeyib-içən olacaq; “Yenikənd” qoysanız, deyir: hamınız əyin-başınızı, ev-eşiyinizi yenilədəcəksiniz; “Təzəkənd” qoysanız, təzə-təzə xalça-palaz, inomarka maşınlar alacaqsınız.... Tanınmış aliminiz, məşhur biznesmeniniz də yoxdur. Vur-tut bir şairiniz vardı, onu da qırx ildi kənddən dərbədər salıbsınız, əlinizdən yanıqlıdır, başına yaylıq bağlayıb, metroda, bazarda kitablarını satır. İstəsəniz də, nə qədər sağdır, özü razı olmaz. Uzun olanda nə olar, ən yaxşısı belə qoyun: Haqqına sahib duran kənd.
– Özüm ölüm, əla səslənir! – Psixoloq sevincək zootexnikə tərəf əyildi, nəsə demək istədi, amma sözünü uddu.
Zootexnik qımışdı, siqaretini barmaqları arasında sıxıb kənara baxdı.
– Haqqına sahib duran kənd süni mayalanma texniki...– göyərtisatan oğlan birdən səsini qaldırıb klub tərəfə qaçdı.
Səsi yolun ortasında qırıldı. Bir anlıq hamı onun getdiyi tərəfə baxdı. Heç kim dinmədi.
Körpü tərəfdən suyun səsi gəlirdi.
Siqaret tüstüsü havada ağır-ağır qalxırdı.





]]> Mehemmed Sun, 17 May 2026 19:54:23 +0000